Home

Achtergrond 415 x bekeken 95 reacties

Ruud Huirne: onderlinge verdeeldheid nekt boer en tuinder

Daarom komen ze niet toe aan het aanpakken van hun echte beperkende factor: de bepaling van hun strategie en de organisatie van hun activiteiten.

Dat zegt professor Ruud Huirne, de baas van ons Landbouw Economisch Instituut en zelf boerenzoon, in dit zevende interview in de serie 'Waait of stormt het?' We spraken alsof we aan de keukentafel zaten. Ruud gaf zijn persoonlijke mening, die niet noodzakelijk de officiële LEI Wageningen UR-mening van professor Huirne is.

Waait of stormt het in boerenland?
Het stormt. Ik weet dat drie supermarktkenners in deze serie hiervoor hebben gezegd dat het even hard waait als altijd, alleen zou de wind gedraaid zijn. Ik denk dat niet want structureel is er niks veranderd. De storm is economisch. De wal van de economie keert de kredietwaardigheid van de wil om maar door te gaan met boeren zonder een vorm van integraal marketing denken. Een groot deel van de sector werkt structureel onder zijn kostprijs, cq. weet geen redelijke meerwaarde te creëren. Eigen vermogens raken aangetast, al kan menige boer nog best een tijdje roofbouw op zijn kredietwaardigheid plegen. Maar de bank wordt een keertje rationeel. Dat moment nadert en bepaalt de echte storm.

Hoe kan een sector die onze eerste levensbehoefte maakt er zo voor zijn komen te staan?
De boer is klem geraakt tussen het begin en het einde van de keten. Helemaal vooraan staat een handjevol bedrijven die de genetica van het plantaardige en dierlijke materiaal in handen hebben. Helemaal achteraan staat een al even beperkt aantal retailers, de belangrijkste eindverkopers van het boerenproduct. Daartussen zitten, in ons land, zo’n 75.000 boeren en tuinders en enkele duizenden verwerkers en handelaren. Inmiddels ontstaan wel wat grotere bedrijven, maar die zijn nog steeds geen partij voor hun heel veel grotere eindafnemers en toeleveranciers. De dimensies en bedrijfseconomische modellen zijn uit elkaar gegroeid. Kleine bedrijven – waartoe zelfs Nederlandse megaboerderijen in relatie tot de rest van de ontwikkelde wereld al snel behoren - kunnen nauwelijks leven van alleen omzetsnelheden zoals de hele grote dat kunnen. Ze moeten het verdienen per eenheid product. En dat wil niet best vanwege het enorme beschikbare volume aan gelijk product. Boeren komen elkaar namelijk tegen in een markt van volkomen mededinging. Ze maken allemaal hetzelfde product. Als ze hun gezamenlijke aanbod niet goed weten te organiseren worden ze tegen elkaar uitgespeeld. Dan treedt het zogenaamde tredmolen-mechanisme in werking: de grootste bedrijven met de laagste kosten zetten de prijs en werken de rest er langzaam uit.

Boerenbedrijven hebben het al zolang moeilijk, dat de roep om overheidsingrijpen groeit. Er is zelfs een Europees onderzoek ingesteld naar vermeende oneerlijke praktijken van supers. Ben je voor ingrijpen door de Nederlandse of Europese overheid?
Beslist niet. Dat maakt luie ondernemers en het zou leiden tot een pervers economisch systeem. Het zou betekenen dat de overheid de bedrijven die achter zijn gebleven en het slechts presteren beloont voor hun luiheid. De betere bedrijven zouden gestraft worden omdat ze een concurrentievoordeel hebben weten op te bouwen. Dat is niet uit te leggen en onverstandig omdat het waarde vernietigt. Prijzen moeten worden gemaakt door de markt. De onbalans in marktmacht kan alleen maar worden opgelost door heldere strategische keuzen. Denk aan Porter’s generieke basisstrategieën: ga je voor de laagste kosten, voor productdifferentiatie, voor niches of bredere markten? Het is evident dat vele boerenbedrijven met relatief hoge kosten in onze regionen moeten differentiëren of nog veel megagroter moeten worden dan het megagroot waar Nederland nu al een probleem mee heeft. De sector als geheel blijkt helaas niet tot keuzen in staat, laat staan om daarover met het publiek te communiceren. Daar zit het probleem. Ik kan me behoorlijk goed vinden in de analyses van je drie voorgaande gesprekpartners.
Ik vind overigens wel dat de overheid voor heldere en consistente regelgeving moet zorgen. Daar ligt nog wel een opgave.

Foto Pieternel van Velden

Is de Nederlandse boer strategisch incompetent?
Wij hebben in Nederland topondernemers op agrarisch gebied, maar voor het collectief is het antwoord helaas ja. Het overgrote deel van de land- en tuinbouw zowel nationaal als internationaal is echter gevangen in een laagste kostprijsstrijd die via een centrifugaal proces in een steeds diepere kolk verdwijnt. Gelukkig zijn er uitzonderingen. Dat is de kleine groep van echte topondernemers met hoge productiviteit die de snelheid van de tredmolen bepaalt, en kleinere niche-producenten die aan de tredmolen ontkomen omdat ze met hun beperkte productie in alternatieve kanalen of als luxe product prima wegkomen. Ze ontsnappen als het ware aan het dominante boerensysteem.

Maar dat gaat over minder dan 20 procent van onze land- en tuinbouw. Er moet dus meer gebeuren?
Jazeker. Of boeren nou groot of klein zijn, ze moeten professioneel zijn en hun marketingstrategie echt helemaal rond hebben en kunnen invullen. Doe je dat niet dan red je het niet. Het is dus essentieel dat je een concurrentieanalyse maakt en weet wat er op de internationale markten qua vraag en vooral aanbod afspeelt. Lage prijzen zijn doorgaans het gevolg van een te groot aanbod. Ik kan af en toe mijn ogen en oren niet geloven. Na de redelijke uienprijzen van vorig jaar bleek onlangs dat de productie weer met 6% is gestegen. De prijzen gaan volledig onderuit, en dat weten we nu dus alweer. Hoe kan dat gebeuren? Het kan alleen maar betekenen dat mensen de markt niet kennen en hun productie niet kunnen organiseren. Natuurlijk kan niet alle onzekerheid worden weggenomen, ook niet door een goede marketingstrategie. Daarom is het van belang dat bedrijven een goed risicomanagementplan hebben waarin ze risico's kennen en die kunnen opvangen.

Wat moet er gebeuren om het wel te organiseren?
Dat lukt al jaren niet en zal misschien pas lukken als de wal het schip heel hardhandig keert. Dat zou jammer zijn, want we hebben veel te verliezen. Het betekent immers dat er veel goed geld achter kwaad aan zal worden gegooid.
Er heerst veel te veel verdeeldheid, zowel binnen als tussen sectoren en dan ook nog eens tussen regio’s. Er is gebrek aan onderling vertrouwen. Er is geen algemeen gedragen leider. Boeren moeten met hun afzetcoöperaties dringend naar de markt gaan kijken, maar kijken alleen maar naar binnen. Ze hebben het over oneerlijke prijzen, maar zijn niet in staat hun fundamentele strategische keuzen te maken. Nog maar een keer dus: ga je voor de laagste kosten, voor productdifferentiatie, voor niches of bredere markten? Die vragen zullen beantwoord moeten worden voor de portfolio van de BV de Nederlandse Boer &Tuinder.

Dat is een somber beeld. Worden er wel eens scenario’s gemaakt waar dit beeld toe gaat leiden? Ik kan me voorstellen dat je zoiets doet op basis van een tijdslijn: hoeveel erger wordt het naarmate meer tijd verloopt zonder heldere besluitvorming en gecoördineerde actie?
Nee, dat gebeurt niet. Het wordt ons als LEI niet gevraagd. Dat is waarschijnlijk mede een gevolg van die verdeeldheid.

Mag ik concluderen dat er ook niet naar scenario’s wordt gekeken hoe de voedselvoorziening en kostprijzen in de wereld, het nieuwe eigenaarschap van areaal in de 2e en 3e wereld van invloed zijn voor de positie van Nederland?
Dergelijke scenario's worden nu langzamerhand opgepakt. Daaruit blijkt trouwens dat er volop kansen zijn voor de Nederlandse land- en tuinbouw. Maar die kansen moeten we nu wel gaan pakken.

Maar je kunt het bijna uittekenen. Wat gaat er gebeuren?
Als de ernst van de situatie onvoldoende gedeeld wordt en het geheel van boeren, bestuurders en hun afzetcoöperaties de status quo niet fundamenteel aanpakken, zal de markt zijn brute werk doen. Individuele boeren zullen er nauwelijks invloed op kunnen uitoefenen, dus ligt de bal, wat mij betreft, bij de afzet. Op korte en middellange termijn is er sprake van overaanbod. De markt, dat wil zeggen de tredmolen, zal zijn werk doen en boeren mee de kolk inzuigen. Dat zorgt voor een uitholling van eigen vermogens van boerenbedrijven die het nog een tijdlang zullen volhouden omdat ze beleenbaar zijn. Wat niemand kan voorspellen is wanneer ze er zelf mee ophouden en wanneer de bank zich echt op zijn achterhoofd begint te krabben bij oplopende hypothecair gedekte schulden die niet in verhouding staan tot de winsten die ermee worden gegenereerd.
De vraag is dus: worden die verkochte bedrijven voortgezet, blijven ze in Nederland, naar welke landen gaan ze en hoeveel productie blijft er in Nederland? Het zijn vragen waar we veel beter over na zouden moeten denken.

Zijn er kansen voor boeren en tuinders in Nederlanders?
Een volmondig ja. De toekomst is aan vers en versverwerkt. Nederland heeft een cruciale functie in het verzorgen van de bewoners van onze delta aan de zee, waartoe ook delen van Noord-Frankrijk, België, Engeland en Duitsland horen. Daar gaat 80% van onze productie heen. Als we die weten te organiseren zijn er uitstekende kansen en waarschijnlijk zelfs groeimogelijkheden. De bestaande grote voedingsmiddelenconcerns kunnen moeilijk omschakelen naar vers. Ze zijn ingericht op houdbaar. Nederlandse boeren en tuinders met goed functionerende en consumentgerichte coöperatieve verwerkers zouden heel goed gebruik kunnen maken van dat gat in de markt. Iemand moet en zal het invullen. Als ik primaire ondernemer was zou ik ijveren voor het creëren van die professionaliteit in het geheel van de boerenproductie-, verwerkings- en handelsstructuren. Ik zou me bovendien bezighouden met zaken die consumenten belangrijk vinden. Het gaat ze niet alleen om een lekkerder product, maar ook om een product dat traceerbaar is, dat een aanvaardbare ecologische voetafdruk heeft, dat geen water verknoeit en dat dierenwelzijn in acht neemt. Kortom, ik zou mijn eigen bedrijf en dat waar ik collectief in deelneem heel extern gericht inrichten.

Hoeveel boeren hebben de professionaliteit om dat te kunnen?
Ik denk dat van de huidige 75.000 boeren en tuinders zo’n 40 procent nog een slag moet maken in operationeel management. Er zit soms een volledig jaarinkomen verschil tussen 2 identieke bedrijven. Daar is dus nog een boel te verbeteren. Maar je moet een slag dieper kijken. Boeren via hun verwerkende bedrijven, coöperaties en handelsorganisaties moeten in staat zijn tot integraal marketingmanagement. Ik denk dat op termijn misschien wel 70 procent gaat afvallen als niet tijdig op de ontwikkelingen wordt ingespeeld. Daar zitten die 40 procent operationeel zwakkere boeren al bij in. Tekentafel wijsheid leert dan dat er dus een sanering moet plaatsvinden van rond de 50.000 bedrijven.

