Home

Achtergrond 67 x bekeken

Kiest Nederland ooit voor het Zweedse model?

De coalitiepartners VVD en CDA weren het al af, het plan van de PVV voor een ceremonieel koningschap.

Toch steken ideeën hierover telkens weer de kop op, in politiek en samenleving. Ondanks het brede respect voor de manier waarop koningin Beatrix haar taak uitoefent, vinden velen het te ouderwets dat iemand slechts door geboorte automatisch in de regering belandt, voorzitter wordt van de Raad van State en zich op voor de buitenwacht schimmige wijze kan bemoeien met de kabinetsformatie.

De troonswisseling, die het komende decennium te verwachten valt, zou een moment kunnen lijken om een Grondwetsherziening inzake de monarchie door te voeren. De aanpassing zou opvolger Willem-Alexander misschien zelfs aanvaringen kunnen beparen met een nieuwe generatie politici, die mogelijk wat koelbloediger tegenover de monarchie staat. Jongerenafdelingen van bijna alle politieke partijen lieten jaren geleden ook al weten wel te voelen voor het 'Zweedse model', een ceremonieel koningschap. In Zweden zit de koning niet in de regering, al onderhoudt hij wel contacten met de politiek.

Een ceremonieel vorst kan wel degelijk van grote invloed zijn, althans in moreel opzicht. De Zweedse koning Carl Gustaf moest als eerste vorst in het nieuwe model uit 1975 zijn nieuwe plaats als symbool veroveren, maar maakt soms stevige discussies los met zijn woorden. De Nederlandse koning(in) valt nu nog onder de ministeriële verantwoordelijkheid, waardoor iemand die iets over hem of haar te klagen heeft, zich kan wenden tot de minister-president. Valt dat weg, dan is de koning(in) veel vrijer om iets te zeggen. Is de vorst op die manier invloedrijk of veroorzaakt hij of zij incidenten, dan kan dat behalve een ontlasting ook een belasting zijn voor de regerende politici.

De praktijk is dus zo eenvoudig niet, evenmin als de procedurele gang om de vereiste Grondwetsherziening voor elkaar te krijgen. De Grondwet kan pas worden gewijzigd als een voorstel voor een 'overwegingswet' is aangenomen, een soort voorloper van een Grondwetsherziening. Gaat het om het Koninklijk Huis, dan kunnen behalve uitgangspunten ook allerlei sentimenten een rol spelen in het debat. Als de Tweede èn de Eerste Kamer de overwegingswet uiteindelijk en eventueel met wijzigingen hebben aangenomen (met een normale meerderheid), wordt de Tweede Kamer ontbonden zodat de kiezers indirect hun zegje kunnen doen in nieuwe verkiezingen. In de praktijk laat Den Haag de ontbinding altijd samenvallen met de gewone vierjaarlijkse wijziging van de Tweede Kamer.

De nieuwe Tweede Kamer stort zich vervolgens op een voorstel tot wijziging van de Grondwet. Als de Tweede Kamer het voorstel met tweederde meerderheid aanneemt, moet de Senaat het voorstel ook met tweederde meerderheid (eventueel deels) accepteren om de Grondwet te veranderen. Het is dus maar de vraag of en wanneer Nederland overschakelt op het Zweedse model.

Administrator

Of registreer je om te kunnen reageren.