Home

Achtergrond 214 x bekeken 66 reacties

Frits Spangenberg: we lopen weg voor lange termijn visies en commitments

M'n derde gesprekspartner in de serie Waait of stormt het? is Frits Spangenberg. Hij is oprichter van Motivaction, publiceerde onlangs het boek 'De grenzeloze generatie' en voerde in opdracht van LNV een onderzoek uit naar de marktmogelijkheden voor een echt Nederlands boerenproduct.

Spangenberg: de kansen zitten in het stoppen met anonieme producten.

Waait of stormt het in boerenland?
Als krantenlezer zou ik zeggen dat het waait en hier en daar stormt. Als marktonderzoeker denk ik dat het ook in boerenland op nog wat langere termijn gaat orkanen omdat er niet goed genoeg naar de toekomst wordt gekeken en er onvoldoende open over gesproken wordt. Maar ik ben natuurlijk een buitenstaander.

Wat is er mis met de manier waarop Nederland naar de toekomst kijkt?
We zijn kampioen in het opknippen van problemen in kleine stukjes en ontmoedigen het nadenken over de brede samenhang. Zonder de samenhang waarin die stukjes hun betekenis krijgen, blijf je deelproblemen oplossen. Je moet vanuit het geheel naar de delen kunnen kijken. Anders is het risico op fouten veel te groot. Neem als eenvoudig voorbeeld het mestprobleem. We moesten van de ammoniak af en stelden daarom injecteren verplicht. Iedere bodemkundige wist dat daardoor nitraatproblemen zouden ontstaan, maar vond het kennelijk niet eens meer nodig om dat duidelijk te maken. Inmiddels komen we langzaam tot slimmere oplossingen, maar vermijdt iedereen de vraag of we het (brede) mestprobleem wel moeten accepteren omdat onze vleesproductie niet meer rendabel te krijgen lijkt. Als dat niet verbetert, dan is de vraag wat we met onze giga mesthoop doen helemaal niet aan de orde en zitten we met een heel ander probleem. Aan wie moeten we dan de intensieve dierhouderij overlaten? En wat doen we hier nog en hoe? Ik heb begrepen dat doodgewoon uitrijden dan weer de beste manier wordt.

In het kader van dit dierenvoorbeeld: doet de dierenbeweging het beter?
De dierenbeweging polariseert en de boeren op hun manier ook. Zelfs columnisten in kwaliteitskranten doen daar rustig aan mee. Er is geen open manier van naar vraagstukken in hun totaliteit kijken. Het gesprek is gestokt, terwijl we voor enorm complexe vraagstukken staan. Ik ben niet zo bang ingesteld, maar het is een van mijn grootste zorgen. Zeker als we het hebben over de noodzaak tot verduurzamen. De crux van dat zo wezenlijke probleem is complexiteit en die kunnen we als samenleving en zelfs als individuele mensen nauwelijks aan.

Veel beleid is daarom irrelevant of zelfs contraproductief. De ontmoediging om naar brede verbanden te kijken hangt bovendien samen met het gebrek aan wil om ver vooruit te kijken. Dat noemen we al gauw luchtfietsen en luchtfietsers hebben een lage sociale status. In de lengte kijken vinden we al even lastig als in de breedte of in de diepte. Dat zorgt er automatisch voor dat er geen commitments op lange termijn kunnen bestaan. We missen teveel dimensies en draaien lekker rond in onze waan van de dag terwijl we denken dat we met de grote problemen bezig zijn.

Hoe komt dat?
Omdat moderne professionals met oplossingen en niet met problemen moeten komen. Helaas zitten we met de nodige problemen waarover we het nodig moeten hebben omdat oplossingen niet uit de lucht komen vallen. Die hakken we dan in zodanige stukjes dat de deeloplossingen vaak niets meer met de eigenlijke vragen te maken hebben. Maar zo krijg je wel ‘oplossingen’. In mijn recente boek ‘De grenzeloze generatie’ signaleer ik een maatschappelijk probleem ten aanzien van de opvoeding en vorming van onze jeugd. Het is schokkend om te horen dat ook intelligente mensen de hele studie ter zijde schuiven onder het motto ‘klagen over de jeugd is van alle tijden’.

Maar dat is toch gek. Managers en bestuurders hebben toch door dat ze niet effectief zijn?
Helaas, met de zelfevaluatie is het nog niet zo goed gesteld en iedereen mag over alles meepraten. Grote oplossingsvisies voor grote problemen zijn heel makkelijk aan te vallen. Aan een bonte koe kunnen tenslotte ook nog eens heel veel vlekjes zitten. Aan kleine oplossingen voor klein gehakte en specialistisch gemaakte problemen niet. Zo kun je dus zowel in bedrijven als politiek carrière maken ‘zonder gezeik’ en er geijkte en beproefde oude oplossingen voor vinden. Vaak zijn ze dan ook voorspelbaar, de ene reorganisatie herstelt de vorige. Door deze risicomijdende attitude is een taboe op echte problemen en dus op de zo broodnodige grote oplossingsvisies ontstaan. De echte visionair is een clown geworden en staat buitenspel in de bestuurlijke circuits . We willen er hooguit af en toe door vermaakt worden om te kunnen lachen. Je kent het wel: “Ja, dat klopt wel, maar …. “ En dan komt de riedel waardoor iedereen weer overgaat tot de orde van de dag. Het doet er vaak niet toe hoe goed iemands visie is, de ‘neutelaar’ vermoordt de aandacht voor de goeie denklijn en focust op een onbetekenend vlekje.

Zie je iets soortgelijks in boeren Nederland?
Dat vind ik een moeilijke vraag omdat ik onvoldoende in het boerenbeleid en de manier waarop dat gemaakt wordt zit. Als parttime waarnemer zou ik willen zeggen, let op Azië. Aziaten willen graag, zijn gedisciplineerd, zeer coherent, gezagsgetrouw, hebben zeker geen zesjes-cultuur en denken in lange termijn strategieën. Dat geeft ze een enorme slagkracht en morele voorsprong op onze in individualisme, details en korte termijnen denkende Westerse culturen. Wij gaan drie stappen vooruit, twee stappen achteruit. Zij werken vanuit visie en lange termijn commitments. Ik hoor vanuit Europa geen boerenscenario’s die nadenken over wat dat betekent. Op agrigebied expandeert China enorm in Afrika. Koreanen en Arabieren zitten in Australië, Afrika en Zuid-Amerika. De Oekraïne komt op en heeft een enorm potentieel. Het lijkt wel of het weg wordt gewoven, want ik hoor er niks over, maar misschien vergis ik me. Niettemin betekent het heel wat: veel grotere bedrijven die tegen veel lagere kosten met een high tech aanpak m.n. graan en vlees kunnen produceren. Het zijn bovendien mensen die voor negens en tienen gaan en snel onze kennis inkopen. Op het moment dat ze gaan, gaan ze zo snel dat hun ontwikkelingsspiraal vele malen sneller zal gaan dan wij hem uit onze recente geschiedenis kennen. Wat er precies gebeurt kan niemand voorspellen, maar ga er rustig van uit dat het dan te laat is. Met onze zesjes cultuur zullen onze oude en arme ‘allochtonen’ ons tot 2e rangsnaties maken. Als we het daar niet over hebben, zal het gebeuren. Ook op het gebied van landbouw en zeker op het gebied van de ultramoderne technologische land- en tuinbouw. Het enige wat ik wil zeggen is: durf te benoemen wat er in de wereld gebeurt, hoe geopolitieke verhoudingen razendsnel veranderen. Denk scenario’s uit en maak die bespreekbaar ook al zie je niet zomaar de oplossingen. In Nederland zal het o.m. moeten gaan over de vraag hoeveel grootschalige landbouw we hier blijven houden en voor wie die produceert. Dat heeft vandaag al implicaties voor de toekomst van boerenkinderen die voor bedrijfsovernames staan en voor hoe ‘het groene onderwijs’ zich op zijn toekomst richt.