Waarom horen we daar de boerenkoepels niet over?
Wat dacht je?

Foto

Laatste reacties

  • no-profile-image

    Han

    Dick je vraag; Waarom horen we daar de boerenkoepels niet over?
    Zullen ze zelf moeten beantwoorden. ik kan hooguit gissen en dan denk ik het volgende;
    1) Ze hebben deze weg eens gekozen
    2) Ze wensen liever ten hele te dwalen dan ten halve te keren.
    3) Ze hebben geen alternatief en DUS--.
    4) Hebben ze nauwe contacten met indiustrie en wereld Handel??
    5) Lopen ze aan de leiband van de politiek of het groot kapitaal?
    6) >Geloven< ze echt dat je de voedsel voorziening veilig kunt stellen door Vrijhandel. {Nadruk op GELOVEN}
    7) Of leven ze in een schijn wereld waarin >Nederland de beste en sterkste < is.
    Ik denk dat eraan het beleid heel veel >Mythes< ten grondslag liggen om de boeren te laten >GELOVEN< dat ze morgen echt uit de shit zijn als ze maar genoeg geinvesteerd hebben om groot te groeien. Hoe groot?? Hoeveel eigen kapitaal t.o.v. vreemd kapitaal bepaalt je overlevings kans. Hierop hebben ze geen antwoord!!! Geloven ze echt dat de arme landen economisch zo sterk worden, dat ze ons "dure" voedsel binnen afzienbare tijd kunnen kopen?? Helaas ze kunnen onze overschotten niet eens kopen, waardoor die de hele markt verpesten.Het zou beter zijn als de boeren HET boven de markt hangende deel als voedsel hulp weg gaven tot op het punt van 95 % zelfvoorzienend. Zou je de prijs zien stijgen, is dat beetje voedsel hulp in NO TIME terug verdiend en nog veel meer. Is en de honger voor een deel de wereld uit en hebben de boeren weer geld om de economie op gang te helpen door investeringen te plegen en werknemers aan te trekken om hun overuren verminderen.

  • no-profile-image

    Jos Bakker

    Er zijn niet tekort leiders, er is geen gebrek aan visie. Er zijn wel teveel mensen die een visie hebben en het beter denken te weten(mezelf incluis). Waarom zou je dan een ander volgen?

    Zoveel individuele visies, zoveel factoren en nuances die meespelen. Marketing, wat een wetenschap is die verre van exact is. Wie moet je dan volgen?

  • no-profile-image

    wij zitten midden in de storm en rustig weer door

    De schaalgrote hier genoemd?
    Gek dat de boerenbedrijven steeds groter moeten omdat het elders in de wereld ook zo is.
    en als je beseft dat op die bedrijven met meer dan duizend melkkoeien dan per man toch weer niet meer omzet gedraaid en gepresteerd wordt als hier in Nederland op individuele bedrijven;dan is het verhaal van de LEIMAN een van zovele.
    De LEIMAN ziet wat er gaande is ;en laat alles zoals het gaat.
    Wij als boeren doen dat ook ;maar worden er niet god voor betaald.
    De LEIMAN laat ons gewoon van de storm via zwaar weer de orkaan opzoeken.
    Dit hadden wij al eerder ontderkt.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Josien, tenzij je natuurlijk alleen plaatstaal wilt maken. Dan maakt het weinig uit. Maar Hoogovens/Corus als al heel lang een probleem in een land als Ndl. En misschien doe ik nu de plaatstaal-makers wel tekort.

  • no-profile-image

    josien kapma

    Ik ben wel verontrust, maar niet zo negatief als Huirne. Boeren gedragen zich niet altijd volgens economische regels. (zegt ook vdPloeg) Dat er op collectief nivo een zekere strategieloosheid is herken ik wel, maar is in zekere zin ook weer de redding. Net als 'vergeten zijn te communiceren' over produkten ook zorgt voor een no-nonsense imago van boeren, waardoor veel consumenten juist vertrouwen in boeren hebben. Een ander gevoel wat me wel vaker bekruipt in deze serie: waarom zijn de boeren steeds de sukkels? Wat is de rol van LEI in probleem, en in oplossing? Waar was de visie van al deze mensen voordat het ging stormen?

  • no-profile-image

    Annechien ten Have Mellema

    De cijfers van boeren die stoppen zijn al jaren bekend. De afgelopen 10 jaar is het aantal varkensbedrijven gehalveerd. En de voorspelling is dat het dat de komende 10 jaar weer zal doen. Pijnlijk. Als belangenbehartiger probeer je te voorkomen dat Nederland tever voorop loopt in Europa en zo zijn concurrentiepositie verliest. En nog meer boeren de strijd verliezen. Zo zetten wij ons nu in om geen extra eisen te krijgen aan de oppervlaktenormen varkenshouderij. Teveel bovenwettelijk. Ook willen we realistisch en betaalbare ammoniakmaatregelen. Het feit dat VION zijn nek uitsteekt in het tussensegment is om de varkenshouders perspectief te bieden. Welzijn moet betaald worden. Dat is een doorbraak. Van dit soort initiatieven hebben we meer nodig.

  • no-profile-image

    Paul Jansen

    Annechien, maar wat doe je dan in Den Haag om eisen van tafel te krijgen? Kom met iets positievers dat meerdere problemen oplost.

  • no-profile-image

    Paul Jansen

    De Boerenkoepels: beste leden en leveranciers, jullie zijn dom. Niet zo'n klein beetje dom, nee vreselijk dom. Waarom blijven jullie massaal een massa-product produceren waar wij alleen maar andere massa-producten van kunnen maken? Oh, komt dat omdat jullie weten dat als jullie het niet produceren iemand anders of een ander land het gaat doen. Daar zit wat in maar dan moeten jullie ervoor zorgen dat je een massa-product gaat maken dat die ander niet heeft. Ja, wel massa want anders kunnen wij geen rendabele verwerkingslijnen opzetten. Wij als boerenkoepels zijn gedwongen om als multinational te opereren in een liberale wereldmarkt en moeten dus expanderen buiten Nederland en Europa. Daar ligt nog een groeimarkt. Er is veel geld voor nodig en daarom kunnen we jullie geen hogere prijs voor je meuk geven. Verstandiger is het om met je bedrijf te stoppen, je geld in aandelen van ons bedrijf te steken en zo meer rendement te halen dan met 365 dagen werken. De grondstoffen die we nodig hebben halen we waar mega-bedrijven wel toegestaan zijn en werknemers voor weinig loon willen werken. Willen die dat niet dan halen we ze ergens anders wel vandaan. Waar in de geschiedenis hebben we dat eerder meegemaakt? Uitbuiten blijft toch een moeilijk uit te roeien fenomeen. === Paul Jansen: overduidelijk is wel dat er niet van het liberale systeem afgeweken wil worden. Andere weg inslaan op een manier dat je onderscheidend kunt wezen en buiten de laagste kostprijsrace terechtkomt. Produceer een product dat op maatschappelijke goedkeuring kan rekenen en zorg ervoor dat je een gesloten keten neerzet waarin aanbod strikt gelieerd is aan de vraag. Quotum dus, alleen gereguleerd door het bedrijf of cooperatie zelf. Het ComfortClass verhaal tussen AH,VION en de dierenbescherming zal leren wat mogelijk is.==== Wat mij opvalt in het verhaal van Huirne is dat hij zelf de tekortkomingen en gevaren in het liberale systeem wel erkent, ze niet afwijst(geen regulering) en daarmee de trend naar grootschalige bedrijven en massaproductie ondersteunt. Professionaliteit en management leiden op die manier naar een landbouw die niet meer van boeren is en die waarschijnlijk niet veel in Nederland zal plaatsvinden.

  • no-profile-image

    Marc van Heesch

    @ Piet Wisse. Je hebt gelijk Piet, ik liet me even gaan. Waarschijnlijk ten overvloede: Wat ik bedoelde te zeggen is dat in de (desalnietemin zeer intressante!) (AGD-) Foodlog discussies een overvloed is van inbreng van een aantal veelschrijvers die nogal op de toer zitten van terug naar kleinschalig en 'Local for Local' . Ook de roep om prijs-garanties komt geregeld terug. Ik vind het zinvol als het 'grootschalige vrijhandelsdenken' (wat nu toch de realiteit is) ook aan bod komt. ////Overigens over de glastuinders: die zijn nog (net?) niet dood en begraven hoor! En ook voor dit voorbeeld geldt dat er meerdere wegen naar Rome leiden: (Porter) Grootschalige lage kostprijs OF Differentiatie. Dus Goed dat George optie 1 ook nog eens op de agenda zette.

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Dick, van die verschillende auto's klopt wel. En ook : kom niet vast te zitten in het middelpunt. Ik heb het interview nog eens door gelezen. Een ding valt me op. Enerzijds wordt steeds gezegd dat je je moet onderscheiden. Maar anderzijds dat onderlinge verscheidenheid de boeren nekt. Dus: je moet je gezamenlijk van elkaar onderscheiden!?!
    Huirne heeft het ook over het zandlopermodel, met weinig toeleveranciers/afnemers en veel boeren. Ik geloof er niets van dat bundeling daar een oplossing voor is. Melkveehouders vinden het absurd dat hun coöps niet eens de kostprijs kunnen afdwingen. Stel: onderhandelaar van coöp krijgt de opdracht: niet beneden de kostprijs verkopen. Inkoper van supermarkt krijgt meë: zoek uit wat de kostprijs is en beslist niet meer betalen dan 15% onder kostprijs, want er is volop aanbod en ze kunnen niet buiten ons om. Hoe zou dit aflopen??

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Huib, Dick zegt dat iedere auto je van A naar B brengt, maar dat er desondanks grote verschillen zijn. Da's een wat andere samenvatting van wat ik zei.

  • no-profile-image

    Piet WIsse

    De economie volgt een dynamiek maar die is niet alleen op kostprijs gebaseert. De marketingkracht van de Europese verwerkingsindustrie speelt een rol, en ook de politieke beslissingen. De politiek zal ingrijpen wanneer er al te grote veranderingen op het platteland plaats vinden. Nederland kent wel de meest gunstige omstandigheden voor de melkproductie. Mocht het hier wel eens misgaan in de melkveehouderij zakt de grondmarkt in mekaar en zijn er weer nieuwe kans voor de overblijvende ondernemers. ///// Er zit wat in je stelling Huib, maar dat betekend gewoon dat je je stinkende best moet doen om je kostprijs laag te houden.

  • no-profile-image

    Eenheid maakt macht

    Hier wordt ook over Hans Huibers de nieuwe voorzitter van de ZLTO. Ik stoorde me over zijn stuk in de Gelderlander. Hij zegt dat de koers helemaal om moet. We kunnen niet produceren voor de volume markt. We moeten met segmenten komen waar men meer voor betaald. Dit is prima, maar voor de meeste duurdere segmenten zijn weinig kopers. Het is goed erbij, maar de meeste mensen kunnen het zich niet veroorloven om dit te betalen. En daar gaat het om, niet te lux maar gewoon en goed! Het is te gek voor woorden dat de eisen die zo veel extra kosten en niets toevoegen, zomaar ingevoerd worden! Je plaats je zelf op een eiland in Europa, doe gewoon en doe het heel goed, dan kun je wel een goede boterham verdien. Stuur een boel ambtenaren en ook zij die niks toevoegen na huis, dat bespaart de sector veel kosten en ellende. Gebruik die tijd die je daardoor bespaard aan je dieren en gezin. Die hebben het nodig! Ga daar met elkaar voor en zeker voor een kostprijsdekkende opbrengstprijs voor je product. De cooperaties van nu hebben dit nagelaten, laat je niets weis maken, eenheid maakt macht!!!!

