Home

Achtergrond 393 x bekeken 2 reacties

Paasvuur brandt direct na carnaval

In de Eifel branden de paasvuren al het eerste weekend na carnaval. Vaak zijn het flinke bulten stro en hout, maar af en toe vuurwielen die van de berg af worden gerold. Spectaculair!

In Nederland komt het gebruik van de paasvuren weer terug. Je hoort er de laatste tijd steeds meer over. Het is een oeroude rite om de winter te verdrijven. Ook in de Eifel word de winter verdreven, maar niet alleen met paasvuren. Hier begint het branden al in het eerste weekend na carnaval.
Men noemt hier zo'n enorme brandstapel ‘Buergbrennen’. De traditie schrijft voor dat een Buerg (wat zowel berg als burcht betekent) op het hoogste gedeelte van een berg word opgebouwd. Elk jaar word dan ook gevraagd of de dorpelingen de Buerg bij ons in het weiland mogen opbouwen.

Kinderen verzamelen hout, hooi en stro

Het is in Luxemburg en in een deel van de Eifel de gewoonte dat de zaterdag na carnaval een van de boeren met zijn trekker, met op de aanhanger de kinderen uit het dorp, alle huizen in het dorp langs gaat om kerstbomen, houtafval en balen hooi en stro op te halen. Ook worden gekookte, gekleurde eieren ingezameld, geld, en - hoe kan het ook anders - snoepgoed.
Vijftig jaar geleden was dat wel anders. Toen gingen alleen de jongens het bos in. Zij hakten dan een aantal bomen om. Daarvan werd dan het skelet van de Buerg gemaakt. Daarna werden stro en restanten hout bij de dorpelingen ingezameld. De volgende dag werd de Buerg opgebouwd.

Lied zingen in lokaal dialect

De ouderen kennen het nog, het lied wat in het Eifelplatt gezongen werd als de jongens langs de deuren gingen. Ik heb geprobeerd om dat lied, dat onze oude buurman Conni bij de Buerg aan het zingen was, op te nemen. Mijn vingers waren echter verstijfd van de kou, dus ik was te laat. Toen Conni in de gaten kreeg dat ik zijn gezang probeerde op te nemen, hield hij stijf zijn kaken op elkaar. Zelfs met een fles Aufgesetztes, zelfgemaakte schnaps, kreeg ik hem niet zover om dat lied nog eens te zingen. Maar de tekst heb ik wel weten los te peuteren. De buurvrouw vertaalde het voor me in het Duits, onderstaand vertaald in het Nederlands:

Stro, stro, voor de nieuwe Buerg,
de oude is verbrand,
de nieuwe komt in ’t land
Geef ons een baal van uw stro
zo groot als een paardenlijf
Dan word uw koren in
het volgende jaar als eerste rijp!

Zondag de brand erin

Zondags wordt na een gezamenlijke lunch een enorme brandstapel gemaakt van het opgehaalde hout en stro, de Buerg. In ons dorpje van net over de 100 inwoners blijft het bij een berg opgestapeld hout met stro. In de grotere dorpen word er nog een groot kruis opgezet of er wordt een bouwsel gemaakt wat er een beetje als een burcht uitziet, of zelfs als een Wicker Man. Vaak word vuurwerk afgestoken en zijn er fakkeloptochten naar de Buerg.
Bij andere dorpjes bouwt de jeugd met assistentie van de brandweer niet een Buerg maar een ‘Feuerrad’, een vuurwiel. Dat is een enorm wiel van stro en hout, soms in metalen hoepels. Daar wordt een lange boomstam doorheen gestoken. In het donker wordt dit brandende gevaarte dan van een berg geduwd. Met een behoorlijke vaart rolt het vuurrad naar beneden, een lang brandend lint achterlatend. Ronduit spectaculair!

Volkswijsheden rond de wind

Je voelt je op zo'n moment echt teruggezet in de tijd, ver voor de kerstening. Je fantasie slaat in het donker op hol en je verwacht elk moment een bende Kelten die brullend met het rad mee naar beneden rennen, speren en schild geheven. Berserkers!
Boeren keken altijd goed hoe de wind staat op de dag van het Buergbrennen. Want volgens de ‘Bauernregel’ (volksspreuken die over het weer gaan en de gevolgen ervan voor boeren) ‘Wéi den Damp op Buergsonndeg geet, esou geet en de ganze Virsummer’ (Waarheen de rook op Buergzondag gaat, zo gaat het de hele voorzomer). De oudere boeren geloven daar heilig in. En de jongeren? die vertrouwen meer op de weersverwachtingen!

Even goed opletten

Tot slot heb ik een verzoek aan iedereen die meedoet aan een paasvuur. Denk erom de brandstapel vóór het aansteken ‘op te rakelen’ en, als het mogelijk is, het hout wat om te stapelen. Vooral in deze tijd is zo'n houtstapel dé ideale schuilplaats voor roodborstjes, winterkoninkjes, egels, wezels, amfibieën en andere dieren. Als je dat niet doet, wordt deze schuilplaats een dodelijke val.

Foto

Laatste reacties

  • no-profile-image

    hans

    leuk om te zien. Hier kan een paasvuur helaas niet meer. er staat gelijk een zure milieuamtenaar naast je.

  • no-profile-image

    Stek moar an

    Dankzij de crisis- en herstelwet moet het mogelijk zijn om het sociaal historisch gewortelde Paasvuur in het Oosten van het Land van Nederland in ere te herstellen. Na de welzijn dieren nu ook welzijn voor de mens op het platteland.

Of registreer je om te kunnen reageren.