In opdracht van LNV heeft Motivaction zojuist een onderzoek afgerond naar de kansen van een echt Nederlands product in Nederland. Waar liggen de kansen voor Nederlandse boeren bij hun eigen publiek?
Het grote publiek waar het volume vandaan zal moeten komen is grotendeels materialistisch ingesteld. Het denkt in korte termijn belangen en wil zoveel mogelijk hebben. Als dat goedkoop kan, blijft er ruimte over voor andere dingen. Andere, kleinere publieksgroepen gaan meer voor de kicks van dat wat niet iedereen zomaar koopt en willen daar best voor betalen.
Uit het onderzoek blijkt dat consumenten het gebruikelijke kanaal, de super, vertrouwen op zijn productkwaliteit en voedselveiligheid. Het eten is dus OK, maar verder vertrouwen ze de super niet. Die wil vooral verkopen, denken ze.

Boeren zijn bij uitstek een idealistisch en onafhankelijk volk. Dat is de enige reden dat degenen die blijven boeren boeren. Ze willen de vrijheid van hun bedrijf. Ze willen met hun vee zijn of kolen of aardappelen zien groeien. Ze houden meer van hun vrijheid dan van hun inkomen dat niet in verhouding staat tot hun arbeidsuren en bedrijfsrisico. Het grote publiek is niet in hun lot geïnteresseerd. Boeren zullen haakjes moeten zoeken waarop ze de materieel ingestelde consument anders weten te triggeren vanuit hun eigen waarden. Dat begint met het wantrouwen tegen de marketende super. Gek, en plezierig genoeg kun je de materialistische burger raken met een product waarvan de consument zeker weet dat er niet mee gerommeld is om het hem mooier voor te stellen dan het is. Puur en eerlijk zou dus volstrekte transparantie moeten betekenen: dat je weet waar een product vandaan komt, daar letterlijk kunt gaan kijken en weet wat er onderweg mee gebeurd is, dan heb je een product met een eigen identiteit waar het onderzoek veel ruimte voor laat zien. De streekproductentrend is daar slechts een klein onderdeel van. In de super wordt die door de consument, als gevolg van de manier waarop hij tegen het kanaal aan kijkt, al gauw als fake gezien. Ik denk dat er ruimte is voor een veel breder segment producten waarvan je precies kunt weten waar ze vandaan komen en wat ermee gebeurd is voor je ze in je winkelwagentje legt.

Zo kort mogelijk gezegd: de kansen zitten in het stoppen met anonieme grootschalige producten. Je moet niks te verbergen hebben en de stal, kas of je akker en wat je daar doet open kunnen gooien. Laat precies zien en weten wat je doet, hoe je erbij betrokken bent om het beste voor je kritische consument te maken en hij of zij smelt wel voor jouw boerenwaarden. Ook een gewoon varken kan dan heel bijzonder zijn en ham kan weer naar ham smaken. Ik denk ook dat er ruimte is voor nieuwe verkoopconcepten en –kanalen die die eigenheid centraal stellen. De traditionele super heeft op dat punt een nadeel en heeft op z’n minst nieuwe dragers nodig om een bredere betrouwbaarheid te kunnen opbouwen.

Foto

Laatste reacties

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Hoe groot is groot? vraagt Paul. Het is zinloos omdat in aantallen uit te drukken. Doe het eens zoals het moet, in plaats van alles a) op z'n liberale loop te laten of b) te laten verzanden in meer of minder blinde ideologie. Optimale grootte is een functie van: 1) gewenste prijs, 2) gewenste economische duurzaamheid, 3) gewenste productinhoudelijke kwaliteit, 4) (in het geval van dieren) gewenste niveau van dierwelzij, 5) gewenst niveau van menswelzijn en -welvaart en 6) gewenst niveau van milieu- en esthetische impact op onze omgeving. Die 6 factoren staan in willekeurige volgorde.

  • no-profile-image

    josien kapma

    Niks is echt nieuw, toch kwam het 'aan'. Waarom? Omdat ik bij het lezen besefte dat het geen kwestie is van waaien of stormen. Die metafoor doet toch ook vooral aan iets voorbijgaands denken, zoals de crisis (van vorig jaar ~wil ik hier al optimistisch achter schrijven.) Maar uit dit interview wordt pijnlijk duidelijk dat de wind niet gaat liggen, het probleem is zowel in tijd als in breedte veel groter.

    Het opknippen van problemen en daardoor het grote plaatje uit het oog verliezen, het in standpunten blijven hangen en niet meer werkelijk open nadenken, lekker ronddraaien in de waan van de dag terwijl we denken dat we met de grote problemen bezig zijn. Ik herken het wel en niet alleen vanuit de landbouw. Complimenten dus Dick en Frits Spangenberg, dank voor weer een paar inzichten.

    De landbouw is dus niet meer of minder slecht dan andere sectoren. Dat is voor mij wel een soort 'troost'.

    Zit landbouw wel in de hoek waar de klappen vallen? Dat nemen we altijd snel aan, maar dat valt ook wel mee. Kijk naar de bouw. De zijn de bouwfraude amper te boven en zitten in een peilloos diepe crisis. Kijk naar het onderwijs, ieder jaar een nieuwe hervorming en ondanks enorme projecten een ernstig lerarentekort.

    Dus landbouw zit niet meer of minder in het verdomhoekje.

    Maar landbouw zit wel aan het begin van economische ketens, landbouw is rentmeester over de hulpbronnen bodem en water, landbouw maakt wat mensen eten.

    Peter Jens schreef in een van de reacties op zijn eigen intervie: er zijn een aantal trends die elk afzonderlijk niet zo'n impact hebben, maar in gezamenlijkheid voor ofwel een gewenste ofwel een ongewenste aard van voedselvoorziening kunnen zorgen.


    En Spangenberg zegt het ook: door nu duidelijk te uit te spreken wat onze gezamenlijke droom is -op basis van de kennis die we nu hebben- hebben we wat meer vat op de gewenste toekomst.

    Tot zover zijn we het dus helemaal eens.

    Het stukje over de aziaten, ach, die hebben eerst nog zoveel van zichzelf te voeden. Eigenschappen die genoemd worden als lange termijn commitments, geen zesjes cultuur, hard werken, denk ik toch óók heel duidelijk aan Nederlandse boeren. Het potentieel van de Ukraine komt nu al jarenlang niet echt uit de verf; het blijkt dat onze oude instituties, goede boeren en geoliede onderlinge afstemming heel wat waard zijn.


    Dan voor wat betreft het echte nederlandse produkt. Ik hoor toch nog niet het beloofde antwoord op de vraag: "ik ben toch niet gek? waarom zou ik meer betalen?" Spangenberg zegt dat de massa consument voor prijs gaat en de super vertrouwt. Het grote publiek is niet in het lot van boeren geinteresseerd. En dan tóch kunnen scoren met iets ontastbaars als transparantie? Terwijl ook het reguliere kanaal al heel erg transparant is? "Boeren zullen haakjes moeten zoeken waarop ze de materieel ingestelde consument anders weten te triggeren vanuit hun eigen waarden. Gooi de kas of stal open en de consument smelt wel voor jouw waarden."

    Dus of boeren even de waarden van het volk willen veranderen? -Duh!, zou mijn dochter van 8 zeggen.

    Zou een merk "trots op nederland" niet beter werken, of een afkalftheater en linedancen in de boerensuper? Maar eigenlijk denk ik dat het 'gekende' segment met een meerprijs gewoon voorbehouden blijft aan de groepen die daar zelf interesse voor tonen. En die groep, daarover zijn we het eens, is waarschijnlijk groeiende.

    Verder dringt zich steeds een vraag aan mij op: gewoon heel goed kunnen meekomen met uitstekende, transparante en traceerbare, maar inwisselbare grootschalige producten? In veel sectoren kunnen we echt een heel eind mee met concurrentie. Grootschalig is niet per defenitie zielloos, gangbaar is ook duurzaam.

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Interessant zo'n holistische visie. Geestverruimend en belangrijk, juist nu de landbouw globaliseert dat er globale zienswijzen komen.
    Over Azië en Oekraïne. India lijkt altijd het land met veel hongersnood. Maar tegelijk is het een flinke exporteur: suiker met name. China is al decennia zelfvoorzienend. Hoewel: een boek dat ik las beschreef dat communes in arme delen van het land zo weinig opleverden dat de bewoners in permanente staat van ondervoeding waren en daardoor een lage arbeidsproductiviteit hadden. Een cynische vorm van zelfvoorzienendheid dus (als je gewoon niets invoert). Kunnen deze landen geen concurrentie vormen? Er is nog een land dat over weinig landbouwgrond beschikt, maar toch een grote exporteur is door voedsel te importeren en dit te veredelen. En dat een deel van zijn grond zodanig intensief gebruikt dat er fabelachtige opbrengsten zijn: 400 ton tomaten of paprika's van een ha.

