Home

Achtergrond 578 x bekeken

Opeens twee levens

Wayne Dieleman uit Zwolle werd in 1966 geadopteerd door een boerenechtpaar uit de Noordoostpolder. Decennia later gaat hij op zoek naar zijn familiewortels. Hij komt er dan achter dat vrijwel zijn hele familie in de oorlogsjaren door de nazi’s is vermoord in de concentratiekampen Auschwitz en Sobibor.

Wayne Dieleman beantwoordt elke vraag, hij kent geen reserves. Op tafel ligt zijn boek ’Mijn verloren familie’. Een boek over de zoektocht van Dieleman naar zijn familie. De geadopteerde boerenzoon uit Creil (Noordoostpolder) komt er langzaam maar zeker achter dat hij afkomstig is uit een grote Joodse familie.

Een schokkend levensverhaal. Zijn speurtocht resulteert een jaar geleden in een lijst met zo’n 75 familieleden. Hij voelt zich gelukkig, eindelijk weet hij waar zijn wortels liggen. Op de avond van de dag dat hij de lijst compleet heeft, tikt hij alle familieleden in op het Digitaal Joods Monument op internet. Dan blijkt dat vrijwel zijn hele familie in de Tweede Wereldoorlog naar Polen is afgevoerd en in de concentratiekampen Auschwitz en Sobibor is vermoord.

Alleen zijn biologische moeder en grootmoeder hebben de oorlogsjaren overleefd, om de enkele reden dat zijn grootmoeder met een niet-Joodse man was getrouwd. Hij rouwt over de gruwelijke dood van tientallen familieleden die hij nooit heeft gekend. Die dag – een dag van euforie én intens verdriet – vergeet hij nooit meer.

Zijn boek is net in de boekwinkels te koop. Dieleman wordt geïnterviewd, speelt de hoofdrol in een radiodocumentaire, komt op televisie. Nee, hij is niet verbaasd over de belangstelling van de media. Hij wil er ook graag over praten. Want de Tweede Wereldoorlog is volgens hem geen voltooid verleden tijd. Dieleman wijst op de recente deportaties van de Roma-zigeuners uit Frankrijk. Als hij de beelden ziet, is de Tweede Wereldoorlog voor hem heel dichtbij. Er is nauwelijks verschil. ”Alleen daarom al moet het verhaal over de endlösung van de Joden in herinnering blijven”, zegt Dieleman.

Nadat zijn moeder hem in 1966 – zes maanden na zijn geboorte – afstaat ter adoptie, groeit Dieleman op in een Nederlands-hervormd boerengezin in de Noordoostpolder. Ook zijn broer Michaël is in het gezin opgenomen. In 1998 krijgt hij plotseling een telefoontje van een man die zegt zijn halfbroer te zijn. Wat volgt is een bizarre confrontatie met zijn biologische familie. Hij blijkt vijf broers en een zus te hebben. Zijn biologische moeder is nog in leven.
Tien jaar later – hij ligt dan wekenlang in het ziekenhuis – besluit hij om op zoek te gaan naar zijn wortels. Dielemans zoektocht naar de geschiedenis van zijn familie wordt steeds meer een zoektocht naar zijn eigen identiteit. Want wat is hij nu eigenlijk: christen of Jood? Nee, hij voelt zich niet gespleten. Tegenwoordig gaat hij op zaterdag naar de synagoge en op zondag naar de Christelijk-gereformeerde Kerk.

Dieleman vertelt over zijn vroegere leven op de boerderij in Creil. Hij groeide op met de gedachte om het akkerbouwbedrijf van zijn adoptievader over te nemen. Geen mooier vak dan het boerenvak. Het leven met de seizoenen, de groei van de gewassen, de tijd van zaaien en van oogsten, de gezellige drukte op de boerderij als de aardappelen van het land werden gehaald.
Met het diploma van het Hogere Landbouwschool zou hij zelfstandig aan de slag gaan. Hij op de boerderij in Creil, zijn broer op een door zijn vader gekochte boerderij in Tollebeek.
Het zal anders lopen. Zijn vader overlijdt aan kanker en Dieleman gaat thuis aan de slag. Maar ook dan krijgt zijn leven een dramatische wending. Vanwege een reumatische aandoening krijgt hij van artsen te horen dat hij niet langer boer kan blijven. Zijn droom valt in gruzelementen.
De boerderij is toen verkocht. Hij is er nooit meer geweest, tot vijf weken geleden. In het kader van een televisiedocumentaire over de zoektocht naar zijn identiteit heeft hij weer op het erf rondgelopen. Er staan enorme koelcellen, maar het bedrijf is in essentie weinig veranderd. Dieleman spreekt over een confronterende ervaring. Daar lag zijn toekomst, op die plek had hij de afgelopen decennia graag suikerbieten, aardappelen en graan verbouwd. Het heeft niet zo mogen zijn.

Hij weet nu dat zijn moeder na de oorlog twee keer is getrouwd en na het overlijden van haar tweede man de zorg voor haar drie kinderen eigenlijk niet aan kon. Ze raakte in een depressie. Later kreeg ze nog vier buitenechtelijke kinderen waarvan Wayne de jongste is. Ze werden allemaal ter adoptie afgestaan.

Af en toe heeft hij contact met zijn broers en zus. Ze hebben een bloedband, maar geen gezamenlijke geschiedenis. Daardoor blijft er een bepaalde afstand. Het is niet anders, zegt Dieleman.
Maandenlang heeft in de archieven doorgebracht. Hij spreekt over een verschrikkelijke, maar tegelijkertijd ook mooie tijd. De speurtocht naar zijn verleden heeft hem rijker gemaakt.

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.