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Huib en anderen, ik lees jullie commentaren met veel interesse. Ik leer ervan hoe er gedacht wordt. Een vraag: waar lezen jullie dat Huirne concentratie van het aanbod en nog meer eenvormigheid voorstaat?

  • no-profile-image

    Teun

    Huib ik heb niet voor niets het LEI met de DNB vergeleken. Ze zagen en zien het allemaal.Maar echt er nahandelen ...?

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Huib, Ruud moet hier zelf maar komen vertellen of dit een eenzijdige momentopname is, maar ik ben bang dat je hier een tekst vindt die niet al te slecht zijn denken 'vangt'.///////////////Wat je in je laatste reactie hieronder zegt is verontrustend: boeren weten niet dat ze hun spaarcenten aan het verbranden zijn. Daar ben ik dus ook bang voor. Er zijn er die melkquotum bijkopen. Omdat ze weten dat alles altijd weer anders uitpakt. Ik vrees dat ze dromen. Hun ex-minister vertelt hen dat ook. En toch gaan ze door. Hoe moet dat toch?

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Of deze: boeren zijn onzakelijk omdat ze zo maar wat telen. Geen enkel vorm van marktverkenning. Als ik me niet vergis is marktverkenning de specialiteit van het LEI. Boeren en zelfs ondernemers komen hooguit tot een soort van jan-boeren-fluitjes-marktverkenning. Maar bij het LEI zijn goedopgeleide economen die op genuanceerde diepgaande wijze bezig zijn met marktverkenning, met behulp van informatie uit binnen- en buitenland en sterke computers met economische modellen. Vraag: heeft het LEI de hoge voedselprijzen tijdens de voedselcrisis en de sterke verlaging daarna voorspelt? Zo ja, wat zijn dan de vooruitzichten voor de voedselprijzen voor de komende drie jaar? Of twee jaar? Eén jaar dan?

  • no-profile-image

    George Soros

    Wat geweest is is niet belangrijk meer. Hoe ziet de wereld er over 20 jaar uit? Waar liggen de economische centra? Waar liggen de grondstof kansen. U moet niet achter uit maar juist vooruit kijken. Globalisering zal doorzetten. Wilt u dat niet? best andere delen van de wereld halen u in. Dat wordt de economische realiteit van de toekomst.

  • no-profile-image

    natuurboer

    Het thema is hier productie en consumptie. Kan best interressant zijn om dan ook eens te googelen naar de website van het Murray Rothbard Instituut in België. En dan onder het tabblad -Artikels- kiezen voor nr 3. "Productie versus consumptie" van de auteur George Reisman. In het betreffende artikel worden over economie twee verschillende visies uitgelegd. Die van de "Productionist" en die van de "Consumptionist". Wel actueel naar aanleiding van het interview van LEI- man Ruud Huirne lijkt mij. Ik reken mezelf tot de groep "productionisten".

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    George, wat schrijf je verrassend goed Nederlands. Nu naar je ideeen. Het denken staat inderdaad op het spoor dat je schetst. Ik doe op dit moment wat meer van deze interviews. Afgelopen september schreef ik een stukje in een algemene krant met als titel 'straks houdt de boer het nog voor gezien.' (de PDF vind je hier: http://www.foodlog.nl/images/uploads/20090919____1_008_article4.pdf). Bij Huib en heel veel meer boeren zie je een heel andere waardenset dan de jouwe. Ze willen kunnen boeren. Geld is middel, geen doel. Zelfs bij grote boeren kom ik die houding tegen. Je ziet in de argumentatie van Huib het gebruik van het woord 'overleven'. Ben je klein, dan lukt dat beter. Daar heeft'ie gelijk in.
    Zeker als je dat doet met een bijzonder product. Jouw markt is die van bulk. Zijn markt is dat ook, maar dan kleinschalig gemaakt. Dat is onhandig. Hij kan beter ontsnappen, met een 'bijzonderder product'. Dat zal lukken als hij zijn afzet weet te regelen. Die landbouw zal hier kunnen overleven. Maar jij krijgt gelijk van me: als we op het huidige pad doorgaan, is de kans groot dat economische wetten die verdomde boerenziel die maar wil boeren zullen keren. De landbouw zou hier wel eens kunnen verdwijnen. Maar ik geef je ook ongelijk, omdat er iets is dat nog belangrijker is dan liberale economische wetten. Dat iets is geopolitiek. Als we hier geen eten meer maken en als opgekomen economieeen rijp zullen zijn geworden, pas dan ontstaan hier tekorten. Op middellange termijn (jouw 20 jaar) zullen nwe landen deviezen nodig hebben en graag exporteren. Op termijn niet meer. Als beleidsmakers dat gaan zien, ontstaat bereidheid tot interventie. Zolang beleidsmakers dat niet zien, denk ik dat je gelijk kunt krijgen. Hoewel, AH heeft besloten 1s-terrenvlees als minimum op het schap te leggen. Dat is weer een heel ander signaal. Misschien kun jij het eens interpreteren.

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Interessant dat we het nu over de T-Ford gaan hebben. Dick zegt dat die even goed was als de auto's daarvoor. Het lijkt mij dat "collega"-autofabrikanten daar een heel andere visie over hadden. Die zullen dat als een minderwaardig product hebben gezien, als een belediging voor iedere serieuze automaker. Succesvol, dat wel. >>>>>>Vorig jaar was ik in Zwitserland. Het land van de niche-markten, de hoge kwaliteit kazen. Zijn zij degenen die gaan overblijven? Dat is zeer de vraag. Dat die hoge kwaliteit producten er momenteel zijn is niet omdat ze zo succesvol zijn, maar juist omdat de concurrentieverhoudingen nu nog zo zijn dat er meer is dan alleen T-Fords. De neoliberale visie die heerst vind ik een luie zienswijze. Ik moet dan denken aan de landenrapporten zoals de snelle jongens van IMF en Wereldbank die opstellen. De inhoud is steeds hetzelfde: weg met de overheid, openen die markten, de tucht van de vrije-markt over al die luie ondernemers!! Op de kaft moet je dan zien over welk land het gaat. Negatieve effecten? Gaat vanzelf wel over. Gewoon een kwestie van marktcorrectie. Wat lucht uit de markt laten lopen. Zo zijn er wel meer verschijnselen met eenvoudige verklaring. Een aardbeving? Niets aan de hand, gewoon een natuurverschijnsel. Een intelligente diersoort die verdwijnt, een correctie van de natuur. Geen enkele reden om in te grijpen.

  • no-profile-image

    Han

    @Annechien 8febr. Ik heb het gevoel dat jij DE sector wil redden met alles wat er op en aan zit. Ik denk dat we DE landbouw niet kunnen redden door met internationale bulk producten door te gaan. Voor veehouderij geldt DIERVRIENDELIJK dit is iets wat de fanatieke consument bepaalt, niet de boer en niet de bulkmarkt. Zie dit als niche voor de >lokale< niche markt met niche prijs.
    Ik hoop dat de >geleerden en politici< eens over de grens gaan kijken hoe slecht de mega bedrijven in bv. VS draaien. Zij zijn via discussies als deze opzoek een (de) oplossing van HUN probleem >te lage inkomens, te zware eisen dierwelzijn<. Ons Nederlandse probleem is echt niet uniek, het is globaal. Dus de oplossing moet ook globaal gevonden worden, hoe moeilijk ook.
    @Dick Jij vraagt je af waarom de meesten hier niet mee willen met geinterviewden. Naar mijn mening zien de schrijvers hier Landbouw mensen die >de landbouw< willn redden en niet alleen hun eigen bedrijf willen verbeteren. Daar komt bij dat we meer dan 2 generaties hebben geleerd op school UITBREIDEN, productie VERHOGING dit zijn de oplossingen voor de moderne agrarische ondernemer. wie dit niet nastreeft is een BOER. (negatief).
    Denk maar eens hoe er is neer gezien op de Biologische landbouw (wollen sokken) de BIOVAK beurs in Zwolle heeft me anders geleerd. Hier worden zaken gedaan, waar wij de hele winter al over discussieren. Met als resultaat, NIET VOOR DE LANDBOUW geschikt.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Kanibaal, waar dit systeem toe zal leiden staat zelfs al in dit interview. Het leidt precies tot het systeem dat Jan Douwe van der Ploeg beschrijft: empire. Een doordenkertje, nog zweveriger dan de Dalai Lama: heb je gezien dat Van der Ploeg en Huirne het volledig eens zijn? Wat nu? Dat is de vraag die beantwoord moet worden. Roepen om hulp en bescherming alleen gaat niet helpen. De linker- en rechterschoenenfabrieken in de oude SU zijn afgeschaft. Je zult zelf iets moeten doen. In landen als Oostenrijk, Italie, Frankrijk en Spanje bestaan bloeiende boereneconomieën. Midden in de liberale, die ze gewoon laten dorsen. Ze vergen alleen ingrijpendere keuzen ten aanzien van de bedrijfsfocus. Ik denk - en nu richt ik me specifiek tot Paul - dat Nederlandse boeren verleerd zijn zelf hun keuzen te maken. Ze maken wat de tussenhandel vraagt. Over wat de consment zou willen hebben ze al heel lang niet meer nagedacht. Ik ben zelfs bang dat het ze geen fluit interesseert. Als hun komkommers, paprika's en varkens maar wegkomen. Zo zaten zelfs bloeiende, goed gereguleerde Commons (voor zover die ooit bestonden) niet in elkaar.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Voor wie geïnteresseerd is in het boek Empire van Negri en Hardt, Van der Ploeg's inspiratoren, het is gratis te downloaden: http://www.angelfire.com/cantina/negri/

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Josien, dat is een inkoppertje. Denk maar eens aan auto's. Het zwarte T-Fordje deed z'n werk net zo goed als al die andere, en toch zijn er heel veel (terwijl ze weer meer hetzelfde zijn dan ooit en DAT in boerenland nou juist niet hoeft).

  • no-profile-image

    Teun

    Huib volgens mij kunnen wij hoog uit 20% in ons land zelf vermarkten. We zijn een extreem export land. het gaat hierom die 20%. Hoe krijg je het voor elkaar dat boeren en tuinders daar iets mee kunnen. Juist die groep heeft een nieuw concept nodig. De marge moet nu eens in de sector blijven.----Boeren en tuinders die dit niet zien zitten moet dan maar voor de wereldmarkt gaan produceren.Gewoon rustig afwachten en niets doen. Melk, varkensvlees, rundvlees, graan etc....Die keuze is aan hen zelf......leuke keuze toch ..?

