Home

Achtergrond 193 x bekeken

Schijnbare meerderheid van de boeren is voor gentech

Uit een onderzoek dat mede in opdracht van het Agrarisch Dagblad werd uitgevoerd, bleek dat de helft van de boeren wil overstappen op 'gentechgewassen die ziekten kunnen weren'.

Maar volgens Herman van Bekkem van Greenpeace bestaan dat soort gentechgewassen niet. 'Helft telers wil transgeen', kopt het Agrarisch dagblad op 24 maart. Het gaat over een onderzoek uitgevoerd door TeraKnowledge in opdracht van het AGD en een aantal andere agrarische vakbladen. Zo’n kop suggereert dat de helft van alle boeren genetisch gemanipuleerde gewassen wil gaan telen. En dat is nog nooit eerder aangetoond. De helft van alle telers! Maar uit de eerste zin van het artikel blijkt onmiddellijk dat de conclusie voorbarig en onjuist is. Want de helft van de boeren blijkt te willen overstappen op 'gentechgewassen die belangrijke ziekten buiten de deur houden'.

En daar gaat het mis: gentechgewassen die tegen ziekten kunnen bestaan niet. Hooguit op de tekentafel van wetenschappers en in een zeldzaam geval op een proefveld, nog lang verwijderd van grootschalig commercieel gebruik. Het is dus manipulatief om enkel uit deze stelling de conclusie te trekken dat zo’n groot deel van de boeren gentechgewassen wil telen. Stel je de volgende vraag voor: 'Zou je beginnen met roken als er sigaretten bestaan die je levensduur verlengen?' Natuurlijk wil je roken als het gezond is, dus het antwoord is 'ja'. Maar de veronderstelling klopt niet.

Er ontstaat een onvolledig beeld over de mening van boeren over gentech. Veel boeren maken zich zorgen over het intellectueel eigendom van hun zaaigoed en oogst. Agrariërs zien ook de gevaren van gentechgewassen in het veld: gifbestendige onkruiden, bij consequent toepassen van dezelfde herbiciden op bijvoorbeeld RoundupReady mais, of resistentieopbouw bij door Bt-toxinen bestreden plaaginsecten. Zij maken zich zorgen over kruisbestuiving en de vraag of ze in de toekomst nog gentechvrij kunnen produceren. Boeren zitten vaak al klem tussen agrochemie en afnemers. Die afhankelijkheid kan door gentechgewassen alleen maar toenemen. Het doet de agrarische sector tekort om in een kop van een artikel te zeggen dat de helft van de telers transgeen wil. Natuurlijk wil je als journalist 'het potlood aanscherpen', maar mag je ook overdrijven als je daarmee de waarheid geweld aandoet?

Een ander punt: boeren zijn vaak niet volledig op de hoogte van alternatieve mogelijkheden in de veredeling, die veel interessanter zijn om eigenschappen als ziektebestendigheid en stresstolerantie in gewassen te krijgen, zonder gesleutel met genen. Vaak neemt door het genetisch gesleutel de vatbaarheid voor stress en ziekten juist toe.

Vooralsnog bestaan er geen gentechgewassen die interessant zijn voor teelt in Nederland. De Amflora-aardappel mág wegens ziektegevoelligheid niet eens verbouwd worden in onze zetmeelgebieden, ook herbicidenresistente gewassen zijn helemaal niet interessant. De maisstengelboorder waartegen Bt-mais bedoeld is, bestaat niet in Nederland, want dit beestje blieft ons klimaat niet.

Onderliggend probleem is ook dat vanuit instituten als Wageningen UR, het ministerie van LNV en boerenorganisatie LTO volop de loftrompet over gentech wordt geblazen en dat het vaak nogal eenzijdige en theoretische verhalen betreft. Met overheidsfinanciering wordt ingezet op communicatie over nog theoretische gentechgewassen. Terwijl de schandalige praktijk wordt weggeredeneerd: gentechbesmetting, meer landbouwgif en kwetsbaarheid voor ziektes.

Het lijkt soms alsof er geen kritiek mogelijk is, want in de toekomst zouden we geweldige gentechgewassen kunnen maken. Maar waar is dat optimisme op gebaseerd? De praktijkervaringen tot nu toe zijn ronduit negatief. Ook wordt achterwege gelaten dat bijvoorbeeld meervoudige resistentie tegen appelschurft via gentechvrije 'Marker Assisted Selection' al bestaat. En dat dit bijvoorbeeld voor meervoudige Phytophthora-resistentie in aardappels ook interessante mogelijkheden biedt. De mening van boeren analyseren is razend interessant en waarschijnlijk zelfs noodzakelijk, maar dan wel met de juiste informatievoorziening en met een volledige, objectieve vraagstelling alstublieft.

Herman van Bekkem is campagneleider Gentech en Duurzame landbouw bij Greenpeace

Administrator

Of registreer je om te kunnen reageren.