Home

Achtergrond 152 x bekeken 1 reactie

Voedselcrisis onwaarschijnlijk

LEI-onderzoeker Roel Jongeneel weerlegt de waarschuwing van Joachim von Braun dat er een nieuwe voedselcrisis op komst is. De huidige situatie op de voedselmarkt is beduidend beter dan drie jaar geleden, meent Jongegeel.

Joachim von Braun, directeur van het Centre for Development Research in Bonn waarschuwt de wereld dat we in een nieuwe voedselcrisis dreigen terecht te komen. In 2008 schreef Von Braun, die toen nog directeur was van het International Food Policy Research Institute (IFPRI), samen met collega’s een rapport over de hoge voedselprijzen en pleitte hij ervoor dat er per direct een
omvangrijk pakket aan maatregelen genomen zou worden. Op zich was dat wat verrassend, want het IFPRI staat bekend als een liberale denktank in Washington, die nogal terughoudend is als het gaat om overheidsactie en landbouwpolitiek.

Maar er was goede reden om van tactiek te veranderen. Een van de redenen was dat Von Braun liet zien hoe desastreus voedseltekorten voor ontwikkelingslanden kunnen uitpakken. Het schrijnendst was wel dat hij liet zien dat voedseltekorten zowel directe als langdurige effecten op de gezondheidstoestand van de allerarmsten hebben. En dan gaat het wel om 160 miljoen (jonge) mensen en hun gezinnen. Ze hebben een inkomen van minder dan 40 eurocent per dag en van dat luttele bedrag besteden ze dan ook nog 20 tot 30 cent aan het kopen van voedsel. Prijsfluctuaties zijn een regelrechte bedreiging van de voedselzekerheid van deze toch al kwetsbare groepen.

In dat kader pleitte hij voor een pakket maatregelen, waarvan er een aantal direct met hulpacties in ontwikkelingslanden te maken hadden. Hij pleitte echter ook voor het vormen van voorraden van belangrijke voedselgewassen, als een vorm van interventie om het aanbod te reguleren, prijsschommelingen te dempen, en waar nodig acute noden snel te kunnen lenigen. Von Braun stelt nu in The Financial Times dat er sinds 2008 weinig is gedaan om een nieuwe voedselcrisis te voorkomen. De wereldvoedselmarkt verkeert volgens hem in een erbarmelijke staat. Een nieuwe crisis lijkt hem onafwendbaar en de gestegen graanprijzen vormen daarvan het directe bewijs.

Von Braun mag dan gelijk hebben als hij de lakse houding van de beleidsmakers kritiseert, maar hij is te somber als hij nu een nieuwe crisis voorspelt. De huidige situatie op de voedselmarkt is beduidend beter dan in 2007. Allereerst zijn er nu meer voorraden van granen, soja en rijst. De VS en China hebben veel graanvoorraden; in India is de rijstvoorraad zo groot dat die bijna ligt te verrotten. In de tweede plaats is de productie dit jaar hoger dan drie jaar geleden. De oogsten in Rusland en Oekraïne vallen tegen door droogte en bosbranden, maar die in de VS zijn groot. Een stijgende graanprijs dreigt zichzelf te versterken doordat partijen een afwachtende dan wel een risicomijdende houding gaan aannemen. Of een akkerbouwer nu wacht met het op de markt brengen van graan, of dat een termijnhandelaar slimme posities inneemt, beide zijn in feite vormen van speculatie. Dat drijft de prijs dan verder op, zoals we in augustus nog zagen. Overigens lijkt er de laatste weken al sprake van een zekere kentering in de prijsontwikkeling. Bovendien, de graanprijs mag dan hoog zijn, maar ze is nog wel steeds twintig procent lager dan in 2008.

In westerse landen is een hogere graanprijs geen direct probleem, voor ontwikkelingslanden ligt dat anders. Von Braun heeft daarom gelijk als hij pleit voor een betere voorraadpolitiek. Overigens is dat helemaal niet nieuw. Heel lang geleden stelde een farao uit Egypte, toen de graanschuur van de wereld, al een onderkoning aan, Jozef geheten, die met een slimme voorraadpolitiek met succes vette en magere jaren wist te overbruggen en zo velen van de hongerdood redde. Dat Jozef-principe werkt nog steeds en juist de grote producenten hebben daarin een verantwoordelijkheid. Landbouw is immers weers- en schokgevoelig en wereldwijde voedselzekerheid blijft een gezamenlijke opdracht.

Roel Jongeneel is onderzoeker bij het LEI en docent aan Wageningen Universiteit

Administrator

Eén reactie

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Voor arme landen zijn volgens mij niet zo zeer hoge voedselprijzen een probleem als wel sterk fluctuerende. Van de hongerigen op aarde is 70% boer of als landarbeider bij voedselproductie betrokken. Voor hen zijn juist heel lage prijzen rampzalig, omdat er dan niet in landbouw kan worden geïnvesteerd. Landen als Egypte zijn nu voedselimporterend, maar hoe zou dat zijn geweest als voedsel structureel duurder was geweest de laatste decennia? Zou dat land dan niet veel meer voedsel zelf geproduceerd hebben?

Of registreer je om te kunnen reageren.