  • no-profile-image

    Paul Jansen

    Ik ga maar weer eens wijzen op continentale landbouw, zoveelste keer, omdat de nu gesuggereerde machtsverhoudingen ook een tijdelijk verschijnsel zijn. De bubble die daar momenteel opgebouwd wordt vertoont al scheurtjes en het is slechts een kwestie van tijd dat ook daar problemen ontstaan. De multinationals gaan vervolgens op zoek naar een volgend slachtoffer om hun bedrijfswinsten en aandeelhouders tevreden te houden. Daar wordt niemand in deze wereld op den duur vrolijker van. Om met regionale producten tegen de wereldmarkt en haar dubieuze krachten te kunnen produceren zijn vervolgens weer subsidies en heffingen nodig. Staatseconomiën zoals China om systemen draaiende te houden, dan zijn we lekker bezig!! Dus nogmaals, durf te erkennen dat het huidige systeem zo rot is als een mispel en toon moed om het te veranderen. De vraag blijft, wie is deze persoon die de middelen heeft om de aanzet te geven?

  • no-profile-image

    josien kapma

    Tja, wegwuiven van Azie is inderdaad misschien wat al te makkelijk. Maar wat te denken van "stoppen met grootschalig"?
    Ik denk dat het een kwestie is van én-én. Het kleine 'plus'segment moet groeien. Maar het gewone segment moet niet zomaar 'weggegooid' worden.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Teun, dat klopt. De opdrachtgever voor het onderzoek is de Taskforce Multifunctionele Landbouw. De resultaten zijn echter breder toe te passen. Maar je hebt volstrekt gelijk: de vraag is welke 'streek' Nederland moet willen bedienen. Alleen zichzelf? Noord-West-Europa? De hele wereld?

  • no-profile-image

    Teun Tuinder

    Piet als elk land aan regio voorziening zou gaan doen dan hebben wij een probleem.Wij zijn hier een kabouter met een enorme agrarische puntmuts Waar laten wij in hemelsnaam dan al ons overschot??Of we gaan het anders doen.De kleinere boer gaat zijn eigen producten vermarkten en de grote fabrieksondernemers gaan voor de wereld markt.Maar dan voorspel ik wel dat dat de BV Nederland niet gaat waarderen!! Gekker nog, men zal dat gaan tegenwerken. Men wil EXPORT en nog eens EXPORT.Daar gaat het om .Kassa voor de BV zelfs als gaat ten koste van een groot deel van de boeren en tuinders. De overheid stelt zich meer en meer als een BV op. De gevolgen blijven niet uit....

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Een conclusie die vaak getrokken wordt is dat de grondgebonden landbouw het moeilijk gaat krijgen tov de niet grondgebonden. Dat komt mij niet logisch over. Zoals ik eerder gesteld heb is alle veehouderij eigenlijk een industriesector. Je neemt een grondstof (veevoer) en daarmee maak je met het machinepark (vee) een eindproduct mee. Waarom zouden ze veel industrieën voordeliger in Azië kunnen doen en veehouderij niet? De soja-export vanuit Brasil gaat nu reeds richting China. Glastuinbouw is ook aardig industrieel van opzet. Akkerbouw is fundamenteel anders, omdat hier de grond de productiefactor is. Anders dan velen denken zal de grondgebonden landbouw niet verdwijnen. De opbrengsten zijn ongekend hoog vanwege ons zeeklimaat en vruchtbare bodems. Anders dan de overige sectoren kan akkerbouw nog een eind terugtreden. Grondprijzen zijn te hoog voor veel gewassen. Stel dat deze sterk dalen dan kan er opeens veel meer. Dit mechanisme missen de meeste andere sectoren.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Het is soms moeilijk modereren. Ik wil toch proberen tot een consensus te komen en stel voor dat te doen vanuit de woorden van Piet die schreef: "Wij produceren teveel en krijgen te weinig!!!... Daarom moeten wij zelf de handel en transport, na ons (als producent), tot een minimum Beperken!!!!!....." Ik heb nu een paar vragen:
    1) zijn we het daarover eens? 2) zullen we de productie af laten hangen van de optimale kwaliteit binnen een maximale logistieke actieradius van een versproduct?, 3) zullen we van daaruit dan vaststellen hoe groot ons en verzorgingsgebied is en 4) zullen we het daarna hebben over strategieën om consumenten duidelijk te maken met welke producten hen de beste waar voor hun geld leveren?
    Die laatste vraag voeg ik toe omdat supers het over het algemeen best vinden als je zorgt voor hoge omloopsnelheden in hun producten. Prijsstrategieën kiezen ze alleen maar als het hen teveel moeite (en dus geld) kost om producten te positioneren. Want laten we wel wezen: daar heeft boerenland weinig aan gedaan.
    Morgen doet supermarktwatcher Gerard Rutte daarover een boekje open.

  • no-profile-image

    Han

    In de discussies van de laatste maanden komen enkele items steeds terug; Overproductie, Lage prijzen van landbouw producten, Hoge prijzen consumptie product (t.o.v. boer.pr), Commentaar op productie methoden van burger, Druk om meer te produceren om inkomen veilig te stellen, Nog lagere prijzen. Zo kan ik nog wel even doorgaan. wat kunnen we doen om uit deze rat race te komen? Ons oor te luister leggen bij de consument en dan onderzoeken of hun eisen kunnen worden ingewilligd door de producenten. Als landbouw kunnen we de milieu beweging en de dieren activisten , dieren bescherming etc, niet verslaan. Dus ga met deze mensne om de tafel en leg uit dat je wel anders wilt maar door de prijs kosten verhouding in de tang zit en wat hun eisen aan meer kosten met zich mee brengt en handels problemen die hun kwalitiets eisen in de weg staan. Als de landbouw deze groepen voor zijn kar krijgt zijn ze beter af dan nu ze als "vijand" worden beschouwd. Om het landbouw probleem op te lossen is het nodig dit te koppellen aan millieu >delfstoffen probleem< en geld crisis. Er is een correllatie en die moeten we benoemen. Ieder probleem alleen oplossen zal het probleem van de anderen verergeren.

  • no-profile-image

    peter jens

    "mijn" "20% OK" is slechts een beginnetje, en een beginnetje dat we kennelijk op onze sloffen kunnen halen wanneer we ons concentreren op wat er nu al OK is in de landbouw. Dan volgt de rest wel. Weliswaar een rest van een kleinere 100%, but that's okay.
    Mooie zin hieronder over "grote" boeren die ook het betere willen. Als dat "grote" nu vervangen wordt door "grootse" boeren strookt het weer met mijn waarnemingen in het veld.
    Tegenstellingen vergroten, ach, da's leuk voor het debat en de snelle actie, maar niet als welzijn van het kleine bedrijfsleven en de grote maatschappij aan de orde zijn.
    Frits: Wat denk jij van de reacties so far?

  • no-profile-image

    Piet Slingerland.

    Grote Boeren of GROOTSE BOEREN, ge hebt gelijk @ Paul, daar zit een groot verschil !!!... En beste discussiegenoten, gaan we niet te veel theoretieseren (?). Voor mijn beleving slaan wij te gemakkelijk het thema markt en consumptie over, of ?. Ik heb eens een oudere man horen zeggen; 1 gek kan meer produceren dan 10 wijzen verkopen kunnen!!!... Begrijpt de doorsnee producent ons taalgebruik nog ???.