  • no-profile-image

    Teun Tuinder

    Er zal gewoon een belangrijk deel van de ondernemers kiezen voor schaalvergroting en kostprijsverlaging.......die gaan dus op de zelfde voet verder met overleven.....Nou Piet dat kan wel eens vies gaan tegenvallen. Er is bij schaalvergroting maar een beperkt voordeel. Een boer kan maar in zijn eentje zoveel koeien melken. Daarboven is alweer een melkrobot nodig.Of personeel. Die vereist echter ook al weer een schaalgrootte...Kortom steeds meer investeren terwijl het rendement eerder minder dan meer wordt.....dat zal in ons land doodlopen. De niche markten zijn beperkt maar zeker voor inventieve boeren schept het mogelijkheden.==== Veel boeren in ons land zullen verdwijnen. Door vergrijzing maar ook doordat er geen opvolgers zijn......Welke boer kan zijn bedrijf overdoen aan zijn zoon of dochter?? Zeker als er meerdere kinderen zijn...? Dat wordt zelden benoemd maar de enorme bedragen die de schaalvergroting vereist geeft zeker op andere vlakken grote problemen. Denkt u nou werkelijk dat banken straks boeren miljoenen euro's gaan uit lenen als er geen opvolging is.? Tot nu toe ging dat nog wel. De grond werd steeds meer waard. Het is nog maar te zien of dat zo blijft........

  • no-profile-image

    Annechien ten Have Mellema

    Ik hoop niet dat dit dubbel komt, want floep mijn tekst was weg. De analyse van LEI over de levensvatbaarheid van het boerenbedrijf is al jaren bekend. Door het quotum is dat bij de melkveehouderij wat vertraagd. Maar als we zo liberaliseren gaat dat door. In de varkenshouderij is het aantal bedrijven de afgelopen 10 jaar gehalveerd. De verwachting is dat het dat de komende tien jaar opnieuw zal doen. Pijnlijk proces. Het is niet voor niets dat LTO en NVV samen optrekken en willen dat de aanscherping van de oppervlaktenormen niet doorgaat. Want anders lopen we te ver voorop in Europa en verliezen we de strijd. Ook strijden we voor een haalbaar en betaalbaar ammoniakbeleid. Ja, dus jullie koepels zijn wel in de weer. En VION steekt zijn nek uit met het tussensegment om een nieuwe markt aan te boren. Welzijn wordt betaald door de markt. Dat is nieuw! Daar kan nog een tandje bij. Dat is een extra onderscheidend marktconcept. Ook op smaak en ja wie zal het zeggen.... Daar liggen de uitdagingen. Het interview van Huirne is eigenlijk niks nieuws onder de zon. Alleen het staat er confronterend. Laat dat de aansporing zijn om verder te denken. Welke scenario's liggen er voor. Welke kansen zien we? En vooral hoe gaan we die verzilveren? Een beetje peper in de billen van onze cooperaties. We hebben geen tijd te verliezen. Ik ben al aangespoord. Maar het is een illusie om te denken dat de oplossing 'van boven' komt. Dus niet aleen naar anderen kijken, maar ook zelf in actie komen.

  • no-profile-image

    Piet Slingerland.

    @Paul, uw betoog van 19:50 uur is duidelijk en temperamentvol, consequent en recht door zee!!!... Nu ken ik je weer Paul, ik ben het met je eens!!!... Het komt niet alleen op woorden aan, maar daden!!!... Geachte Agrarie-ers; laat jullie stem horen!!!... Wij willen geen Agrofabrieken, maar boeren!!!...

  • no-profile-image

    Teun

    Het Lei doet mij denken aan de DNB. Ment weet het allemaal allang maar men grijpt niet in.....De rendementen zijn, met name in de glastuinbouw, onvoorstelbaar slecht ten opzichte van de investeringen...daar had allang eerder tegen gewaarschuwd moeten worden. Wat deed het LEI voortdurend...roepen dat schaalvergroting meer dan noodzakelijk was ...en blijkbaar nog steeds.---- Nu keert de markt het schip.

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    De realiteit is dat momenteel het vrije-marktdenken de leidende ideologie is. Maar dit dreigt fundamentalistische trekjes aan te nemen. In die zin dat het individu ondergeschikt wordt gemaakt aan het grotere geheel: de economie. Er is nog een ander element wat mij sterk doet denken aan fundamentalisme: de vrije markt staat niet ter discussie, want het is een natuurwet. Zie de eerste reactie van George "Wat een nutteloos debat. De economie heeft haar eigen wetten. Denken jullie nou echt in Nederland daarvan af te kunnen wijken.Ik voorspel de ondergang van exportland Holland." Dat doet mij denken aan andere ideologieën die er in het verleden zijn geweest en die tot ongelukjes hebben geleid. Ik bekijk ook een opmerking van Dhr Huinre opeens heel anders: "Ingrijpen van hogerhand. Beslist niet. Daar krijg je maar luie ondernemers van" Dat klopt, we kunnen het ons niet veroorloven om zachtmoedig te werk te gaan, daar krijg je een inferieur type ondernemers van?!?

  • no-profile-image

    Piet WIsse

    De ondernemer zal gewoon zelf moeten rekenen. Er zullen verschillende keuzes gemaakt worden, maar het zou voor boeren niet verkeerd zijn om je eens de verdiepen in het Porter-model. Dit helpt je om de sector te begrijpen, de vaak lage prijzen te verklaren en om strategieen te formuleren. Er zal gewoon een belangrijk deel van de ondernemers kiezen voor schaalvergroting en kostprijsverlaging. Dit zal gebeuren of er nu wel of niet een eenheid binnen sectoren ontstaat, het is nl een van de best haalbare en meest reeele strategieen in de agrarisch sector. Kiezen voor nichemarkten is ook een optie, maar om vanuit die niche een supermarkt te gaan beleveren is vrijwel moeilijk. Een bedrijf die het in dit verband perfect zal doen is bijvoorbeeld Den Eelder, een zelfzuivelaar. De omvang? 400 koeien, ongeveer 6x zo groot als de gemiddelde melkveehouderij. Hetzelfde geldt voor de TastyTom tomaatjes. Dus kiezen voor niches betekend zeker geen rem op de schaalgroei. Het zorgt juist bij deze bedrijven voor een sterke cashflow, die vaak weer omgezet wordt in uitbreiding van de productie.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Realist, wil je mij eens uitleggen wat die vakbonden nou precies bereikt hebben?

  • no-profile-image

    Teun

    Piet ik heb het idee dat het LEI de status van de Paus heeft. Hierop wordt het beleid in Nederland op gebaseerd. Ik heb in de glastuinbouw al jaren niet anders gezien. De laatste jaren is met name in de groenteteelt enorm op schaalvergroting ingezet. De telers zijn er alleen maar armer van geworden...de banken nu ook. ----Maar hoe dan wel? Ik denk aller eerst dat men moet NADENKEN wat men met het bedrijf wil en met hun leven. Als je echt van overtuigd bent dat schaalvergroting het beste is dan moet men dat doen.Punt. Ik heb echter zelf gezien dat men als een lemming achter anderen aan hobbelde of de oortjes liet hangen naar de adviseurs.... Ik vind persoonlijk dat je altijd ZELF moet nadenken. Dat kan soms confronterend zijn . Erken dat je bedrijf niet in de toekomst een gezinsinkomen op kan brengen. Handel dan daarna. Zoek dan iets erbij. Dat kan op vele manieren maar velen zijn te trots(eigenwijs) om dit onder ogen te willen zien.---- Er wordt gesteld dat de kleine bedrijven zullen verdwijnen. Ik zelf ben daar niet overtuigd van.Een klein bedrijf kan ook kansen bieden. Je hebt dan wellicht keuze mogelijkheden die een middel of groot bedrijf allang niet meer hebben. Een ding heb ik wel geleerd in 30 jaar. Als je een keer een grote investering gedaan hebt zit je zomaar als een rat in de val. Er is dan geen weg terug. Zo kan dat toekomst gerichte investering wel eens een toekomst gerichte belemmering worden.

  • no-profile-image

    anne

    Geleuter als Huirne spreekt over : `` Er is geen algemeen gedragen leider`` Alsof die hedentendage nog geaccepteerd zou worden als die er wel was. Wel klopt het dat boeren zelf aan de lat staan, en gelukkig doet het gros dat als ondernemer ieder op eigen manier, veelal wel degelijk volgens de strategien zoals door Huirne benoemd. Maar dan zonder te hoop te lopen tegen onvermijdelijke economische processen, maar er gewoon op in te spelen en uitgaand van de kracht van het ondernemerschap van bij uitstek juist de Nederlandse sector. De suggestieve vragen die de profeten worden voorgelegd worden dus wat sleets.

  • no-profile-image

    kani Baal

    Neo liberale gedachten leiden tot misstanden. Helemaal mee eens. Het milieu en mensen worden slachtoffer van deze idiote tredmolen. Uitbuiting en uitputting van onze leefomgeving en roofbouw op mens en dier. Ik ben niet voor een marxistisch systeem begrijp me goed maar een maatschappij enkel gedreven door hebzucht en consumentisme zal ten onder gaan .-----Dick heeft een filosofische achter grond maar ik ben bang dat hij in deze reeks misschien wel de belangrijkste gast vergeet. Een filosoof die uitlegt waar het huidige systeem waarschijnlijk toe zal gaan leiden......Dick neem eens contact op met de Dalai Lama......

  • no-profile-image

    Piet Wisse

    Huib, Maar als de politiek niet veranderd zullen bedrijven er toch gewoon aan moeten wennen. Ruud zegt terecht in zijn stuk dat er een volledig inkomen zit tussen de best presterende boer en minder presterende boer. Uit eigen onderzoek kan ik je hetzelfde vertellen, de verschillen zijn zelfs nog extremer. Deze minder presterende bedrijven moeten niet weg, maar hier wordt de overname wel steeds lastiger. Dit is dus het moment dat deze bedrijven verdwijnen. De beter presterende bedrijven willen vaak groeien om amibitie waar te maken of om schaalvoordelen te halen. In de melkveehouderij betekend dit dat bedrijven groeien van 600.000 ltr melk nu naar 1.200.000 in 2020. Gewoon hetzelfde wat we in de laatste decennia hebben gezien, de onderkant van de bedrijven valt eruit. ////// Dick, of bedrijven hun vermogen verbranden verschilt sterk per bedrijf. Toch zijn quotumkopers zich daar vaak wel van bewust, motieven zijn vaak ook om de stal en het land vol te hebben. Het melkquotum levert tenminste nog cashflow op. Ik vind het verbazingwekkender dat veehouders grond kopen terwijl ze genoeg voer en mestafzet hebben. In de verdere toekomst misschien heel mooi, maar je sleept een bak financiering mee die niet direct nodig is. Het probleem is de veel agrarische ondernemers niet van een afstandje naar hun bedrijf kunnen kijken.

