Home

Achtergrond 1273 x bekeken 11 reacties

Duurzame maisteelt raakt steeds verder uit zicht

De nieuwe Nederlandse regelgeving om bijensterfte tegen te gaan, gaat niet ver genoeg, vindt hoogleraar Jeroen van der Sluijs. Er kan beter geïnvesteerd worden in een bijvriendelijke maisteelt, in plaats van een symbolische investering door het ombouwen van maiszaaimachines.

Het College voor de Toelating van Gewasbeschermingsmiddelen en Biociden (CTGB) eist dat duizend maiszaaimachines worden omgebouwd. Dat moet voorkomen dat giftige stofdeeltjes verwaaien en naastgelegen bloeiende planten besmetten. In het buitenland zijn grote incidenten aangetoond waarbij tienduizenden bijenvolken omkwamen door verwaaide gifstof tijdens het pneumatisch zaaien van gecoate maiszaden. In Italië en Slovenië leidde dit tot een moratorium op zaadbehandeling met neonicotinoïden. In Nederland, waar kortetermijn-landbouwbelangen zwaar wegen, zetten we aan het eind van de pijp een deflector.

Dit herinnert aan de vroegere oplossing voor luchtvervuiling: we maakten de schoorstenen hoger. Niet alleen de vele wetenschappelijke studies over de hoofdrol van neonicotinoïden bij de dramatische terugloop van bestuivende insecten, ook de wet van behoud van ellende blijkt bij het CTGB niet doorgedrongen.

Wereldwijd is er al enkele decennia een sterke terugloop waargenomen in bestuivende insecten. Bestuivende insecten zijn cruciaal voor 35 procent van de wereldproductie van landbouwgewassen. Circa 80 procent van alle planten op aarde is kritisch afhankelijk van bestuivende insecten voor voortplanting en evolutie. De honingbij is de best bestudeerde bestuiver.

Bijenvolksterfte kent een complex samenspel van deeloorzaken. In de literatuur zijn meer dan veertig verschillende oorzaken beschreven. Tijdens het wereldbijencongres, afgelopen september in Montpellier, wezen wetenschappers drie daarvan aan als hoofdoorzaken: langdurige blootstelling aan neonicotinoïde insecticiden, bijenziekten overgedragen door de beruchte varoamijt, en afnemend stuifmeelaanbod door monoculturen.

In Nederland is de bijenvolksterfte in zes jaar verdubbeld tot 21 procent. De natuurlijke volksterfte is circa 8 procent per jaar.
Het meest gebruikte neonicotinoïde is imidacloprid, de werkzame stof van gewasbeschermingsmiddelen zoals Gaucho, Admire, Imex en Provado. Zaden worden daarmee gecoat. Bij ontkiemen neemt de plant het middel op in de sapstroom en wordt van binnen uit giftig voor insecten. De plant ondervindt dan geen schade meer van maiswortelkever, bladluis en witte vlieg.

Het gif komt echter ook in nectar en stuifmeel. Stuifmeel, ook van mais, wordt door bijen verzameld om larven mee te voeden. Imidacloprid is een uiterst krachtig zenuwgif. Er wordt wel minder per hectare van gebruikt dan oude middelen zoals DDT, maar de giftigheid voor insecten per hectare is toegenomen. Voor honingbijen is imidacloprid 7.297 keer zo giftig als DDT.

Recent onderzoek toont aan dat neonicotinoïden bijenvolken aanmerkelijk vatbaarder maken voor virusinfecties en darmschimmel. Voor mensen zijn lage concentraties onschadelijk, al speculeren onderzoekers over een verband met Parkinson en Alzheimer bij langdurige blootstelling.

Neonicotinoïden hebben een systeemverandering veroorzaakt in de wijze waarop mais verbouwd wordt. Vroeger werd de maiswortelkever kort gehouden door rotatieteelt. Met neonicotinoïden is permanente verbouw van mais mogelijk geworden. Mais wordt vaak gepromoot als schone grondstof voor biomassa-energie en composteerbaar bioplastic. Hierdoor zal de vraag naar grootschalige maisverbouw sterk blijven groeien.

In plaats van een symbolische investering in deze niet duurzame productiewijze, kan beter geïnvesteerd worden in een bijvriendelijke maisteelt. Wellicht is rotatieteelt mogelijk waarbij wordt afgewisseld met een ander aantrekkelijk gewas voor biopolymeren en biobrandstof, al zijn meerjarige gewassen uit duurzaamheidsoogpunt een betere keus. Wellicht kan mais worden veredeld naar eiwitrijker stuifmeel dat gezonder is voor bijen. Wat nodig is, is duurzame systeeminnovatie en een Nederlands moratorium op neonicotinoïden.