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Als je het cynisch wilt zien kun je zeggen dat er al heel lang sprake is van (gedwongen) streekproducten: op Europese schaal. Zelfs de meest liberale van alle sectoren heeft prorectie van importheffingen. En het systeem van continentale productie waar Paul het vaak over heeft: dit is een exacte beschrijving van het Mansholtsysteem. Overigens is Mansholt één van mijn idolen (ook zo'n socialistische boer). Voor wie er belangstelling voor heeft: morgenmiddag draait een film over Mansholt in Wageningen om 14.00 uur ("Overstag" in Movie-W) Ik ga er naar toe met 2 vrienden.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Piet, je zegt iets heel bijzonders. Je noemt twee mensen die pleiten voor grote landbouw 'idealisten' in plaats van gekeuter. Organisaties als Wakker Dier, Natuur & Milieu en zo nog een hele rits ziet dat precies andersom. Frits Spangenberg heeft het over het verschil in waardensets - in gewoon Nederlands 'levenshouding' - tussen boeren en burgers. Grote boeren, stellen we zojuist vast, zijn dus ook idealisten. Ze willen iets dat ze veel belangrijker vinden dan alleen maar geld verdienen. En nou denkt juist die materialistische buitenwereld die geen bal van boeren begrijpt dat 'die grote boeren' met hun megabedrijven alleen maar geld willen verdienen. Met die tegenstellingen die boer en burger op elkaars' plaats laat uitkomen moet toch iets te doen zijn? Waarom zou er geen goeie en efficiënte productie zijn in Nederland voor een nader vast te stellen verzorgingsgebied (ik denk dat dat N-W Europa is omdat dat de facto historisch zo is gegroeid)? Waarom zouden we daar niet het beste versproduct efficient, OK (in Jens' zin) en van de best mogelijke kwaliteit voor maken? Grote boeren willen nl. kennelijk ook het beste, dwz meer dan geld alleen. Daar moeten ze het publiek mee kunnen overtuigen ipv te verdwijnen achter een anoniem bulkproduct, zelfs als ze groot zijn en doen.
    Zullen we vanuit die optiek de 2025 vraag weer verder oppakken?

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    En ik realiseer me: daarmee zit ik alweer op Paul's lijn. Maar we beginnen nu toe te komen aan de marketingvoorwaarden om dat te realiseren. Ik werd gisteren gebeld door een innoverende varkenshouder die door wil met zijn ene ster varken en zich afvroeg hoe dat nu zou gaan na de steractie van Vion, de Dierenbescherming en Albert Heijn. Maken we daar weer bulk van (het wordt nu immers 'gangbaar') of iets dat waarde heeft en waar waarden uit spreken. Vgl. het met zomaar een MP3 speler en een Ipod. De concurrentie op de eerste is moordend. Ipod verdient goud en kan doorontwikkelen. Hoe maak je een boeren Ipod die OK is en blijft?
    Ik hoop dat boeren nu gaan zeggen dat zo'n winstniveau niet hoeft (tijden veranderen en sneller dan we denken), maar wel de waarde van het product dat niet meer 'om het even' moet wezen. Goed, 2025 dus: waar moet het product aan voldoen?

  • no-profile-image

    Paul Jansen

    Grote boeren en grootse boeren? Dick, Peter, grootse is verkaarbaar maar grote is rekbaar. Noem eens aantallen of eenheden? Zelfs een familiebedrijf kent grenzen aan capaciteit van de ondernemer.

  • no-profile-image

    josien kapma

    hoe groot is groot? volgens mij zijn de factoren van dick onzin. (als menswelzijn en milieu een rol speelden zouden we ook geen grote steden hebben). Management in combi met technologie, geografie (bergen, bodem) en mobiliteit, prijs van olie dus eigenlijk, is schaalgevend. En de afgeleide maatschappelijke *keuzes*: op welke schaal willen we nutrientenkringlopen laten sluiten, welke "schaal" van landschap vinden we mooi.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Hola, dat formuleer ik niet precies genoeg. De onderzoeksvraag luidde: 'bij welk type mensen zit het potentieel en hoe kun je het aanspreken?'

  • no-profile-image

    Teun Tuinder

    Met dit verhaal kan ik ver meegaan. Alleen blijf ik met de vraag zitten waarom de gemiddelde consument ,duurzaam geproduceerde producten uit ons land, zou kopen als men deze ook van de zelfde duurzame kwaliteit uit het buitenland kan kopen. Vergeet niet dat men in het buitenland de term duurzaamheid ook ontdekt heeft. Het zou mij zelfs niet verbazen als men op veel plaatsen op deze aardbol gemakkelijker, en goedkoper, duurzaam kan produceren als in ons druk bevolkte kleine land. Laten we vooral niet de fout maken dat wij kampioen duurzaamheid zijn of kunnen worden. Nederland is kwa duurzaamheid nou niet bepaald leader in Europa .Daar voor zijn wij al veel te veel nimby voor.Ik realiseer mij dat ik misschien wel wat negatief opstel maar helaas zo zie ik de ontwikkelingen .Ik hoop van harte dat er mensen zijn die mij van gedachte doen veranderen...

  • no-profile-image

    Annechien ten Have Mellema

    Voor een groot deel kan ik meegaan met hetgeen Josien hieronder schrijft. Bedreigingen vanuit Azië zullen meevallen. Als de welvaart daar stijgt, zijn er nog vele monden te voeden. Ooit bij de uitbreiding van de EU met Spanje zagen we daar ook bedreigingen voor de NL varkenssector. Een aantal NL varkenshouders investeerden in Spanje. Echter de vermeende bloei van de varkenshouderij in Spanje bleef uit. Idem dito met de Oekraïne. Wij hebben hier de kennis. Die kennis kan natuurlijk ingekocht worden. Maar niet alles is te koop. Je hebt ook te maken met de juiste ondernemersvaardigheden, vakmanschap. Vrijheid en individualisme horen daar misschien ook wel bij. Met alléén collectivisme en gezagsgetrouwheid kom je minder ver. De factor mens en de infrastructuur maken te samen dat NL agrariërs bij de top horen. Waait en stormt het dan niet? Zeker wel. De wereld is in beweging en soms wordt er hard aan de boom geschud. Hoe gaan we met ons voedsel om. Voedsel als een vanzelfsprekendheid. Het is er gewoon, maar o wee als het mist of er een calamiteit is. Dan is er een probleem. Meer aandacht voor voedsel is nodig. Transparante productie en gewoon vertellen wat je doet. En dan komen we bij het laatste stuk van Spangenberg over de kansen voor de Nederlandse agrariërs. Stop met de anonieme productie. Zorg voor een product met een eigen identiteit. Wees eerlijk over de productie. Welke behandeling heeft het ondergaan. Met als leidraad dat er niet mee gerommeld is. En met als afzender de producent. Ja, dat houdt mij bezig. Dat brengt storm bij mij. Want wij zijn groot in bulk. Hoe kun je grootschalige productie koppelen aan de waarden die Frits Spangenberg benoemd. Is dat mogelijk en hoe gaan we dat doen? Misschien moeten we toch klein beginnen om de beweging op gang te brengen. Uiteindelijk heeft dat dan ook zijn effect op onze grootschalige efficiënte productie. Want laten we wel zijn. Dat kunnen we als de beste. Veilig, lekker en duurzaam produceren. Vlees moet weer een eigen identiteit krijgen in het schap.

  • no-profile-image

    Piet Slingerland.

    Wij moeten niets weggooien wat goed funcioneert Josien!!!... Maar als wij als ondernemer zo ver gaan, dat bij een beetje tegenwind de Banken het voor het zeggen krijgen, kan ik mij niet voorstellen dat de bewuste "ondernemer" zich nog lekker voelt!!!... Lees ook de reactie's van Teun de Tuinder, een man die met beide benen op de grond staat!!!... Als NL voor de Wereldmarkt wil produceren, zal dat op den duur Bloed, Zweet en Tranen kosten!!!... Maar ik hoop dat ik mij vergis!!!... De tijd zal het leren Josien (?). groetje's, piet.

