Home

Achtergrond 131 x bekeken

Teelt uit de grond vergt meer tact dan technologie

Het is technisch mogelijk een deel van de vollegrondsteelten los van de grond voort te zetten. Maar is dat ook gewenst? Betrek in elk geval burgers en belanghebbenden bij de ontwikkeling van de plannen, zeggen onderzoekers van het LEI van Wageningen UR.

Technologische vernieuwingen kunnen veel voordelen opleveren, maar daarmee zijn ze nog niet altijd goed. De Nederlandse burger heeft – zeker als het om voeding gaat – last van een zekere technofobie. En daarom moeten de land- en tuinbouw zich drie keer achter de oren krabben voordat een nieuwe technologie wordt ingezet bij de voedselproductie.

De technofobie van de Nederlander is niet de enige reden, dat het landbouweconomisch instituut LEI van Wageningen UR gekeken heeft naar de mogelijkheden van innovatieve teeltsystemen los van de grond. Doel van de innovaties ligt voor de hand: de vermindering van emissies van meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen naar de bodem en het grondwater.

De vraag is: is vollegrondsteelt mogelijk zonder volle grond? Het antwoord is niet meteen ja of nee. Technisch is het zeker mogelijk.

Maar is het maatschappelijk gewenst? En levert het ook het verwachte milieuvoordeel op? Kunnen ondernemers er gemakkelijker door werken? Wordt het landschap erdoor aangetast? En – niet onbelangrijk – wat vindt de consument er eigenlijk van?

Als vollegrondsteelten los van de grond kunnen worden gedaan levert dat zeker een verbetering op van het milieu in de vorm van verminderde uitstoot van meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen, verwachten de onderzoekers. Maar aan de andere kant is het energieverbruik groter en is er ook meer afval.

Voor de werknemers in de sector kan het zeker een verbetering zijn, omdat de nieuwe teeltsystemen op de ideale werkhoogte kunnen worden gebracht. Maar als de teelt wordt verhoogd in bakken, zal dat het landschap in elk geval veranderen. Wageningse onderzoekers beschrijven dat als een verstoring van de zichtlijnen en de openheid van het landschap.

Er zit ook nog een bedrijfseconomische kant aan: de intensivering van de teelt vergt een grotere investering per hectare en dat vergroot de kwetsbaarheid van de bedrijven. De grootste onzekerheid zit het wellicht in de acceptatie van de burger. Accepteren consumenten en burgers wel dat hun prei niet meer in de grond groeit, maar op substraat in wit plastic?

De onderzoekers, Rosemarie Slobbe, Rob Stokkers en Michiel van Galen, van het LEI stellen dat het belangrijk is signalen uit de maatschappij niet te negeren. Ze spraken in het kader van hun onderzoek met onder meer Brabantse beleidsmedewerkers en vertegenwoordigers van milieuorganisaties.

Daar proefden ze allerminst enthousiasme. Eerder gezonde scepsis. Niet helemaal onverwacht ten tijde van een discussie over de gevolgen van Q-koorts in de provincie en de groeiende weerstand tegen de industrialisatie van de veehouderij in de vorm van megastallen. Fenomenen die helemaal niets te maken hebben met de teelt uit de grond, maar wel de achtergrond vormen waartegen de discussie wordt gevoerd.

Volgens de LEI-onderzoekers moet teelt uit de grond dan ook zeker niet worden gebracht als hét alternatief voor de vollegrondsteelt – eerder als een mogelijk andere manier van telen.

Betrek buitenstaanders

Voor de maatschappelijke acceptatie is het belangrijk om maatschappelijke organisaties te betrekken bij de ontwikkeling van teeltsystemen, zeggen onderzoekers Rosemarie Slobbe, Rob Stokkers en Michiel van Galen van het LEI. Daardoor hou je als sector de regie op de beeldvorming bij burgers over nieuwe systemen.

De LEI-onderzoekers bevelen aan een klankbordgroep te vormen waarin vertegenwoordigers van gemeenten, provincies, waterschappen zitting hebben, maar ook maatschappelijke organisaties als milieugroepen en consumentengroepen. Sommige daarvan hebben regelrechte belangen en zullen ook veel invloed hebben op de toelating van het project. ”Zij vormen mogelijk een risico door hun kritische houding, maar kunnen het project ook krachtig ondersteunen”, aldus de onderzoekers.
”Als deze mogelijk risicovolle stakeholders niet tijdig betrokken worden, kunnen zij in een later stadium een veel grotere belemmering betekenen.”

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.