  • no-profile-image

    Piet Wisse

    Je hebt helemaal gelijk Marc met je grammatica-correctie waarvoor dank. Wel vind ik het flauw om over 'Ot en Sien'-boeren te spreken. Je hoeft nl niet zo heel goed te kunnen rekenen om te concluderen dat er geen toekomst in Europa is voor veel sectoren zonder interventie. Dan kan je wel heel stoer geen Ot&Sien-boer zijn met bijv. 1000 koeien, maar als je niks voor je melk krijgt vergaat het je net als de glastuinders. Ikzelf was in eerste instantie ook principieel voor zoveel mogelijk liberalisatie en daar neig ik nog wel naar, maar ik denk dat het zijn grenzen heeft.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    In het volgende interview in deze swerie spreekt Hans Huijbers, de nieuwe voorzitter van ZLTO, zich uit over liberale en gereguleerde markten. Hij geeft aan te zoeken naar een mix. Hoe die eruit gaat zien weet hij ook nog niet: http://www.agd.nl/1095124/Opinie/AGD.foodlog/Foodlog/Hans-Huijbers-hoe-precies-weet-ik-nog-niet,-maar-ik-zie-heel-andere-coperaties.htm Het eerste interview in deze serie, met Geu Siebenga, bevatte wellicht al een klein voorzetje. Zie http://www.agd.nl/1091595/Opinie/AGD.foodlog/Foodlog/Niemand-benoemt-het-probleem.htm

  • no-profile-image

    Piet Slingerland

    Hallo Han, interessante reactie van 13-02-'10. 21:01 uur. Jouw gedachte dat er een nieuwe (wereld) economie komt, deel ik voor 100%!!!... Ik ben er zelfs van overtuigd. Als de huidige recessie voorbij is (de meeste economen gaan er vanuit dat het waarschijnlijk nog 3-4 jaar zal duren), zijn de kaarten opnieuw geschud. Met de groeiende economie-en in Azie, bedoel je China en India neem ik aan, die hebben beide veel zand en weinig water, dat is waar. Maar die hebben toch een groot voorbeeld in Israel, hoe het moet!!!...(?) Ook dat mogen wij niet onderschatten. En misschien mag ik jouw woorden nog een keer herhalen; de ''mateloze optimisten'' zullen voorlopig voor voldoende voedsel zorgen!!!!!..... De boeren die niet mee willen doen aan de schaalvergroting (de schaalvergroting zal een moordende concurrentiestrijd geven, die zoals gij zegt de Multienationals zullen winnen), moeten nadenken over het produceren van specialiteiten die zij zelf vermarkten, denkt o.g.t. groetje's, piet.

  • no-profile-image

    Piet Slingerland

    Dhr. Dick Veerman, heeft in zijn reactie op de visie/mening van George Soros, 12-02-'10. 20:16 uur, waarin Dick enkele vragen stelt aan George (wij wachten nog op uw reactie George!), onder andere geschreven over interventie (boter, melkpoeder, vlees enzovoort). Ik denk ook dat de kans groot is dat dit fenomeen weer actueel zal worden, dat zorgt ook voor stabiliteit!!!... De GROTE VRAAG is op welk NIVEAU ???. Beste schaalvergroters, van jullie BOERENZIEL ( de woorden van Dick ) zal nog veel verwacht/gevraagd worden!!!!!..... Nog een vraag aan alle lezers; waarom heeft Friesland-Campina een lening (okt. 2009) van 1.000.000.000,- Euro afgesloten ???, is het omdat zij zelf interveneren ???.

  • no-profile-image

    Piet Slingerland

    Uiteindelijk komen wij toch weer bij Vraag en Aanbod terecht @Teun, daartussen wordt de prijs bepaald. Als de producent de hoogste bieder weet te vinden kan van geluk of gevoel voor handel gesproken worden. Daarom wordt het voor mij steeds duidelijker dat ''de wal het schip zal keren''. Uiteraard blijft natuurlijk de persoonlijke innovativiteit van de ondernemer, boer en tuinder een heel belangrijke rol spelen!!!... Afwachten en thee drinken is geen optie!!!... denkt o.g.t.

  • no-profile-image

    Kani Baal

    Dick Dick....Er is een onderstroom in onze maatschappij aan het groeien die 'bewust leven' steeds belangrijker gaan vinden. Het blad hapinezzz is een van de grootste bladen aan het worden. U noemt 'zweverig' ik noem het realistisch. Wie verwees ook al eens eerder naar de Amish? Hoe leven die? Waarom zijn zij van een zo genaamde 'betreurenswaardige'beweging uitgegroeid naar een succesvolle beweging ? Kijk eens goed naar hun filosofie. Daar kunnen wij heel wat van opsteken. ----Als wij met de boerenwereldmarkt succes vol willen zijn dan zullen wij er toch echt wat aan toe moet voegen. Puur op prijs kan men meilijk met de bulk, reguliere producten , concureren. Veel consumenten zullen altijd op prijs kopen. We moeten hen dan ook niet tot de doelgroep zien. Nee we moeten een bepaald gevoel erin brengen. Zoals de Amish een bepaald gevoel opwekken. Dat gevoel kan dan net die extra marge opbrengen. De koper van de mooie boeren producten heeft een goedgevoel(bewust leven) en de boer heeft ook een goed gevoel. Hij heeft een beter gezins inkomen en heeft ook een voldaner gevoel. Dat is ook rijkdom. Of vindt jij dat ook zweverig Dick ?

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Van alle interviews tot nu toe is deze het meest inspirerend. Doorgaand op de vergelijking met de auto's: in het verkeer zie je heel veel hoogst onzakelijk gedrag. Automobilisten gaan in lange rijen achter elkaar rijden. Langzaam rijdend, soms zelfs stilstaand. Onderlinge verdeeldheid nekt hen. Waarom vertontn ze zulk absurd en voorspelbaar gedrag?? Weten ze dan niet dat ze iets anders moeten doen? Ze moeten andere (sluip)routes bewandelen, ze moeten andere manieren van transport benutten, hetzij individueel of gezamenlijk. Mogelijkheden zat natuurlijk. Ik neem aan dat economen daar niet aan mee doen. Zo ja, dan hebben ze wellicht de tijd te bedenken hoe het mogelijk is dat ze stuck in the middle zijn. Moet de overheid beleid ontwikkelen hiervoor? Beslist niet!! Daar krijg je maar luie chauffeurs van.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Huib, mooie vergelijking met die rare automobilisten. Ze vertonen irrationeel gedrag en kunnen er prima mee omgaan. Niks aan de hand dus. Tot zover lijkt je vergelijking te kloppen. Maar dan gaat'ie mank: hoelang kunnen ondernemers doen want niet slim is als daarmee hun schuld zodanig toeneemt dat hun financier zich op het achterhoofd gaat krabben? Zolang bruin het zelf kan trekken is er natuurlijk niks aan de hand. Dan is iedereen automobilist. Iemand stelde ooit voor om ze ook met open haard uit te rusten. Zodat de automoblist zich echt helemaal in zijn eigen afgesloten wereld zou kunnen wanen.

  • no-profile-image

    Han

    @Piet Jouw onderstaande commentaar is wat vermoedelijk de oplossing voor de boer die wil overleven. Boeren super hoeft niet ik denk >goede afspraken met een retailer en samen een beschermt merk<. Zorg dat de verwachte afzet overeenkomt met de opbrengst (het te veel gegroeide vernietigen of op de reguliere markt dumpen) Afspraken maken in de keten waar je een deel van uit maakt met een eigen gezicht en inspraak.

  • no-profile-image

    Piet Wisse

    Op langere termijn is een bedrijf met een lage kostprijs volgens mij altijd beter af, je moet alleen zorgen dat je onderweg niet afvalt. Als er structureel onder de kostprijs gewerkt moet worden is het een keer einde verhaal. In de agrarisch sector wordt vaak gezegd dat dit het geval is.
    Dit is bij sommige bedrijven misschien zo, maar toch kan dit niet structureel het geval zijn. Tijdens een recent stageonderzoek van mij heb ik onderzocht dat in melkveehouderij veel bedrijven zelfs met een gemiddelde melkprijs van 30,5 cent de komende jaren kunnen verdubbelen. Ondanks afbouw van toeslagrechten. Dat gaan ze denk ik ook doen.

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Mijn stelling is juist andersom, Piet. Het is juist mogelijk dat de prijzen structureel beneden de gemiddelde kostprijs blijven. Dat kan alleen een stabiele situatie zijn als er steeds bedrijven verdwijnen. Tegelijk zijn er ook steeds bedrijven die hun kostprijs laag genoeg hebben.

  • no-profile-image

    Teun

    Verdeeldheid nekt boer en tuinder. Ik denk dat feitelijk erger isdan we denken. Voor een totaal concept heb je vele producten nodig. Tussen de sectoren is weinig samenhang. Zelfs binnen een sector ziet men elkaar steeds meeer als concurrent.Voorbeeld. Er worden in de phaleonopsis teelt allerlei concepten bedacht om de gigantische overproductie te vermarkten. Groepen telers vormen samenwerkings verbanden die de markt bewerken. Klinkt mooi maar van onderlinge samenwerking is weinig sprake.Ik durf zelfs te stellen dat ze elkaar beconcureren. ---Stel nu dat we een boerenwereldmarkt zouden kunnen bewerkstellen. Dan zal er toch een vorm van regie moeten zijn anders krijgen we direct onderlinge concurentie om de toch beperkte schapruimte. A hell of a job.....

  • no-profile-image

    George Soros

    Wat een dwaze gedachte.In de USA zijn al hele gebieden feitelijk verlaten door de agrariërs. Dat is een gegeven. Valt er niets te verdienen dan verdwijnt men. Economie is simpel. Dat marketings verhaal is veelal quatsch. De consument koopt zijn levensmiddelen in op de voor hem handigste en goedkoopste plaats . Het gegeven GWB komt uit de USA. Dat Nederland een goede plaats om melk te produceren is juist. Echter de kostprijs is bij u te hoog. Bv Nieuw Zeeland is goedkoper en straks zeker India. Ik begrijp best dat u zich moed in wil blijven praten maar denk eens reëel. Hoe ziet de wereld er over pak weg 20 jaar uit?

  • no-profile-image

    Annechien ten Have Mellema

    @Paul, Wie is er hier dom? Voor welke markt produceer jij? Het zijn niet alleen de koepels die wat moeten doen. Wij moeten het samen doen.

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Nog even verder doorgaand op de uienmarkt. Bij uien (en aardappels) blijkt dat vrije teelt gemiddeld hogere prijzen geeft als contracten. Uitbreiding van 6% zal instorten van de uienmarkt veroorzaken? Nee, althans niet noodzakelijk. Uien is een teelt voor de wereldmarkt (in tegenstelling tot aardappels wat meer EU-gebonden is). Er is weinig verband tussen areaal en opbrengsten en de prijs. Soms zijn er hoge opbrengsten en hoge prijs en andersom. Hogere niches dan? Vrienden van mij teelden jarenlang AMK-uien (zelfs nog hogere kwaliteit dan dat). Zelfs ketenafspraken direct met afnemende supermarkten kon amper tot een meerprijs van €0,01 per kg leiden. Geschilde uien, wordt ook gedaan, dwz de kleine maat uien wordt naar Polen vervoerd, handmatig geschild en komt weer terug. Wat ik allemaal zeg kan natuurlijk afgedaan worden als geleuter van een domme boer die de tekenen van de tijd maar niet wil zien, maar ik hoop inderdaad dat Dhr Huirne slechts zijn persoonlijke mening kenbaar heeft gemaakt en niet die van het LEI. Daarom ben ik oprecht benieuwd wat de officiele visie van het LEI in deze is.

  • no-profile-image

    Piet Slingerland,

    ''Onderlinge verdeeldheid nekt Boer en Tuinder'' aldus prof. Ruud Huirne. Helaas is dat de volle Waarheid !!!... Dat is geen profetie, nogmaals dat is waar!!!... Ook daar moet wat aan gedaan worden. @ Josien stelt de vraag; waarom is een product 'boerenlandbouw' beter dan een product van een grootschalige landbouw? Josien geeft ons ook het antwoord; geen verschil weet Josien. Toch is er verschil aangetoond bij melk van koeien die wel of niet in de wei lopen/grazen. In de Jura (het gebergte aan de Frans/Zwitserse grens) wordt de bekende Comte kaas gemaakt, alleen van melk van koeien die alleen gras/hooi of graanmeel eten, beslist geen silageproducten!!!... Maar de grootschalige land en tuinbouw werkt prijsbedervend !!!... De banken beginnen dat nu ook te begrijpen!!!... Bovendien staan de ontwikkelingen buiten NL niet stil, die gaan zelfs in een razendsnel tempo door!!!!!..... En DAAROM moeten de Nederlandse boeren en tuinders goed nadenken over hun TOEKOMSTSTRATEGIE!!!!!..... denkt o.g.t.