  • no-profile-image

    Annechien ten Have Mellema

    Het gesprek stokt niet met de Dierenbeschermers. Er wordt juist heel veel gesproken. Je kunt grofweg twee stromingen onderscheiden: de activisten: Varkens in Nood, Wakker Dier en de realisten: zoals de Dierenbescherming. De activisten voeren actie en zetten druk op de publieke opinie. Voor overleg zijn ze niet in. Ik heb ook nauwelijks overleg met deze activisten. Met Dierenbescherming spreek ik zeer frequent. Zij hebben een realistische insteek en gaan ervan uit dat ze stap voor stap meer welzijn zullen bereiken. De rol van de Dierenbescherming wordt belangrijker. In 2009 waren ze de NGO met de meeste invloed. Ze stellen de private ‘maat voor dierenwelzijn’. De maatschappelijke normen worden mede door Dierenbescherming bepaald. Supermarkten willen de ster van de Dierenbescherming. Dat is nieuw. Nieuw is ook dat Dierenbescherming met supermarkten praat en hun ‘maat’ oplegt. Dat is wel eens anders geweest. De filosofie is dat je stap voor stap voorwaarts gaat. De invloed van de Dierenbescherming op de producten in het schap is dus zeer wel aanwezig. En een gesprek is er zeer zeker.
    Overigens eens met de reacie van Josien op de vraag van Dick.

  • no-profile-image

    josien kapma

    au.
    bij mij komt deze hard aan.

  • no-profile-image

    Paul Jansen

    Het is alsof ik mijzelf hoor spreken. Goede analyse. Ik wil het vermeende mestoverschot eruit pakken. Het is er namelijk niet. De aanpak van toediening van mest is verkeerd. Door schaalvergroting zijn drijfmestsystemen ontwikkelt en de toediening van drijfmest, zeker die met een laag organisch gehalte, bevorderd de productiviteit van cultuurgrond niet. Om nu dierenwelzijn en het gebruik van strooiselsystemen, zowel als een goede benutting van de daaruit onstane organische mest te combineren moet stimulering van daarbij passende stalsystemen aangemoedigd worden. Niet door subsidies maar door een eerlijke prijs voor het product dat hieruit voortkomt. Wetgeving op gebied van mest moet aangepast worden zodat vaste organische mest het hele jaar door uitgereden mag worden, ook in de winter op bevroren grond waardoor minder draagkrachtige grond (laagliggende percelen, veengrond) optimaal bemest kunnen worden. Dunne fractie(gier) verdampen of indikken en mineralen hergebruiken als kunstmest toevoegingen waar nodig. De huidige wetgeving met steeds kortere termijnen van toediening van mest werkt prijsverhogend en risicovoller bij slechte weersomstandigheden. Denk aan forse structuurschade die kan ontstaan. Toepassing van hierboven genoemde suggesties leveren winstsituaties op voor dier, grond en boer.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Dank aan LNV en de Taskforce Multifunctionele Landbouw! Vanwege dit interview hebben we hier een primeur. Het onderzoek dat in dit interview genoemd werd is 2 weken eerder openbaar gemaakt en hier te downloaden. Klik op de volgende link: http://www.multifunctionelelandbouw.nl/streekproducten/onderzoeken/

    De onderzoeksvraag luidde: wat is de potentie voor 'streekproducten.' De uitkomsten zijn echter veel breder bruikbaar.

  • no-profile-image

    Piet Slingerland.

    ''Behoud wat je hebt'', schrijft Josien. Daar ben ik het mee eens, maar de boeren willen ook winst maken!!!... Het marktmechanisme (vraag/aanbod) regelt de prijs in het liberale systeem. Wij noemen dat ook Pieken en Dalen, of de varkenscyclus. Han en Paul zoeken nu naar mogelijkheden om uit deze soms duivelse cirkel te komen. Mij dunkt dat wij eerst een medicament moeten ontwikkelen die de mateloze productiedrang van chronische lijders kan genezen. Of misschien een A, B, C, prijssysteem voor consumtie NL, 35% A prijs, 40% B prijs, voor consumtie EU. 25% C prijs, voor de Wereldmarkt. Misschien ligt hier een taak voor de Nederlandse Melkveehouders Vakbond.(?)

  • no-profile-image

    Piet Slingerland.

    Nadat ik jouw uitvoerige betoog gelezen heb Josien, waarin nog een aardig portie idealisme zit ( dat mag hoor ), denk ik ook, dat wij Azie voorlopig in de EU niet tegen zullen komen. Maar de Melkveehouders en Varkensmesters van NL zullen de Aziaten op de Wereldmarkt wel tegenkomen!!!... Wat dat betekent kunnen Dick, Han en Teun wel uitleggen, helaas ben ik bezet voor de rest van de dag.

  • no-profile-image

    Han

    @Dick. Jij geeft aan dat Nederland op gebeid van teelt kennis nog voorop loopt. Hier heb ik mijn bedenkingen. Ik zie hier te veel vastgeroeste ideeen. Nieuwe technilogieeen vooral bij buiten teelt worden hier weg gezwaaid als ONMOGELIJK terwijl we in bv Oost Europa en USA goede ervaringen hebben. Ook landbouw denkt in DEEL oplossingen en vergeet het geheel te betrekken bij de oplossingen of de verandering / verbetering van technologie.
    De Nederlandse land en tuinbouw heeft last van de REMMENDE VOORSPRONG en het feit dat iedereen ons laat geloven dat we de beste zijn, maakt ons arrogant.
    Je vraagt waar wordt wat geproduceerd?? Ik denk dat vooral de opkomende economieen ZELF supporting willen worden en of ze dat thuis realiseren of in hun Afrikaanse "kolonieen" is de vraag. Amerika zal gezien de enorme bugetaire problemen wel zelf supporting moeten worden, daar komt bij dat de "aan huis verkoop" een enorme vlucht neemt.(zie CSA Local Harvest) Dick je noemde eens de industrialisatie van de voedsel productie, als dat doorzet zal er alleen nog eten worden gemaakt daar waar nodig. Op het industrie terrein bij de stad in de fabriek. Voor boeren zal dit klinken als vloeken in de kerk. Ik kan het niet mooier maken.

  • no-profile-image

    Han

    Piet de tijd van bio brandstof is bijna achterhaalt. Japan ontwikelt nu Waterstof auto's en dat zal niet langduren. H stof maken is een eenvoudige en volgens Vermeend erg goedkoop als we tenminste electriciteit maken met kernenrgie. Wind is leuk maar gen optie om de economie uit het slop te halen. Dit is volgens Vermeend noodzakelijk omdat het de goedkoopste energie is. China kunnen we denk ik wel vergeten als grote klant, Amerika moet wel zaken doen met China vanwege de enorme staatsleningen aan USA en daar komt de lage dollar bij. China doet alleen zaken in dollars.
    piet je idee van verschillende productie hoeveelheden met verschillend eprijzen, zakl weer een leger aan controleurs oproepen om de handelaren te weerhouden om te rotzooien. Dan nog denkk ik dat er meer en meer opkomende economieen zijn die voor hun eigen eten zorgen kan het niet thuis dan kan het wel in landen als Oekraine, Kenia, Tanzania etc. Deze arme lanen zullen hun land ter beschikking stellen en hun mensen voor nimale lonen uitlenen aan China en India. Saoedi Arabie zal liever Islamitische landen uitbuiten dan kopen in Europa of ze gaan hun oliegeld investeren inde ontzilting van zeewater voor landbouw.
    Paul Ken je het boek "De crisis Karavan van Linda Polman?? Als je dat gelezen hebt zul mijn volgende uitsprak kunnen plaatsen. Ik heb in dezen geen Grote Pet op van de NGO's.
    Mijn voorstel is om de gedachten van NORM eens de revu te laten passeren. Ik heb het gevoel dat het een crisis (credit, milieu) als de huidige had kunnen voorkomen.
    Een ding is zeker we moeten af van het >Geld lenen om ons krediet af te lossen< en van de bankrente die 4 - 5 X de rente is die de spaarder / geld verschaffer geeft krijgt. Dit lijken wel woeker praktijken.

  • no-profile-image

    Piet Slingerland.

    Beste Teun de Tuinder, ik ben u al vaker tegen gekomen. Helaas kan ik u niet van gedachten veranderen (net als u en Spangenberg zeg ik ook wel eens ''ik hoop dat ik mij vergis''), want ik denk er ook zo over!!!... Wij nederlanders mogen wel denken dat wij de beste van de klas zijn!!!... Maar wij moeten niet vergeten dat, dat al een poosje geleden was, ik bedoel v.v.t. (voltooid verleden tijd). M. vr. groet, piet.