Jeroen van der Sluijs is universitair docent nieuwe risico’s bij het Copernicus Instituut voor Duurzame Ontwikkeling en Innovatie van de Universiteit Utrecht

Administrator

Laatste reacties

  • no-profile-image

    linda

    Chapeau: voor Jeroen en zeker ook het AGD om dit opinie artikel te plaatsen. Heldere onderbouwing waarin de eindelijk naam en toenaam van alle dodelijke middelen genoemd worden die de bijen fataal worden. Klinkt wel even anders als de verhullende vriendelijke term GEWASBESCHERMINGSMIDDELEN! Informatie die mij vaak ter ore komt –als actie coordinator in Brabant van de Partij voor de Dieren op evenementen en natuurmarkten - is deze: imkers uiten hun bezorgdheid dat jonge bijen stuifmeel afkomstig van genetisch gemanipuleerde mais niet meer als voedsel herkennen!
    Ook de megastallen dragen hun steentje bij tot bijensterfte. De velden rondom deze stallen waar de mest op wordt uitgereden vernietigen al het insectenleven en de bio-diversiteit. Omdat deze mest doordrenkt is met ANTIPARISITAIRE MIDDELEN.
    Bedankt vee-industrie want als de bijen uitsterven is de hongersnood nabij….

  • no-profile-image

    J. van der Sluijs

    Zie voor de letterlijke tekst van het Italiaanse besluit tot verlenging van het moratorium op zaadbehandeling met neonicotinoiden:
    http://www.bijensterfte.nl/nl/node/216
    Let daarbij vooral op de wetenschappelijke motivering voor de verlenging van het moratorium.

  • no-profile-image

    J. van der Sluijs

    @imker-maizena: Inderdaad kan maisteelt uitstekend zonder neonicotinoiden, dus een moratorium is goed haalbaar. Maar let op: Meurosol bevat methiocarb dat eveneens schadelijk is voor bijen en dat daarom ook onder de nieuwe EU/CTGB richtlijn valt: De verplichting van deflectoren op zaaimachines geldt bij maiszaad dat is behanded met de neonicotinoiden imidacloprid, thiamethoxam, en clothianidin maar ook voor de eveneens voor bijen gevaarlijk middelen fipronil en methiocarb.
    Maiswortelkever is een quarantaineorganisme. Schadelijke insecten zijn bij mais verder ondermeer ritnaald , fritvlieg, kniptor, en luis.

    @han, mais is inderdaad geen honingbloem maar de stuifmeel van mais wordt wel verzameld door bijen en gevoerd aan ondermeer de bijenlarven. Het is wel tweede keus, als er in de buurt ander stuifmeel met hogere voedingswaarde is te vinden halen bijen dat eerst, maisstuifmeel is dan tweede keus. In gebieden met monocultuur is er te weinig keus.

  • no-profile-image

    Han

    @Linda. Je geeft geen reactie op mijn opmerkingen over het feit, dat Gen-Mais in Europa niet toegestaan is en het feit dat mais GEEN Honing plant is??
    Mag ik hier uit opmaken dat je opmerkingen over deze zaken onder he thoofdstuk Suggstieve informatie vallen? In het kader van >verkiezings reclame

  • no-profile-image

    Veehouder

    Linda je moet niet zulke onzin uitkramen.
    De beste mais is meestal ook het milieuvriendelijkst. Goed bemesten met organische mest is daarvoor van groot belang. Goede grondbewerking met voldoende vocht voor de planten is de garantie voor een geslaagd gewas! Dan is er maar weinig aan gewassenbeschermings middelen nodig om het onkruid weg te houden. Maar voldoende bemesten is een noodzaak. De planten groeien dan stevig door en hebben weerstand. Hier schort het vaak aan, men rekent vaak met te hoge gehaltes in de mest. Maar er zit meestal minder in!

  • no-profile-image

    Han

    @Linda. Mag ik even opmerken dat hier te lande en in de hele Eu nog geen Genetisch Gemodificeerde Mais mag worden geteeld. Daar komt nog bij dat ik nooit heb gehoord dat MAIS een HONING bloem is. Ik krijg het gevoel dat u of niet op de hoogte bent van nog honing productie nog toelating gewassen. Is dit wel zo dan bent u bezig met een tendentieus bericht de wereld in te sturen. Het is perslot weer verkiezings tijd!!!!