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Teun, het onderscheid tussen degenen die voor de wereldmarkt gaanproduceren en diegenen die dat niet doen maar gaan voor regionaal/nationaal/europees, dat is al bijna achterhaald. Heer Huirne zegt het niet, maar dat is wat het feitelijk inhoudt: we produceren allemaal binnenkort voor dezelfde wereldmarkt. Dat hierdoor 70% van de boeren gaat afvallen ben ik met hem oneens. Dat dat hun eigen schuld is omdat ze gewoon iets kunnen doen wat wel geld oplevert is onzin (een grove belediging zelfs, maar dat is dan geen zinvolle bijdrage aan de discussie)

  • no-profile-image

    Jos Bakker

    Ik kan me helemaal vinden in de marktanalyse van Ruud Huirne. Bij het schrijven van een marketingplan voor een sierteeltbedrijf kom ik ook tot de conclusie dat de macht van de leveranciers en afnemers bedreigend zijn voor de agrarische bedrijven. Daarnaast helpt het niet dat een langdurig concurrentievoordeel moeilijk te realiseren is in een markt van volledige mededinging. Slechts een deel weet wel een langdurig concurrentievoordeel te behalen.

    Laatst hoorde ik dat de kwaliteit van de Nederlandse groenten niet meer onderscheidend beter was als die van buitenlandse. Misschien liggen daar wel de kansen voor de Nederlandse sector. Een concurrentievoordeel op korte termijn is namelijk wel haalbaar in de agrarische sector. Nederland zou op agrarisch gebied weer voorloper moeten worden. Steeds gezamenlijk dat korte termijnvoordeel opzoeken en als eerste erop inspringen. Niks geen merken of promotie, gewoon onderscheidend en zichtbaar beter. Op het moment zal dat richting smaak en duurzaamheid zijn. De middelen zijn er, nu nog de instelling veranderen.

  • no-profile-image

    Annechien ten Have Mellema

    Paul, dat ik precies wat ik bedoel. Het is niet de koepel. Het zijn de bestuurders van LTO vakgroep die hiervoor gaan omdat hun leden hierom vragen. Wat dacht je waarom ik me zo ingespannen heb/en doe voor dat tussensegment? Juist om datgene wat jij net zei. Jij snapt het.

  • no-profile-image

    Pieternel van Velden

    Confonterend. Nog maar 30% van de boeren- en tuindersbedrijven blijft op termijn levensvatbaar. Die komt bij mij behoorlijk aan. Denkend vanuit twee sporen, bulk en specialistisch zal de afstand in de sector verder toenemen. Wat is dan de bindende factor tussen de superbedrijven en de specialisten?

  • no-profile-image

    Han

    @Georg Sores. Er kan geen ongebreidelde open markt functioneren in deze wereld. De Afrikaanse landen zijn na 60 jaar zelfstandigeheid niet bij machte gebleken iets meer te produceren, dan een zich verrijkende groep machthebbers en verder armoede en niet voldoende eten van eigen bodem. De export die ze plegen wordt door Multinationals gedaan, die zorgen voor voldoende armoede om de baas te blijven. Dit noemden we in de 20 ste eeuw >Kolonialisatie en Slavernij<. Mijn volgende argument om de dood van de agrarisch vrije wereld markt aan te tonen is >De landbouwmachine industrie heeft de laatste jaren verlaagde winst / omzet< Achter deze fabrieken staan een enorme onderdelen industrie. Zij zien hun omzet ook dalen. Bedenk zelf maar wat er nog meer achteruit loopt aan koopkracht. De 2 nu opkomende economieen in Azie hebben helaas niet genoeg voedsel productie mogelijkheden (woestijn en geen water). Kopen zij hun voedsel op de wereld markt onder de kostprijs, wat nu gebeurt, zal de koopkracht bij de exporterende landen dalen en dus de inkoop uit Azie dalen. Ik denk dat er een nieuwe economie komt waarbij >landbouw producten de basis zijn<. Grijpen de overheden niet in dan is een gegarandeerde voedsel voorziening niet meer vanzelf sprekend. http://www.normeconomics.com/index.html

  • no-profile-image

    Realist

    De Cooperaties proberen Europa of de wereld te veroveren. Dit over de ruggen van de boeren. Het wordt hoogtijd dat de belangenbehartiging helemaal los gekoppelt wordt. De boerenvakbonden doen zeer goed werk, Daardoor komen veel foute zaken aan het licht. Maar dat valt bij de ZLTO en LTO vaak verkeerd. Zij zitten er voor de Cooperaties niet voor de leden! Helaas hebben dit nog veel mensen niet door! Het wordt is tijd dat de boeren zakelijk worden, maar wel op een eerlijke manier. Verenig je in een belangenclub die jou belang verdedigt. Samen sterk, voor dat het te laat is. Dit mag, een leverantsiersvereniging! De meeste Cooperaties doen dit niet meer!! Ze hebben hun zaakjes wel zo afgedekt dat je ze niet aankunt en zeker niet in je eentje!

  • no-profile-image

    NVV

    Een aantal zinsnedes vallen me op: 1. het LEI wordt niet gevraagd.... "dat is meestal zo wanneer je nooit wat gebracht hebt". 2. er zijn boeren die een inkomen meer verdienen dan andere.... "een overbekende dooddoener, in termen van boereninkomens praat je dan over een verschil van tien euro per uur, dat schiet lekker op". 3. Boerenkoepels laten het afweten.... "kijk, dat is een zinnige in deze discussie, tijd voor het heft in handen van de primaire voedselproducent". Alle 7 profeten tot heden in deze serie gaan het ons echt niet brengen, we zullen het zelf moeten doen !

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Ik kan af en toe mijn ogen niet geloven als ik lees wat sommigen in deze reeks naar buiten brengen. Als het iemand van buiten is als Gerard Rutte (Boeren moeten iets gaan produceren waar klanten maar niet genoeg van kunnen krijgen" en als dat niet lukt dan "hebben ze het blijkbaar verkeerd gedaan") dan denk ik vergeeft het hun want ze weten niet beter. Maar van iemand van het LEI verwacht ik toch meer inzicht in hoe boeren met de markt omgaan als: "Ik kan af en toe mijn ogen en oren niet geloven. Na de redelijke uienprijzen van vorig jaar bleek onlangs dat de productie weer met 6% is gestegen. De prijzen gaan volledig onderuit, en dat weten we nu dus alweer. Hoe kan dat gebeuren?" Uien is toevallig een teelt die voor akkerbouwers de laatste tientallen jaren gemiddeld een van de betere is. Dat gewas heeft de positie van aardappels in deze ongeveer over genomen. Het is waar, uienprijzen variéren van -€0,02 tot +€0,50 per kg. Maar dat dat getuigt van onzakelijkheid klopt nu juist niet. Mijn idee is dat de meningen van Dhr Huirne eerder van vooringenomenheid getuigen gebaseerd op neoliberale gedachten. [Als hij prikkelende meningen wil verkondigen, dan doe ik daar graag aan mee]. Overigens deel ik zijn analyse dat bij het huidige beleid 70% van de boeren gaat afvallen. Maar dat niches of andere vormen van marketing en afzet het verschil gaan maken, daar geloof ik niks van. En over regulerend beleid: "Dat maakt luie ondernemers en het zou leiden tot een pervers economisch systeem. Het zou betekenen dat de overheid de bedrijven die achter zijn gebleven en het slechts presteren beloont voor hun luiheid." Ook die mening niet. Volledige liberalisering is een pervers economisch systeem. Het zorgt voor bedrijven die achter blijven en slecht presteren, niet omdat ze lui zijn maar omdat onluiheid (ondernemingszin) niet beloond wordt.

  • no-profile-image

    Marc van Heesch

    @ Piet Wisse: ‘Gebeurd’ is een voltooid deelwoord. Je bedoelt (t!) waarschijnlijk ‘gebeurt’, anders is het gebeurd met ons….
    @ Han: Je gebruikt het argument van corruptie in Afrika als (citaat: ) argument om de dood van de agrarisch vrije wereld markt aan te tonen. Vind ik vreemd: vooral de overheden zijn corrupt en de vrije handel heeft het gedaan. Smijten met termen als ‘kolonialisatie en slavernij’ vind ik een voorbeeld van demagogie die al veel te veel voorkomt in diverse weblogs. Zelfs als je (net als ‘de Keuringsdienst van Waarden’) in Kenia op zoek gaat naar ‘oneerlijke rozen’ zul je geen slaven vinden maar mensen die een betaalde baan hebben.
    @ George Soros: Goed om tegenover het geweld van alle ‘Ot en Sien’ boeren en interventie-fanaten ook een vertegenwoordiger van de (over-)heersende denkrichting aan het woord te hebben. Hou vol. Het zal niet meevallen: het is nogal VEEL.

  • no-profile-image

    Piet Slingerland

    Meneer @Piet Wisse, ter informatie 1 ha. grasland kost in oost-Duitsland minder dan 5.000,- Euro in Polen 3.000,- Euro. Dus 50-90% minder dan in NL. De Nederlandse boer en tuinder zijn (als het om Bulkproducten gaat) bezig, zich uit de markt te prijzen!!!... Naar mijn bescheiden mening is het niet verstandig, de utopie te koesteren, dat wij op den duur (ondanks onze specialisatie) winstgevend voor de Wereldmarkt kunnen produceren. Goed, nu denken jullie; Piet den doemdenker is er ook weer!!!... Zo bedoel ik het niet, ik bedoel alleen dit; laat de ervaringen van de Glastuinders ons tot nadenken zetten!!!!!..... Buiten NL gaan de ontwikkelingen ook door, hier en daar zelfs razendsnel !!!...

  • no-profile-image

    Piet Slingerland

    @Huib en @Teun, naar mijn mening zijn er drie mogelijkheden binnen de agrarische sector, voor de vermarkting. De producent vermarkt zijn producten zelf, aan huis en/of op de markt. Of via een boerensuper en/of boerenmarkt, dit kunnen verschillende boeren en tuinders gezamenlijk doen. Of de boer of tuinder kiest voor de internationale (Wereld) markt met alle grollen grillen die daar bij horen. Bovendien zijn er misschien nog creatieve boeren en tuinders die op hun bedrijf nog het een en ander kunnen veredelen. Dat ligt aan de innoviteit van de ondernemer. De agrarische boeren-ondernemer moet in ieder geval een keuze maken, hiermee herhaal ik de woorden van @Teun. Uiteindelijk is het nu zo dat niemand meer mag rekenen op steun van de Politiek of Europese Commissie denkt o.g.t.

  • no-profile-image

    Kani Baal

    Had wel gelezen....maar hoe moet ik anders mijn ideeen naar buitenbrengen....doordenkertje.