  • no-profile-image

    Han

    Het stuk geeft aan dat deel oplossingen geen oplossingen zijn. Deel problemen geven HET probleem niet aan.
    Ook dit verhaal gaat weer over Nederland. Het mondiale probleem >
    ontvolking van het platteland< is op termijn het grootste gevaar voor de voedsel voorziening. We zien steeds minder leerlingen op landbouwscholen omdat de jeugd niet wenst te wonen op een "leeg" asociaal, acultureel platteland, niet wil werken voor een loon dat t.o.v. de arbeids tijd te laag is ten opzichte van de rest van de bevolking. in dit stuk wordt de Oekraine aangehaald en pracht landbouw land helaas er zijn nauwelijks boeren, landbouw opleidingen zijn achterhaalt Eindeloze velden die braak liggen omdat geld en mangment ontbreekt. Rusland hetzelfde verhaal. China urbaniseert in sneltrein vaart zo kan ik doorgaan. Het landbouw probleem wordt door de ontvolking duidelijk gemaakt. Wie doet hier iets aan??? De vrije wereld markt NIET!! Zolang de landbouw prijzen niet structureel kosten dekkend zijn, zal deze problematiek alleen maar groter worden. Ik stel voor dat we het woord Landbouw probleem uitbannen en alleen nog spreken over Voedsel voorziening de nieuwe Uitdaging.
    Een ding is voor mij zeker als de prijzen kosten dekkend zijn, kunnen we alle steun maatregelen afschaffen, hiermee komt belasting geld vrij voor Onderwijs of belasting verlaging.
    Steken we dit subsidie geld in belasting verlaging, zou de prijsverhoging van voedsel wel eens dubbel en dwars goed gemaakt worden voor de burger door belasting verlaging.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Piet, ik ben maar een luchtfietsende strategisch denker (zoals Spangenberg zou zeggen). Han geeft zojuist zijn visie. Jij bent boer en heb in je leven een keuze gemaakt, anders was je niet uit Nederland weggegaan. Waarom denk jij dat de bedreiging juist in melkvee en varkens zit?
    En wil je ook de kippen meenemen (dik 400 miljoen vleeskippen per jaar in ons land)?
    En graag natuurlijk ook de visie van andere lezers!

  • no-profile-image

    Teun Tuinder

    De titel is :inzetten op streekproducten. Daar komt het in het kort op neer.Echter Nederland is mondiaal een zeer grote producent van agrarische producten. Ik denk dat er nog geen 10 % binnen Nederland verkocht kan worden.Waar gaat dan de rest heen als ieder land met zijn eigen streekproducten aan de gang gaat? Zeker zal er voor bepaalde producten een leuke afzet markt zijn. Echter varkensvlees wat zeer grootschalig geproduceerd wordt blijft zeker anoniem. Terug naar de glastuinbouw. Daar gaat de redenatie van streekproducten helemaal niet op. De productie is enorm en we zijn bijna totaal aangewezen op de europese en in wat mindere mate op de mondiale markt.Daarbij wordt erin de glasgroente in blokken vermarkt. Zeer anoniem. Daarbij heeft de glasgroente nog het grote voordeel dat er import restricties zijn. De marokanen mogen echt niet exporteren wat zij maar willen.Streekgebonden productie is niet de oplossing voor ons "probleem".Integendeel zelfs.....?

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Piet, jij geeft het op. Josien wil het niet opgeven. Maar waar komen we nou eigenlijk uit? Altijd als ik met boeren praat, rij ik blij weer weg. 'Gewone' bewuste mensen denken dat er nijpend tekort aan voedsel is, maar wij weten beter. Er is een overschot, als er maar genoeg geld is. Over voedselekorten hoeven we het dus niet meer te hebben. Wel over boeren die blijven produceren, want anders vangen we alsnog achter het net. Mansholt maakte een foutje en het liberale systeem maakt een nog erger foutje. Zulk een erg foutje dat Rabobank nu technisch failliete bedrijven gewoon doorfinanciert. Boeren beginnen hun buren niet meer over te nemen. Beide zaken zijn in de geschiedenis nog nooit voorgekomen. Peter Jens stelde in een voorgaand interview voor dat we de eetproductie die Nederland zelf opeet 'beter' gaan maken en de rest maar aan zijn liberale lot over te laten. Piet lijkt het daarmee eens te zijn. Josien niet. Annechien ten Have ook niet. Spangenberg wijst op Azie en zegt eigenlijk: beste boeren van Nederland, weet u eigenlijk wel waarmee u het moet gaan redden als u op markten buiten de uwe en - voor zover uw grenzen en handel open zijn - een 'goed genormeerd' product dat mee kan komen moet kunnen leveren. Waar moet ons product anno 2025 aan voldoen? Ik hoop dat die vraag weer verlichting brengt. Ik ben bovendien heel benieuwd of Han, Paul en Teun daar een concreet antwoord op hebben.

  • no-profile-image

    Han

    @Paul het gaat er niet om wie de middelen heeft om de aanzet te geven tot verandering. Het gaat er om wie heeft de moed De kat de bel aan te binden. Wie heeft de kracht om voldoende medestanders te organiseren om een nieuw Economisch Beleid (Geloof) uit te dragen.
    NORM heeft een andere benadering van de economie, waarbij graan (hernieuwbare grondstof) als uitgangspunt dient het systeem is reeds enkele eeuwen geleden uitgedacht, maar is door GELDSCHEPPERS altijd tegen gehouden.

  • no-profile-image

    Piet Slingerland.

    Dick, ik ben wat laat sorry. Maar wil toch graag je vraag beantwoorden. Ook de mestkippenboeren zullen het moeilijk krijgen. Persoonlijk denk ik dat op den duur ''de wal het schip zal keren'', door het mestprobleem enerzijds, anderzijds geloof ik niet dat NL globaal gezien het tempo van de ontwikkelingen in Azie bij kan houden!!!... In de eerste plaats prijstechnisch. Nu kan NL nog iets verkopen aan de aziaten, maar hoe lang nog ??? Kostprijsverlaging en efficiencie bereiken de bodem een keer. Nu zijn de voerkosten nog laag, hoe lang nog ??? Zo lang het goed gaat okee, maar uitbreiden met kapitaal van de Bank vind ik niet verstandig op dit moment in NL. Net als Han, denk ik ook dat de akkerbouwer een deal zal maken met de mester's van kippen, varkens enz. Tenslotte weten wij niet hoe de economie zich zal ontwikkelen in de nabije toekomst. Maar als de olie duurder wordt zal het graan ook duurder worden, met alle gevolgen van dien !!!... En waarom zouden wij Nederland nog meer belasten met Bio-industrie ???. groetje's, piet.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Beste redactie van het Agrarisch Dagblad, ik heb 2 wensen: een editfunctie en witregels. Het wordt in deze discussies genant om daar niet over te kunnen beschikken. Kunt u ons laten weten of u die functionaliteiten binnenkort beschikbaar gaat maken?

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Josien, Annechien, jullie zijn boerinnen, maar weten jullie het echt zeker? Is Azie - en de Oekraine - wegwuiven niet het wegwuiven van die o zo zinvolle 'luchtfietserij'?

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Josien, dat is wel heel kort. Wat bedoel je precies?

  • no-profile-image

    josien kapma

    Dick vraagt: "Stel dat een onzekere wereld in machtstransitie kiest voor lokale zekerheid. Rationeel gezien is die kans groot. Wat zijn de strategieën van Europese boeren en politieke denkers om daarmee om te gaan?"

    De strategie van NL en EU boeren komt voort uit lijfsbehoud, maar is rationeler dan je zou verwachten tegen het decor van een wereld met naar het oosten verschuivende machtsverhoudingen. Hij is: behoud wat je hebt, laat die (over?)produktie niet zomaar gaan zelfs al verdien je niks, want je hebt hem niet zomaar terug.

  • no-profile-image

    Theo Mulder

    We moeten van voedingsmiddelen naar
    LEVENSmiddelen boordevol organische
    mineralen en vitamines. Wij hebben
    de beste boeren van de wereld en kunnen dit voorelkaar krijgen, door onze
    bodems te voorzien van sporenelementen
    en kwalitatief goede gerijpte mest te gebruiken waardoor onze gewassen goed
    kunnen groeien. Het gaat vooral om innerlijke produktkwaliteit. Mensen worden steeds voedselbewuster.

