Home

Achtergrond 205 x bekeken 4 reacties

Anders boeren of een eerlijkere prijs om te overleven

Marktmacht van supermarkten leidt ertoe dat de prijzen voor agrarische producten al jaren nagenoeg gelijk blijven.

Door de inflatie gaat het inkomen van agrarische bedrijven erop achteruit. Om toch brood op de plank te krijgen, moet de ondernemer opschalen.

Er is veel maatschappelijke discussie over schaalgrootte. In de praktijk zien we dat agrarische bedrijven steeds verder moeten groeien als gevolg van strengere milieu-wetgeving doordat de marktmacht bij de supermarkten ligt. Deze marktmacht leidt er toe dat de prijzen voor agrarische producten al jaren nagenoeg gelijk blijven. In het debat over schaalgrootte zoals dat nu gevoerd wordt, wordt te weinig gesproken over de drijvende kracht achter deze schaalvergroting: een oneerlijke prijsvorming.

Supermarkten hebben er geen belang bij agrariërs een eerlijke prijs te betalen. De marges die zij realiseren op groente en fruit variëren van 18 procent bij discounters tot 45 procent bij full service supermarkten. De meeste agrariërs zijn blij als ze een marge van 1-2 procent halen en verkopen hun product vaak onder kostprijs. De supermarkten hebben er om marge- en marketingtechnische redenen belang bij dat de marktmacht van de agrarische producenten klein gehouden wordt.

Naast toenemende marktmacht bij de supermarkten zie je een verregaande versnippering aan de kant van de afzet van groente- en fruitproducten. Daardoor zijn ze geen partij richting supermarkten waardoor er geen eerlijke prijs kan worden bedongen. In de vlees- en zuivelsector is de marktmacht zelfs te klein om de dominantie van de supermarkten te doorbreken.

De vraag is: hoe nu verder? Moet de overheid ingrijpen? Nee, laat de markt haar werk doen zodat er steeds een stimulans is voor ondernemers om te innoveren zodat men met betere producten op de markt komt, die duurzaam geproduceerd zijn en van goede kwaliteit.
De Rabobank suggereert dat er een groot aantal hectare glas uit de markt moet worden genomen. Dit is niet de oplossing omdat de handel op Europese en zelfs mondiale schaal plaatsvindt. Dus productie eenzijdig wegnemen heeft geen effect. Daarnaast heeft het agribusinesscomplex een kritische massa nodig om toonaangevend te blijven. Zonder productie geen kennis en innovatie. Juist de Nederlandse kennis en kunde kan een belangrijke impuls geven om er voor te zorgen dat iedereen op deze wereld op termijn eten heeft.

We moeten het kind dus niet met het badwater weggooien. Een andere strategie is dat de agrarische sector moet inzetten op een hogere toegevoegde waarde in het schap. Het probleem is niet zo zeer producten met toegevoegde waarde te creëren maar om deze extra toegevoegde waarde duurzaam terecht te laten komen bij de producenten. Deze moeten dus marktmacht creëren. Enerzijds door afzet te bundelen en anderzijds om met een sterk merk te komen. Daarvoor hoeven afzetorganisaties niet per se samen te gaan. Men kan een virtuele beurs creëren waar de agrarische producenten/afzetorganisaties gezamenlijk een aanbod wegzetten waarbij de fysieke marktplaatsen en organisaties behouden blijven voor de fysieke distributie, klantcontacten, packing et cetera. Daarnaast zou er een flink marketingbudget vrijgespeeld moeten worden om een merk te creëren waarmee merkenvoorkeur en merkentrouw op consumentenniveau wordt opgebouwd. De producent krijgt daardoor de waarde die hij verdient.

Wil je dit goed doen, dan praat je over een aanzienlijk budget op jaarbasis. Op het moment dat de sector een eerlijke prijs krijgt, kan dit budget zelf worden vrijgespeeld. Tot die tijd moet er budget worden vrijgespeeld om de beweging op gang te brengen. Gebeurt er echter niets, dan zullen er maatschappelijke kosten ontstaan om onrendabel productiekapitaal uit de markt te nemen en te herstructureren. En dan moeten subsidies ingezet worden om het platteland leefbaar en vitaal te houden. Door nu geld te investeren kunnen deze toekomstige kosten voorkomen worden, waardoor op lange termijn voordeel ontstaat.

Gezonde ondernemingen die hun brood ’eerlijk’ verdienen, kunnen investeren in innovatie en duurzaamheid. Zij zorgen ervoor dat het platteland vitaal en krachtig blijft en verlagen daarbij op termijn de maatschappelijke kosten die ontstaan als we nu niets doen.

Leon Litjens is wethouder in Horst aan de Maas voor grondzaken en agribusiness.

Lees ook de weblog van de wethouder

Administrator

Laatste reacties

  • no-profile-image

    a hamstra

    Ik blijf me verwonderen , dat men het elke keer zo weet te brengen, dat of de producent, of de eind verbruiker, supermarkt, de schuld in de schoenen weet te schuiven, De boer denkt alleen maar aan produceren, en verwacht van de handel/ verwerkers dat die na aftrek van commissie, de hoogste prijs word uitgekeerd.
    Daar bij vertrouwen ze op hun belangen behartigers/ zoals L.T.O/Z.L.T.O. Deze belangen behartigers , zijn de grote boos doenders.Ze zijn uitgegroeid tot multinationals, met 10 tallen miljarden aan vermogen van boeren. Waardoor hun belang nu omgedraaid is van boeren belangen behartiger, tot multinational behartiger, met zoals ze zelf zeggen geld in kas om op oorlogspad te gaan. voor nog meer macht, en ja helaas misbruiken ze die macht om boeren te weinig voor hun produkten te betalen.
    Supermarkten , deze multinationals zijn er om winst te maken, en zeggen dat ook.Hoe anders doen Z.L.T.O/L.T.O . dat
    Als men eerlijke concurrentie wil zal de overheid in moeten grijpen , als de supermarkt , te groot word en daar door de prijs kan dwingen.

  • no-profile-image

    jan

    Niemand wil hogere voedselprijzen. Ga de schuld niet bij de suppermarkten leggen.Individueele boeren hebben geen mogelijkheid meerwaarde te creeren,zonder extra werk,zonder extra input, de extra prijs is meestal niet dekkend. Vergeet ook de regelgeving niet die veel boeren ontmoedigt om initiatieven te nemen.

  • no-profile-image

    boer met

    Ja wel goed verhaal hoor maar zoooo hypocriet. De overheid verlangt steeds meer onrendabele investerening vooral richting NH3 in 2013. Hiervoor is OOK schaalvergoting nodig om te overleven. Dus je mag als wethouder ook wel even deze kant aantippen en niet alleen een vinger wijzen naar supermarkten om zo de aandacht te verschuiven van de zeer boeronvriendelijk beleid wat de laatset jaren heeft gespeeld. Dus neem ook jou eigen verantwoordelijkheid Leon !!

  • no-profile-image

    varkenshouder

    De openingstijden van supermarkten moet veel korter en kleine zelfstandige moeten alle vrijheid krijgen zo hebben deze meer overlevings kans en worden de kosten van de grote supermarkten lager en hoeven ze ons minder onder druk te zetten.

Of registreer je om te kunnen reageren.