  • no-profile-image

    J. van der Sluijs

    Naar aanleiding van dit forumartikel zijn vandaag kamervragen gesteld.
    Zie:
    http://www.partijvoordedieren.nl/content/view/148/Fractie/view/kamervragen/1050

  • no-profile-image

    erik

    genetisch gemanipuleerde mais moeten ze ook niet willen toelaten in de eu, het is namelijk voor niemand anders dan de fabrikant winstgevend. Als het gaat om bestrijdingsmiddelen vindt ik als melkveehouder ook dat dit teruggebracht moet worden, wij verhuren land voor de tulpenteelt. ga eens kijken wat daar allemaal op gespoten wordt, ik weet wel dat we het niet eten, maar voor oppervlaktewater en de omgeving is het veel slechter als die ene keer dat mais tegen onkruid gespoten wordt. overgens komt het spuiten in graslanden ook steeds meer aan de orde doordat we nog maar zo weinig mogen bemesten en bemesten met die rot injecteurs krijgen we een slechtere zode en steeds meer onkruid in het grasland, enige oplossing is nog spuiten, hartelijk dank milieu lobby. hoe groot kunnen oogkleppen zijn. de nederlandse landbouw (vooral de varkenssector) is een heel efficiente manier van afval verwerking. in de mais moesten we vroeger maar een keer spuiten, wordt al twee keer. tot een aantal jaren geleden was zaadbehandeling lang niet zo noodzakelijk, maar met de toename van allerlei onbeheerd beheersland neemt de onkruid en ongedierte druk zo enorm toe dat we dubbel zoveel middelen moeten gaan inzetten om de boel in de benen te houden. dat krijg je met mensen die met oogkleppen op naar 1 ding kijken. bedankt milieu pipo´s. jullie zijn lekker bezig om mileu problemen te creeren

  • no-profile-image

    linda

    Beste @Han, Meshovsk: als je de uiteenzetting van J. van der Sluijs goed leest vindt je hier alle antwoorden. Inderdaad is mais geen honingbloem maar het stuifmeel wordt wel gevoerd aan de larven. Deze info heb ik vernomen van een imker die bij mij aan de stand van de Partij voor de Dieren zijn nood kwam klagen. Alle bestrijdingsmiddelen en het verlies van bio-diversiteit in de natuur als gevolg van overbemesting met drijfmest uit de megastallen nekt de bijen. Wat betreft GenMais: door de gehele provincie Brabant staan proefpercelen ingezaaid met GenMais. De locatie van deze percelen worden angstvallig geheimgehouden. Zelfs na vragen van onze Provinciaal Statenlid werd zij met een kluitje het maisveld ingestuurd. Monsanto rules!

  • no-profile-image

    imker

    meeste maiszaad in NL is alleen behandeld met Mesurol ivm vogelvraat (Mesurol is geen neonicatinoide). Slechts paar procent areaal is behandeld met Gaucho (imidacloprid). Wanneer ritnaaldschade wordt verwacht bijv op gescherud grasland wordt soms gauchozaad ingezet. Is een stuk duurder dan Mesurolzaad. Luizen, witte vliegen en maiswortelkevers zijn geen plagen in NL mais. Kortom broodje aap verhaal dat bijen in NL doodgaan door maisteelt, met of zonder deflector.

    groeten van maistelende imker

  • no-profile-image

    L.J. Gerritsen

    De heer v.d. Sluis beweert dat de natuurlijke bijensterfte 8% is. Gelukkig is dat niet waar. Dan zou de lucht al jaren verduisterd zijn door de wolken bijen. Met alle gevolgen van dien. De natuurlijke sterfte is rond de 90%.
    We hebben echter geen natuurlijke honingbijen. Het zijn door de mens gedomesticeerde bijen, volledig afhankelijk van de imker. De imker kan ook de vermeerdering grotendeels zelf regelen. Een sterfte van 21% geeft aan dat we iets niet in de hand hebben als imkers, maar is makkelijk te dragen. Natuurlijk moet worden onderzocht wat de oorzaken zijn. Daarbij moeten de imkers vooral eens bezien wat ze zelf kunnen verbeteren. Wat ze niet moeten doen is angst verspreiden en onzin over het uitsterven van de bijen en daarmee van de mens. Daarmee zet de imker zich volledig buiten spel en is voor geen enkele overheid een gesprekspartner.

Laad alle reacties (7)

Of registreer je om te kunnen reageren.