  • no-profile-image

    Han

    Piet bedankt voor je vertrouwen. Ik ga er van uit dat jij je handen vol hebt met de sneeuw op de kuil en je oprijlaan.
    De wereldmarkt (Azie) is voor de Europese zuivel en vlees een dood lopende weg. Het feit dat het een groeimarkt is in vooral Azie,zal betekenen dat onze co-op 's de leden dit verhaal zo zal voorhouden, dat ieder lid accuut voor uitbreiding stemt in bv. China. Naast deze fabriek worden er ook nieuwe veehouderijen opgestart. EZ steunt met projecten, activeren export stallen, machines, vaarsen, zeugen, sperma. Na enkele jaren bezit VION of CF een goed renderend bedrijf in verweggistan. Voor de hand ligt dus uitbreiding. De hele vergadering in HOERA stemming, thuis gekomen de kater. Prijsval wegens concurentie, lees weggevallen markt, Wie veroorzaakt dit wegvallen van de markt?? WIJ zelf in ons enthousiame.
    Verder zullen wij altijd duurder zijn dan NZ en USA, Australie vanwege onze urbanisatie, klimaat en transport afstand.
    Voor onze kleinschalige landbouw is direct verkoop in samenwerken met de consument de uitdaging voor de toekomst. De kleinschalige landbouw in de Noord Oostelijke Staten van de USA houdt zich op deze wijze goed staande, het is een groeimarkt. De jaren lang uitgelachen Amish doen de laatse 20 jaar goede zaken met hun duurzame productie en hebben de financiele armoede achter zich gelaten.
    Zij hebben van hun zwakte (duurzaam kleinschalig) hun kracht gemaakt. Laten wij in West Europa niet langer dromen over Big is Beautifull, zeker niet nu de CEJA de kat de bel aan bint over ontvolking, lees ontboeren van het land.
    Als we het beleid niet snel keren, stevenen we af op industriele (plantage)landbouw. Onze grote agrarische bank zoekt naarstig zeer grote vlaktes om die daarna voor beleggers te beheren. Arabieren en Chinezen doen hetzelfde in Oekraine, Afrika etc.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Stel, zoals Huib heel terecht doet, dat landen/regio's zelfvoorzienend worden. Is dat denkbaar?
    Ontegenzeggelijk ontwikkelen zich in de wereld heel nieuwe machtsverhoudingen, waarbij het Westen duidelijk op z'n retour is. De 21 eeuw zal Oosters zijn. Ik denk dat gezegd mag worden dat daar onder toekomstwaarnemers een zekere consensus over bestaat. De Chinese en Koreaanse Obama's komen in drie maanden verder dan een Amerikaanse in zijn gehele ambtstermijn. Kijk alleen al naar de snelheid waarmee hij zijn gezondheidsbeleid kan realiseren. Kijk als totaal Westen naar ons beschamende 'Kopenhagen' (moeten we het de Chinezen verwijten?). Ga kijken naar de bouwactiviteiten in Aziatische en Arabische landen en maak een foto van al de kranen boven onvoorstelbare steden. Ga kijken naar de helemaal high tech groene steden die Arabieren in hun woestijnen willen bouwen.
    Als het gebeurt moet Nederland zich afvragen voor welk gebied het voedselsoevereiniteit moet garanderen. Het gaat niet om de vraag naar de modus (Josien: groot- of kleinschalig); die is zou wel eens een reliek uit oude interne polemieken kunnen zijn, maar volstrekt irrelevant op wereldschaal. Daar draait het om de machtsvraag: wie produceert voor welke regio? De vraag om voedsel in de wereld neemt immers toe. De lokale productie dus ook, want de toenemende vraag is een functie van zich ontwikkelende welvaart. Onze moderne teeltkennis om zonder land geweldige hoeveelheden voedsel te telen staat voor niets, zoals Huib aangeeft. Weg dus uit dat vastgeroeste beeld dat de discussie zou gaan om klein- vs. grootschalig. Hij gaat om lokaal vs mondiaal. Stel dat een onzekere wereld in machtstransitie kiest voor lokale zekerheid. Rationeel gezien is die kans groot. Wat zijn de strategieën van Europese boeren en politieke denkers om daarmee om te gaan? En wat die van Nederland, dat in teeltkennis nog altijd voorop loopt, maar in telen en mesten juicht dat het helemaal voor de wind gaat als bedrijven op 0 draaien? Vervelende vragen. Ik weet het.

  • no-profile-image

    Piet Slingerland.

    De globalisering zal doorgaan Teun, daar hebt u helemaal gelijk in!!!... Bovendien is de nederlandse consument materialistisch en heeft weinig vertrouwen in de Supers!!!... Pas als zij zeker weten dat er niet mee gerommeld is, kan vertrouwen gewonnen worden. @ Dick, in een discussie van Josien( Co-operaties; in staat ''de boer op het bord te krijgen'', op pagina 4. 15 nov. 2009 11:10 uur. Boerderij site) heb ik een mogelijkheid verwoord, hoe de producent zijn producten kan vermarkten. In Frankrijk en Duitsland zijn veel boeren die zelf hun producten vermarkten op de manier die ik beschreven heb op 15 nov. j.l. In Duitsland hebben een groep leden/boeren van de BDM.in samenwerking met de Supermarkt hun melk met speciale verpakking in de schappen gekregen. In NL zie ik het probleem bij de producent; de nederlandse producent van agrarische producten is zo hyper gepassioneerd dat zij/hij alleen aan produceren denkt!!!... In NL is dat een chronisch probleem, denkt o.g.t.

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Als aanvulling op de discussie hier: op het forum van AGD staat een meer dan interessant artikel van dhr van Bruchem van het LEI getiteld Prijsschommelingen hebben grotere gevolgen op inkomens.

  • no-profile-image

    Piet Slingerland.

    Han, bedankt voor uw interessante betoog!!!... Des te meer wij discussie-eren, des te breder wordt mijn visie!!!... Maar ik moet ook toegeven dat mijn visie niet concreter wordt!!!... Het is toch allemaal ingewikkelder, dan wij wel eens denken. Het ene probleem oplossen, veroorzaakt soms twee nieuwe problemen. Daarom denk ik wel eens ''de wal zal het schip wel keren'', ik weet dat het een fatalistische denkwijze is, niet goed!!!... Maar een antwoord op alle vragen heb ik ook niet. Vanmorgen las ik dat de heren 't Hart en Wantenaar van Friesland-Campina ook geen duidelijkheid over de Strategie van de co-op konden of wilden geven ??? Persoonlijk kan ik mij niet herrinneren dat ik ooit een situatie heb meegemaakt ( ik bedoel financieel/economisch) zoals nu!!!... Misschien komt het ook omdat ik nu alleen "grijze lucht zie" als ik naar buiten kijk (?). Gelukkig denk ik nu weer aan dat liedje "kom piet het is maar tijdelijk, het duurt nog een jaar of wat''. groetje's, piet.

  • no-profile-image

    Paul Jansen

    Han, wij hebben de moed wel en kaarten op forums vaak aan dat er een ander systeem moet komen, noem het de kat de bel aanbinden, maar de middelen liggen toch ergens boven aan de trap. Als banken en grote landbouwondernemingen inzien dat hun klanten, en zijzelf dus, beter af zijn met een eerlijker systeem dan komen we ergens. Als NGO organisaties dan nog mee willen helpen om de wereldse gevolgen van liberaal beleid aan het daglicht te stellen kunnen we een front vormen.

  • no-profile-image

    Teun Tuinder

    Al diegene die nu nog inzetten op puur schaalvergroting zijn de General Motors van de toekomst.....we weten hoe het daar mee afgelopen is.

  • no-profile-image

    Edel Schwein

    Waar ligt de marge.Kijk eens op uw verpakking van uw vleeswaren. Moet je kijken wat voor een kiloprijs daarop staat! Echt er wordt grof geld verdient in de agrarische sector en aanverwant.Maar niet door de boer en tuinder.Het GWB wil zeker samen werken met verdeelde boeren en tuinders. Zolang het financieel risico maar bij een ander blijft en het marketings voordeel bij het GWB. Het moet echt anders maar hoe.....?

  • no-profile-image

    Piet Slingerland.

