Home

Achtergrond 121 x bekeken

Veehouderij krijgt geen lucht door stikstof

Het zou een mooi afscheidscadeautje zijn van de Gelderse gedeputeerde Harry Keereweer (PvdA), het stikstofakkoord dat hij vorige week bereikte met landbouw- en natuurorganisaties. Deze week maakte Keereweer bekend dat hij na de verkiezingen in maart de provinciale politiek verlaat. Het akkoord zou een einde maken aan een jarenlange periode van onzekerheid voor veebedrijven bij Gelderse Natura 2000-gebieden.

Dat is natuur die bescherming geniet op grond van de Europese Vogel- en Habitat-richtlijn. Volgens LTO Noord zou 80 procent van de veehouderijen bij een uitbreiding voortaan geen Natuurbeschermingswet-vergunning meer nodig hebben. ”Een doorbraak in een weerbarstig dossier”, juichte Gelders LTO-voorzitter Ben Lichtenberg.

Het is echter de vraag of het akkoord standhoudt bij de rechter. Juristen en ecologen stellen daar vraagtekens bij. Kern van het probleem is of de provincie kan garanderen dat de natuur niet achteruitgaat door bedrijfsuitbreidingen. Dat mag niet volgens de Habitatrichtlijn.
De provincie wil hiervoor een drempel hanteren van 0,5 procent van de kritische depositiewaarde (KDW) per gebied. Als bedrijven daarbinnen blijven hebben ze geen Natuurbeschermingswet-vergunning nodig. Daarmee gaat Gelderland uit van de door de agrarische sector zo verfoeide KDW, die al tot veel juridische narigheid leidde. Eerder liep met name het landelijk ’toetsingkader ammoniak’ hierop stuk (zie kader). Maar dat hanteerde een veel ruimere drempel van 5 procent van de KDW.

De Maastrichtse hoogleraar bestuursrecht Chris Backes heeft veel studie gedaan naar Natura 2000. Momenteel bereidt hij een advies hierover voor aan de Tweede Kamer. Backes weet dat Duitsland uitgaat van 3 procent van de KDW. Volgens hem moet het Europees Hof zich daar nog over uitspreken. ”Het gaat er uiteindelijk om of iets significante negatieve effecten heeft op de natuur”, zegt hij. ”Of dat hier zo is kan ik niet beoordelen. Dat is meer een ecologische vraag.”
Ecoloog Han van Dobben, werkzaam bij Alterra, is niet optimistisch over de Gelderse plannen. ”Gelet op de houding van de Raad van State in het verleden lijkt het me een lastig verhaal. Als de uitstoot door een bedrijfsuitbreiding stijgt, neemt ook de depositie toe, ook al is dat maar met een klein beetje. ’Te hoog is te hoog’, zegt de Raad dan.”

Alterra

Een rapport van collega’s bij Alterra uit 2009, over de uitstoot en neerslag van ammoniak bij Gelderse natuurgebieden, is evenmin hoopgevend. Volgens dat rapport is een aanzienlijk deel van de neerslag (depositie), gemiddeld 40 procent, afkomstig uit de zone van 10 kilometer rond de gebieden; dat betreft stallen, bemesting en beweiding.

Vanzelfsprekend verschilt de ammoniakneerslag per gebied. De onderzoekers laten ook zien dat er rondom vrijwel alle Gelderse natuurgebieden wel enkele (soms zelfs tientallen) bedrijven zitten, die een maximale belasting op de rand van het natuurgebied veroorzaken van meer dan 100 mol. Voor die bedrijven lijkt uitbreiden bij het nieuwe beleid in elk geval een utopie.

Dat Gelderland de KDW toch als uitgangspunt neemt voor haar beleid is voor de Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV) reden om het akkoord voorlopig niet te tekenen, zegt vice-voorzitter Dirk-Jan Schoonman. Woensdag heeft de NMV een laatste overleg met gedeputeerde Keereweer. De kans dat de vakbond zich over de streep laat trekken lijkt echter niet groot.
”We hebben er jaren voor gevochten dat de overheid bij de vergunningverlening niet alleen kijkt naar stikstof. Nu lijkt het erop dat onze roep gehoor krijgt, en dan zouden we het toch weer weggeven”, zegt Schoonman. Hij doelt op recente rapporten, waarin staat dat ook rekening moet worden gehouden met het waterpeil en andere stikstofbronnen.

Bovendien heeft de NMV nog een ander bezwaar. Hij vreest, met enig recht zoals is gebleken, dat vergunningen op grond van het Gelders stikstofkader, alsnog sneuvelen bij de Raad van State. Schoonman zegt daarom liever te wachten op het landelijke stikstofkader (PAS), ook al duurt dat mogelijk tot voorjaar 2012. ”Wij maken liever even een pas op de plaats. Dat is niet leuk voor ondernemers, maar een slecht kader is nog erger.”

Anne Mieke Ravenshorst

Of registreer je om te kunnen reageren.