Home

Achtergrond 220 x bekeken 4 reacties

Bouwen aan nieuwe coalities van producenten en consumenten

Economisch zwaar weer creëert een momentum voor een radicale verandering die de agrarische sector nodig heeft, aldus Jos Verstegen. De juiste koers is volgens hem dan ook het herstellen van het directe contact tussen producent en consument.

Met veel belangstelling lees ik de laatste tijd de verschillende bijdragen aan Dick Veermans Foodlog Waait het of stormt het? op AGD.nl. De meeste geïnterviewden zijn het er wel over eens dat het stormt of op z’n minst hard waait in de agrarische sector. En met de verhalen over faillissementen en bedrijven in de stille verkoop kun je daar ook moeilijk omheen. Waar ik bij al die verhalen dan benieuwd naar ben zijn de oplossingen die aangedragen worden.

Als economisch zwaar weer ergens goed voor is, dan is het wel dat het een momentum creëert voor radicale verandering zodat we straks weer allemaal sterker uit de crisis komen. Helaas wordt in de meeste bijdragen en reacties toch vooral uitgelegd hoe het komt (uiteraard door de supermarkten, de overheid en de consument die niet wil betalen). Hans Huijbers (ZLTO) geeft aan dat hij nieuwe coöperaties ziet tussen voedselproducenten en consumenten maar denkt nog verder na. Jan Douwe van der Ploeg (WUR) wil de innovatieve boeren gebruiken als instrument om de mainstream op te porren en stelt daarbij de vraag hoe je dat proces kan versterken.

Allemaal goed en aardig, maar volgens mij levert dat nog niet de radicale verandering die we moeten hebben. En het is ook maar zeer de vraag of het ’opporren’ verstandig is wanneer die mainstream vervolgens weer gewoon afgezet moet worden op een anonieme wereldmarkt. Iets wat goed werkt in een 'local-for-local'-situatie kan in een andere context helemaal fout uitpakken. Dat neemt niet weg dat we kunnen leren van die 'local-for-locals'. Want wat maakt dat dat werkt? Het antwoord is al gegeven: er is een rechtstreeks contact tussen de producent en de consument. De consument ziet wat hij krijgt, de producent weet waar hij de consument blij mee kan maken. Dit was ooit normaal, maar kijk hoe we hiervan afgedwaald zijn bij de afzet van onze mainstream. Allerlei mooie verhalen over vraaggestuurde ketenproductie ten spijt moet simpelweg geconstateerd worden dat er in hoge mate sprake is van 'ketenruis'.

De inkoper van de supermarkt zegt de consumentenwensen te verwoorden maar zoals Martin Houben in zijn bijdrage terecht aangeeft is dat maar ten dele het geval. De verwerkende bedrijven horen van de inkopers wat die consumentenwensen zijn en vertalen die deels naar de producenten. Maar liever nog ontvangen ze een gestandaardiseerd product dat ze vervolgens met behulp van knappe levensmiddelentechnologen omvormen tot wat ze denken dat de inkopers willen hebben. En als ze al met verschillende productstromen werken van producent tot consument, dan moet het eigenlijk meteen grootschalig want voor kleine initiatieven is het ondoenlijk om de gestroomlijnde bedrijfsprocessen te ontregelen. Voorwaar geen voedingsbodem voor producenten om te innoveren.

Wat moet er dus gebeuren? Simpel, ook in de mainstream zal het rechtstreekse contact tussen producent en consument hersteld moeten worden. Hoe? Mijns inziens moeten de boerenorganisaties intensief gaan samenwerken met consumentenorganisaties in Noordwest-Europa om te komen voor een nieuw systeem van 'market clearance'. In het kort komt het hierop neer dat zij een divers pakket van vraag en aanbod van agrarische producten op elkaar gaan afstemmen en een onafhankelijk instituut vragen om daar een eerlijke prijs bij te berekenen. Deze partijen vragen vervolgens de verwerkers en retailers om de productstromen logistiek goed af te handelen.

Simpel? Nee, simpel is het niet en ook zeker niet van vandaag op morgen gerealiseerd. Maar wel de juiste koers voor de boerenorganisaties om te gaan varen. Door directe relaties met de consument op te bouwen kunnen de kwaliteiten van de Nederlandse ondernemers om aan de verschillende en grillige wensen te voldoen optimaal worden benut. En doordat we de focus op de anonieme markt loslaten, wordt de druk op marktmacht en dus schaalvergroting een stuk minder. En ook voor de snelle containerschepen die binnenkort de Atlantische Oceaan zullen oversteken richting Europa, vol met nog steeds verse agrarische producten, hoeven we dan minder bang te zijn. Want wij zitten dichtbij die Noordwest-Europese consument en kunnen die beter bedienen dan wie ook. Maar dan moet het roer nu wel om!

Jos Verstegen is lector Ondernemerschap en Samenleving aan de Christelijke Agrarische Hogeschool in Dronten en programmaleider Ondernemerschap en Innovatie van Wageningen UR

Administrator

Laatste reacties

  • no-profile-image

    Han

    Jos Verstappen heft denk ik een goed punt >primaire sector en consument< rechtstreeks aan tafel. Zo het de laatste decennia is gegaan >de handel< bepaald en >de politiek< stuurt bij waar het echt fout gaat of waar nieuwe producten (GGO) moeten (van industrie) worden ingevoerd. Leg de consument de voor en tegens uit van producten, productie wijzen en welke gevolgen voor omgeving, milieu,huishoudboekje etc. Dan kan de consument kiezen en aan de hand daarvan kan de sector produceren.

  • no-profile-image

    boerke

    Benoni, lijkt mij een goed plan om de directe relatie tussen teler en consument terug te krijgen. Deze korte band is de enige manier om de marges goed te verdelen en de consument een scherpe prijs te laten genieten waar de producent ook wat aan heeft. Alle initiatieven daartoe zijn gewenst, we hebben eigenlijk helemaal geen veiling en supermarkten nodig in mijn ogen, als de producenten ook eens creatief willen denken.

  • no-profile-image

    melkveehouder

    Ik vind dit een prima analyse van Jos Verstegen, waarbij met name de kern van zijn betoog, herstel van de directe relatie producent/consument, mij aanspreekt. De retail heeft deze "relatie" met de consument langzaam naar zich toe getrokken, en de boer liet het jammer genoeg gebeuren. Dáár is het ooit fout gegaan, en dat moeten we herstellen. Hoewel is vaak fel gekant bent tegen de stichting Wakker Dier heeft deze inmiddels een actie opgestart waarvoor ik de handjes op elkaar krijg. Wellicht is dit het begin van anders denken voor partijen, waarbij uiteindelijk alle partijen (behalve de tussenhandel) winst boeken. Ik hoop het van harte, want anders vrees ik dat er zwarte wolken blijven hangen boven de primaire sector.

  • no-profile-image

    benoni

    Het is tijd voor een webportal dat een soort hybride is van een marktplaats, een supply chain management systeem en een reisplanner. Klanten kunnen boodschappenlijstjes invoeren, boeren kunnen hun assortiment posten, en iedereen die toevallig of beroepshalve op de rit zit tussen betreffende boer en consument kan inschrijven om de artikelen mee te nemen. De webserver kan daarmee automatisch vraag en aanbod koppelen.

Of registreer je om te kunnen reageren.