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Teun uit Zaltbommel denkt dat "ze" het allemaal zien. Dat is de vraag. Het is een menselijke eigenschap om sterk in een visie te geloven. De tragiek is dat dit al te vaak leidt tot tunnelvisie. Het is goed om je altijd van dat gevaar bewust te zijn. Je moet als het ware altijd de handrem erop houden. Maar ja, gas geven is altijd zo leuk. Dhr Huinre verkondigt het vrijemarktdenken. Alles wat daar niet in past wordt afgedaan als onzakelijk, irreëel, niet-ondernemend,etc. Daarmee neemt hij anderen niet serieus. Dit gaat dan ook nog ten koste van zijn eigen standpunt. Want er is best een hybride-standpunt mogelijk en toevallig (?) een die door het LTO wordt uitgedragen:>>> Liberalisering is niet onze wens, maar we accepteren dat dit momenteel de leidende ideologie is. Hier zullen slachtoffers door komen, veel slachtoffers, misschien wel 70%. Iedere ondernemer moet zelf zijn route bepalen. Er zijn meerdere strategieën denkbaar, maar geen enkele geeft garantie op succes<<<<(Dit is een vertaling van het LTO-standpunt zoals ik die zie). Een mening die duidelijk en toch respectvol is. Vergelijk dat eens met de laatste twee zinnen uit het interview. Het opvallende van dit interview is dat ik het LEI niet zie als onderdeel van het wildwestliberalisme, maar juist als een integere instantie met een genuanceerde visie. Maar misschien vergis ik me. (dat wil zeggen dat het beeld wat ik tot nu had niet klopte danwel dat het interview een wat eenzijdig beeld geeft. Een interview is ook maar een momentopname)

  • no-profile-image

    Piet Wisse

    George Soros, Ik weet niet wat je onder nutteloos verstaat, maar als je de ondergang van een miljardenbusiness voorspelt is dat op zijn minst een discussie waard. Waarom verwacht je de ondergang van exportland Nederland? En welke gevolgen heeft dat? En zal de politiek deze gevolgen accepteren?

  • no-profile-image

    George Soros

    De prijs waarvoor Holland straks moet gaan produceren is heel duidelijk. Voor de glasgroenten ligt die in Noord -Afrika en Zuid Europa. Voor de sierteelt gedeelte lijk in Zuid-Amerika en Afrika. De rundvlees prijs wordt bepaald door Zuid-Amerika . Varkensvlees door Zuid-Amerika en vermoedelijk Midden en Oost Europa. Akkerbouw door Oost Europa. De melkveehouderij door landen op het Zuidelijk halfrond en India en misschien USA. ----Daar wordt de kostprijs bepaald. Al diegenen die hier niet op tijd inspelen zullen over 15 jaar geen bestaansrecht hebben. Zoals ik al zei : de economie volgt haar eigen dynamiek.

  • no-profile-image

    George Soros

    Nee, u denkt nog dat de goedheid van u uit het Westen moet komen. Over 20 jaar is dat meewarige denkbeeld over. De drang naar consumentisme is door u zelf in het Westen ingezet. Deze weg kent geen terug meer. De wereld is het speelveld geworden.

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Of ik denk dat de goedheid uit het westen moet komen? Heel goed mogelijk dat het westen niet meer de situatie in handen heeft. Dan zijn we afhankelijk van anderen. Geen prettig vooruitzicht wellicht, maar onvermijdelijk. Hoe dat afloopt? Obama zei na afloop van een bezoek aan China enkele maanden geleden dat economie geen "zero-sum game" is. Hij bedoelde: het feit dat China steeds welvarender wordt houdt niet automatisch in dat USA daar slechter van worden. En dat klopt. Maar het geeft ook geen garantie dat de USA (of Europa) er NIET slechter van wordt. Wat mij betreft is het geen gelopen race. De toekomst is open. Het kan zijn dat het vrije westen als welvarend deel van de wereld verdwijnt en dat anderen die positie over nemen. Het kan zelfs zo zijn dat de hele mensheid aan chaos ten onder gaat. Dat is allemaal mogelijk. Het is echter geen natuurwet. Geloof in de almacht van het vrije-marktdenken is in dit proces eerder een belemmering dan een oplossing.

  • no-profile-image

    Piet Slingerland

    ''De wereld is het speelveld geworden'', schrijft George Soros. Dat denk ik ook, zeker als het om Bulkproducten gaat!!!... De EU kan het zich niet meer veroorloven haar markt te beschermen (dicht te maken). De multinationals zijn al in de Globalisering verstrikt geraakt. De reactie's van George, zijn hier en daar ruimschoots van peper en zout voorzien!!!... Maar toch wel om over na te denken!!!... Als de Europese boeren en tuinders het moeten redden door schaalvergroting en dan uiteindelijk toch moeten verliezen, is het toch beter nu de bakens te verzetten !!!... Of ???.

  • no-profile-image

    erik

    Dat vijftig procent van de boeren af gaat vallen de komende 10 tot 20 jaar is realiteit, er zijn namelijk gewoon geen opvolgers meer. daarnaast voorspelt men na de quotum afschaffing 10 a 15% groei van de melkproduktie. deze twee dingen gecombineerd levert een gemiddeld bedrijf op van ongeveer 1.2 miljoen kilo melk per ondernemer. willen we dit? of streven we er naar om met 6 a 7 ton een inkomen te kunnen halen? de keuze is dus denk ik, 15% meer pruduceren waar geen markt voor is, dus lage prijzen, hard werken, geen inkomen. of 15% minder gaan produceren. het nadeel is alleen dat het door technische ontwikkelingen op korte termijn mogelijk is om vers producten van over de hele wereld hier op de markt te zetten, incl zuivel. of we het willen of niet, we moeten gaan concureren met de vs, australie en Nieuwzeeland. tenzij we het zover kunnen krijgen dat de consument onze producten boven goedkope import verkiest. kwaliteit, diervriendelijk, milieuvriendelijk, duurzaam. ik weet het niet, misschien dat er nog iemand is die ideeen heeft om ons product te onderscheiden van de rest van de wereld, want in de basis is melk, gewoon melk.

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Dus het is zo dat de marktfundamentalisten zonder twijfel onder ons zijn. Een enorme hekel heb ik daar aan, mensen zonder twijfel, zelfs al hebben ze dezelfde mening als mij. Over die inkomensvesrschillen: ik heb wel gehoord (via een andere meer genuanceerd denkende LEI-medewerker) dat er zelfs een Balkenende-norm kan zitten tussen de slechtst en de best presterende ondernemers op vergelijkbare bedrijven. Er op wijzen is dat daar nog winst valt te behalen is zinvol. Belangrijk is ook dat boeren zich realiseren dat juist niet het model van schaalvergroting, investeringen,etc een garantie is om te overleven. Zeker als die schaalvergroting leidt tot een kostprijsverhoging. Maar zelfs schaalvergroting die leidt tot kostprijsverlaging is niet altijd beter. Want dat hangt af van de marktprijzen. Wat is de optimale bedrijfsgrootte? Bij een marktprijs van nul is die nul. Als de prijzen heel hoog zijn is die oneindig groot. En in het tussentraject? Het kan zijn dat een bedrijf met iets hogere kostprijs maar met veel hogere omzet het beste draait, zolang de marktprijs maar boven diens kostprijs ligt. Anderzijds kan een klein bedrijfje met relatief hoge kostprijs in een landbouwcrisis beter af zijn juist doordat er weinig omzet is en dus weinig verlies. Zie de glastuinbouw. Heel hoge omzet, daardoor grote verliezen als de prijzen onder hun (lage) kostprijs komt te liggen. En dat zo'n situatie van landbouwcrisis lang kan duren en zich niet zo maar vanzelf oplost, dat realiseren veel boeren zich niet. Dat hebben ze dan weer gemeen met sommige LEI-medewerkers.

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    De toekomst is wat we zullen besluiten er van te maken. Er zijn twee mogelijkheden naar mijn idee. We kunnen de keuze maken om niet te kiezen en een maatschappij te creëeren die keihard is. We kunnen ook besluiten om beleid te voeren, niet om het marktmechanisme buiten te sluiten, maar om het marktmechanisme zo bij te sturen dat er ook een sociale maatschappij mogelijk is. En je hebt gelijk, daar is voor nodig dat belangen van boeren in andere delen van de wereld serieus worden genomen. Dat wordt hoog tijd, want we hebben nu een systeem dat bol staat van protectionisme en daarmee keihard voor allen die daar niet van profiteren.

  • no-profile-image

    Piet Wisse

    George, ik vind dat u het wel heel zwart wit neerzet. Het denken neigt wel naar een liberale wereld, maar niets garandeerd dat dit nog vele jaren doorzet. Interventies dalen wel, maar worden niet afgeschaft. In het kader van landschapsonderhoud zal er in de toekomst geld naar Europese boeren gaan en last but not least, Europa heeft een sterke verwerkingsindustrie. Waarom betaald de Friesland Campina veel meer voor de melk als Fronterra? En waarom koopt Arla Foods een fabriek in Nederland? Ze kunnen toch veel beter een Argentijnse fabriek kopen? Hetzelfde geldt voor de particuliere Bel Group die eigenaar is van Leerdammer. U walst daar als niet te zake doende overheen. Misschien dat in de toekomst de melkprijs wel lager ligt in Europa, maar nog altijd boven het wereldmarktniveau. En daarbij is de wens niet de vader van de gedachte. Komen jou voorspellingen wel uit, dan is het grote gevolg dat de grondprijzen in Europa in elkaar zakken. De hoge grondprijs is weer een belangrijke component in de Europese kostprijs. Valt deze weg, dan stijgen de Europese kansen weer.

  • no-profile-image

    josien kapma

    De vraag is: waarom is een produkt van 'boerenlandbouw' beter dan een produkt van een grootschalige landbouw.

    Het antwoord is: dat produkt is niet beter. Dick wil dat niet geloven maar boeren weten het heel goed.

    Het is wel léuker, voor de boerenstand, voor het platteland, voor het landschap en voor onze samenleving, als we een bloeiende boerenlandbouw in stand weten te houden.

    Ik vraag me dus af of het op dat produkt Ptje gegooid moet worden.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Het is grappig - nee, heel triest - om te zien hoe hier gereageerd wordt op de geinterviewden die voor het gemaak op 1 grote hoop worden geveegd. Bankier Geu Siebenga - nota bene ex ABN AMRO - deed een een voorstel voor een 'duurzaam systeem'. Maar niemand blijkt het meer te zien. '7 profeten' hebben afgedaan, als retailers hun logica neerzetten. Ik ben persoonlijk erg voor een 'boerenlandbouw' omdat grote landbouw een markt van perfecte mededinging is en daarom een regulering van de zgn. commons' (ik hoor dat overigens ook Huirne zeggen, maar de meeste reageerders hier niet). ///////////Ik hoorde in deze serie zelfs retailers die er wel oren naar hebben (maar de reageerders zeker in deze lijn, muv Piet Wisse, zien dat niet). Helaas hoor ik ook boeren die er geen weg mee weten. Waar ik nu naar op zoek ben, is of boeren de boerenlandbouw die ze willen de meerwaarde voor een consument kunnen geven die ook die binnen zijn aparte systeem nodig heeft. Zet het eens verder neer dan alleen op de voorwaarde 'prijs'? Hoe definiëren jullie de andere P's? Daar daag ik op uit. Tot op heden hoor ik weinig. //////////////Ik weet het wel, die P's zijn geen boerentaal. Leg gewoon eens uit, waarom ik jullie product moet hebben en niet dat van jullie hele grote buurman en waarom ik daar als consument beter van wordt. Zolang mijn buurman dat niet weet koopt hij gewoon van jullie buurman. Dat is een gemiste kans. Die gedachte zat overigens achter het tweede interview, met Peter Jens. Nou gaan jullie me toch niet vertellen dat julie ook dat voorstel al weer vergeten zijn?

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Man met de hele lange naam, heb je er al eens over nagedacht dat er van die overblijvende bedrijven wel eens heel veel klein zouden kunnen zijn? En dat de bedrijven die hun afnemers die hun afnemers op de wereldmarkt voor commodities zoeken zoeken, heel groot moeten zijn, maar dat het er nog maar een handjevol zijn? Dat om het beeld in het extreme te trekken. Er is een uiterst links en een uiterst rechts, maar geen positie meer in het midden. Wat mij zo verbaasd is dat je alleeen de optie rechts ziet en niet de optie links. Ik kan me zelfs voorstellen dat Huirne zich vergist: het aantal kleintjes zou wel eens veel groter kunnen zijn. Maar ook die zullen strategisch moeten bepalen waar ze staan. Om het met aloude Porter-woorden te zeggen: 'don't get stuck in the middle', it's bad strategy'. Die betekenen van daag iets anders, dan in de jaren tachtig van de vorige eeuw, maar de kern ervan blijft hetzelfde: grijze muizen zullen langzaam uitgeroeid worden. Daar helpt ook de gereguleerde economie die Paul - en ikzelf - voorstaan niet aan.

  • no-profile-image

    Pieternel van Velden

    Confonterend. Nog maar 30% van de boeren- en tuindersbedrijven blijft op termijn levensvatbaar. Die komt bij mij behoorlijk aan. Denkend vanuit twee sporen, bulk en specialistisch zal de afstand in de sector verder toenemen. Wat is dan de bindende factor tussen de superbedrijven en de specialisten?

  • no-profile-image

    Paul Jansen

    Dom, Annechien? Je wijst er zelf op dat je met iets onderscheidends in de markt moet komen. Het tussensegment varkensvlees is inderdaad een opstap om je hierin onderscheidend te maken. Maar dan ga je zelf, ik neem aan in opdracht van je koepel, samen met de NVV in Den Haag pleitten om oppervlakte-eisen, roosterafmetingen en ammoniakmaatregelen van tafel te krijgen. DAT noem ik dom, nee erger, vreselijk DOM. Ga naar de Dierenbescherming, VION, Albert Hein en consorten, Den Haag en leg ze een plan voor om dierenwelzijn, milieumaatregelen en mestwetgeving samen te voegen in een productiemethode of stalsysteem dat de problematiek oplost en een product presenteerd dat echt onderscheidend genoemd kan worden. Brede insteek op acceptatie door de maatschappij. Ik mag dan ook hopen dat de dierenbescherming met hun sterretje de lat voldoende hoog gaan leggen en niet voor slechts iets meer hokruimte gaan. Om de uittocht van boeren te stoppen moet je tegen verdere industrialisering zijn en de relatie boer-consument herstellen. Kom met iets dat het imago van "eigenwijze boer die niets wil" omtovert in "de keizer voor iedereen die niet vegetarisch is". ===== De markt waar ik voor produceer? Voor een markt die bereid is te betalen voor mijn productie, anders produceer ik niet.

  • no-profile-image

    Piet Slingerland.

    Geachte NVV en LTO, ''Alle 7 profeten tot heden in deze serie gaan het ons echt niet brengen, we zullen het zelf moeten doen!''. Dat is ook waar!!!... Maar begint dat bij kostprijsverlaging door schaalvergroting ????? Of duurzaamheid??? of ??? Het is toch duidelijk dat wij ons op een doodlopende weg bevinden!!!... Wat dat betreft hebben de 7 profeten, ons dat op een duidelijke, niet mis te verstane manier vertolkt !!!... Of???

  • no-profile-image

    Piet wisse

    @ Marc v Heesch. Ja, het is wel mooi dat meerdere meningen zo aan het licht komen. Maar als je je te veel richt op economiewetten en vrijhandel dan kun je niet meer investeren. Als ik melkveehouder was zou ik wel durven investeren. En over die strategieën van Porter; waarschijnlijk past het kostleiderschap wel het beste bij de agrarisch sector. Als ik ga ondernemen in de agri-sector ga ik me daar zeker op richten. (en ik kan het niet nalaten: desalniettemin = 2 x t en interessant = 2 x e)

  • no-profile-image

    Realist

    Dick Veerman, even duidelijk maken wat de vakbonden bereiken. Er wordt zeer diep nagedacht over zaken, dit nadat er diep in de materie is gedoken. Het zijn meestal de ervaren mensen (oudbestruurders) die achter de feiten komen. Deze zitten er veel in de vakbonden! Over resultaten gesproken: De fouten in Natura 2000 en de liberalisering van de melk met de grote gevolgen voor de melkveehouder zijn al twee belangrijke zaken. De meeste die nog zitten te slapen beginnen wakker te worden, of ze kunnen niet goed meer slapen. Het is in de top van Europa al door gedrongen!

  • no-profile-image

    Piet Slingerland

    ''Maar de bank wordt een keertje rationeel''. Dat moment nadert en bepaald de echte storm, aldus; meneer Ruud Huirne. Naar mijn bescheiden mening is dat proces reeds begonnen!!!... De banken strooien niet meer met krediet en wie heeft nog behoefte aan schaalvergroting ???

  • no-profile-image

    Piet Slingerland.

    Teun, ik begrijp u helemaal. Wij moeten persoonlijk vanuit onze omstandigheden een keuze maken. Persoonlijke ambitie's mogen wat mij betreft een rol spelen. Maar laten wij de les van Teun ter harte nemen. ''Een toekomst gerichte investering, kan wel eens een toekomst gerichte belemmering worden'' Waarom zouden wij een Molensteen om onze nek hangen als dat niet nodig is ??? Ik denk vaak dat de dramatische ervaring van de glastuinders, misschien de voorloper is van wat de rest van de agrarische sector nog te wachten staat,. Goed nu word ik weer uitgemaakt voor doemdenker, zo bedoel ik het niet!!!... Ik bedoel dit; als we kleinschalig ons brood kunnen verdienen, zoek dan geen problemen!!!...

  • no-profile-image

    Piet Wisse

    Ik ben zelf geen melkveehouder, dus wat dat betreft hoef ik me geen moed in te praten, maar in het verleden is de melkprijs in Europa (veel) hoger geweest als in de rest van de wereld. Ik denk dat dat verschil kleiner zal worden, maar Europa zal meer ontvangen voor haar melk.

  • no-profile-image

    Piet Slingerland

    Meneer @Piet Wisse, gelukkig leven wij in een democratische EU. Met vrijheid van meningsuiting. Dit forum is ook bedoeld om van gedachten te wisselen, daar zijn wij het over eens denk ik. Schaalvergroting en daardoor kostprijsverlaging zijn bekende woorden van de laatste jaren. Voor mij persoonlijk is dat zelfs interessant, wij melken 1.000.000. liter per jaar met een kostprijs van 20 cent per liter, zonder erg veel moeite kunnen wij de melkproductie verdubbelen. Door investeringen en aankoop van quotum blijft de kostprijs per liter gelijk de eerste 5 jaar. Als dan in 2015 het melkquotum v.v.t. is (voltooid verleden tijd) en de ''mateloze optimisten'' ongelimiteerd, melk gaan produceren, kunnen er onaangename prijzen gevormd worden. Uiteraard zal de toestand van de Wereldeconomie een grote rol spelen!!!... En wie kan voorspellen hoe die er uit ziet, over 5 jaar ?????. M.vr. groet, piet slingerland.

  • no-profile-image

    Piet Wisse

    @ Piet Slingerland. Ik ben wel bang dat Nederlandse melkveehouders zich in een lastige positie manouvreren, maar dat het uit de markt prijzen niet direct gebeurd. Ik zelf ben een bijna afgestudeerde bedrijfskunde student, uit onderzoek dat ik gedaan heb, blijkt dat melkveehouders kunnen verdubbelen naar 2020. Voorwaarde daarvoor is dat ze goede technische resultaten halen. Dan ga ik uit van een melkprijs van 30,5 c gemiddeld. Dat het kan betekend denk ik ook dat het gebeurd, of het nu verstandig is of niet. Bancair (zekerheid en vermogen) is verdubbelen ook nog wel mogelijk. Maar wat de melkprijs doet? Eigenlijk was afgelopen jaar nog niet extreem slecht met 29,9c, maar hopelijk voor de melkveehouders blijft het hier bij.

  • no-profile-image

    utrecht

    Ha Kanibaal, heb je goed gelezen wat ik daar schreef? Een doordenkertje: een Van der Ploeg en een Huirne die het eigenlijk eens zijn. Dat is toch een synthese op een hoger plan?

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Wat zou een editfunctie hier ook fijn zijn: ik bedoelde natuurlijk 'wat niet slim is' en niet 'want'.

  • no-profile-image

    Geeorge Soros

    Wat een nutteloos debat. De economie heeft haar eigen wetten. Denken jullie nou echt in Nederland daarvan af te kunnen wijken.Ik voorspel de ondergang van exportland Holland.

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Dick, "hoe lang kunnen boeren er mee doorgaan"? De grootste uitval van bedrijven vindt plaats bij de bedrijfsoverdracht van generaties. Faillisementen komen relatief weinig voor, door dat hoge eigen vermogen. Hoe gaat dit veranderen als de rendementen structureel omlaag gaan? Deze vraag is niet zo denkbeeldig als veel boeren denken. Een groot deel van het inkomen bestaat uit inkomenssteun. In USA zijn wel situaties dat het inkomen voor méér dan 100% uit inkomenssteun bestaat. Dit houdt in dat op de teelt verlies wordt geleden waarvoor een deel van die inkomenssteun wordt benut. Een absurde situatie. Hoe is de situatie in NL of EU? Goede vraag, maar veel sectoren zitten rond 50%. Als dit wegvalt ontstaat een keiharde situatie waarbij voor veel bedrijven de bodem snel wegvalt. Hoe dat er in de praktijk uitziet? Sterk dalende prijzen voor grond, productierechten en gebouwen?? Ik denk dat veel boeren zich daar weinig bij voor kunnen stellen. De visie van de politiek is de volgende: we laten ze er langzaam aan wennen. Eerst staat het water tot het middel, dan tot aan de nek, dan tot aan de lippen, etc. Dan hebben ze tijd er zich bij aan te passen.

  • no-profile-image

    George Soros

    Vrije markt economie is nu de leidende economie en zal dat blijven.Sterker nog het zal zich uitbreiden. Denkt u nou werkelijk dat ze in de derde en tweede wereld niet het zelfde welvaart niveau willen als u daar in Nederland. Gaat u uw welvaart met die landen vrijwillig delen? Nee en DAAROM zal de globalisering doorgaan. Veel landen hebben nog geen tiende van het welvaarts niveau van Holland.U gaat niet in op mijn vraag:hoe zit de wereld er over 20 jaar uit. De onplezierige waarheid......?

  • no-profile-image

    Teun Tuinder

    Vraag eens aan de voormalige contracttelers van Hak. Deze moeten nu in zee met Oerlemans. Een Vion dochter heb ik begrepen. Mooie kweektuin voor een nieuwe afzet methode?

  • no-profile-image

    ronald kalter

    Het is het nastreven van de status van grootste exporteur die ons veel armoede brengt,want het onder Nederlandse omstandigheden en eisen is dit een steeds minder te houden utopie.

Laad alle reacties (91)

Of registreer je om te kunnen reageren.