    Beste Verbaasde Lezer, het is duidelijk dat er verschil van mening is, dat mag natuurlijk, dat is legitiem!!!... Twee maanden geleden ( tijdens de tredmolen discussie). Heb ik mijn optimistische geloof in kostprijsverlaging door schaalvergroting, aan de kapstok gehangen. Waarom?, omdat de realiteit plus de ambitie's van de multinationals mij bekeerde tot andere gedachten. De Heren, Siebenga, Jens en Spangenberg hebben mij extra overtuigd, wat betreft mijn nieuwe koers. Dhr. Teun de Tuinder, geeft het voorbeeld General-Motors, die gered zijn door de Amerikaanse Regering!!!... Als wij failliet gaan, komt de Curator, die mag samen met de Deurwaarder de resten verdelen!!!... Tot slot schrijft u, Marktmacht breek je niet meer, zolang wij overproduceren is dat waar!!!... Daar hebt u helemaal gelijk in, daarom heb ik geen behoefte meer, slaaf te blijven van de Handel c.q. consument!!!... groetje's, piet.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Edel, je hebt gelijk. Vleeswaar gaat tussen de 4 en 7 keer over de kop, terwijl de kwaliteit vaak niet om over naar huis te schrijven is. Ik schreef er afgelopen zomer een opruiend stukje over: http://www.foodlog.nl/vandaag/bericht/prijsvraag_gedroogde_ham/

    Maar Edel, kun je ook verklaren waarom een flink aantal supers het ondanks deze grote directe productwinsten toch heel moeilijk kunnen bolwerken? Het is net zoiets als restaurants. Die zijn zo stom geweest het eten goedkoop te maken en de wijn heel duur. Nu zegt iedereen dat ze veel te duur zijn met wijn. In werkelijkheid is hun margemix vaak verlieslatend. Dat omdraaien gaat niet zomaar. Ik betoog regelmatig dat Aldi en Lidl - die niet met een zgn. gecross subsidieerde margemix werken, maar met marges per product - veel eerlijker met boeren en hun verwerkers omgaan. Bij hen financieren boer en slager de aanbiedingen in waspoeder, wc-papier en bier niet.

  • no-profile-image

    Teun Tuinder

    WIJ moeten beperken??Dat is mooi gezegd maar is dit wel reëel? Zolang er te veel product is zal de afnemer bepalen hoe er gehandeld wordt. Wij verzorgen een bepaald gebied in Europa? Het liefst natuurlijk de Benelux,Noord Europa, Duitsland, Frankrijk en Engeland want daar zitten de meeste consumenten die kunnen betalen voor de dan door ons toegevoegde waarde. Prachtig plan, niet dan ? Echter het GWB is niet in het leven geroepen om de agrarische sector in Nederland van de Untergang"te redden. Ha ha de Angelsaksische aandeelhouders van AH blijven dood als ze dit lezen. Hier onder staat een bericht over vleeswaren. Denkt men nou echt dat die allemaal uit Nederland komen ? Ik ruik hier een beetje een nationaal, noordwest europees, luchtje. Echter de globalisering zal door gaan. Of wij willen of niet ....toch?

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Op de AGDsite staat een interessant bericht: http://www.agd.nl/1093182/Nieuws/Artikel/Faire-Milch-geeft-boer-prijs-40-cent.htm Ik ben benieuwd hoe dit gaat uitpakken. Zullen consumenten dit oppakken? En: hoe zullen collega-boeren reageren die niet voor die faire prijs mogen leveren?

  • no-profile-image

    Piet Slingerland.

    Teun, uw laatste reactie is duidelijk. HET PROBLEEM van de agrarische sector in NL is de gedachte dat zij willens en wetens produceren voor de Export!!!... Koste wat het kost!!!... Bedrijfsvoorlichting, Rabobank, FCmelkpoeder en BV-Nederland moedigen de sector nog aan !, door kostprijsverlaging en schaalvergroting er nog een paar productieschepjes bovenop te doen!!!... Ben ik helemaal met u eens Teun. Daarom heb ik medelijden met de ''mateloze productie-optimisten!!!... Volgens mij is het verstandiger minder te produceren en zo veel mogelijk zelf te vermarkten!!!... Als jongeman heb ik herfstchrysanten geteeld en naar de bloemenveiling in Aalsmeer gebracht. In het begin van het seizoen kreeg ik een gulden per bos. Toen de productie/aanvoer groeide, daalde de prijs. Daarom besloot ik mijn chrysanten zelf te vermarkten, met succes!!!... Ik heb alleen een grote fout gemaakt; te hard gewerkt, te veel verdiend en te weinig uitgegeven. Daarom heb ik een boerderij gekocht (gemengd bedrijf) op 49 jarige leeftijd, tot grote vreugde van m'n vrouw en de kinderen. Kunt u dat begrijpen?, nee he ??? M'n veelgeliefde vrouw ook niet!!!... Door mijn levenservaring zeg ik nu, ''geef mijn portie maar aan Fikkie''. Daarom doe ik nu wat rustiger aan en probeer m'n lotgenoten te overtuigen dat schaalvergroting kan uitlopen in Bloed, Zweet en Tranen. groetje's, piet.

  • no-profile-image

    Paul Jansen

    Wat Dick beschrijft past helemaal op nichemarkten die zich echter ook kenmerken in een beperkt aantal consumenten. Geen optie om de huidige land en tuinbouwers in stand te houden. Slechts voor enkele zal er perspectief in zitten en ik denk dat de huidige nichemarkten al grotendeels voorzien zijn. Je kunt van alles verzinnen om je nek te redden, het probleem blijft of wordt tijdelijk verschoven. Het is het systeem dat niet deugt. Vorige reageerders gaan er al van uit dat dit niet te stoppen is, ik ga er van uit dat het wel stopt. Het is namelijk niet alleen de land en tuinbouw die hier in gevangen zit maar het hele circus. Vanuit de huidige belabberde economische situatie kan overduidelijk worden gesteld, dat burgers niet gebruikt kunnen blijven worden om twee keer de rekening te betalen. En dit is geen Nederlands of Europees probleem, nee dit is mondiaal. Dit is geen betoog tegen kapitalisme maar wel tegen misbruik er van. Het scheppen van luchtbellen. Tegen kapitaal moet iets staan wat de echte waarde vertegenwoordigt. Banken en overheden hebben in deze zwaar gefaald om economische groei te forceren.

  • no-profile-image

    Piet Slingerland.

    Tussen producent en consument is de co-op (incl. hun handelsactieviteiten ten bate van de leden), of de particuliere handel. Als de vraag van een product groter is dan het aanbod, heeft de producent in zekere mate een machtpositie. Maar!!!, als het aanbod groter is dan de vraag!!!, moet de producent afwachten wat de handel/consument wil geven/betalen!!!... Daarom ben ik het met Han eens, dat een gemengd bedrijf veel minder kwetsbaar is. Bovendien kan een gemengd bedrijf meer aanbieden voor particuliere verkoop. Zo sluiten wij een groot gedeelte van de tussenhandel uit!!!... Dat onze Verbaasde Lezer daarover vragen heeft is terecht, daar kunnen wij ook over discussie-eren. Huib noemt de huidige situatie suboptimaal, zo denk ik er ook over. Wij produceren teveel en krijgen te weinig!!!... Daarom moeten wij zelf de handel en transport, na ons (als producent), tot een minimum Beperken!!!!!..... groetje's, piet.

  • no-profile-image

    Piet Slingerland.

    Han schreef zijn laatste reactie gelijk met de mijne. Ik wil er nog aan toevoegen dat de bedrijfsomstandigheden per bedrijf anders kunnen zijn, daarom moet per bedrijf bekeken worden welke mogelijkheden of fusie's het overdenken waard zijn. Overproduceren is out !!!, daar ben ik in ieder geval van overtuigd!!!... En als iemand denkt dat zij/hij door specialisatie/schaalvergroting de Tussenhandel/Consument een dienst bewijst, kan net zo goed gelijk Philantroop worden!!!...

  • no-profile-image

    Piet Slingerland.

    Dick, bedankt voor je verfrissende/realistische, analyse/betoog!!!... Wij mensen hebben te maken met isme's. Idealisme, liberalisme, realisme, kapitalisme, egoisme, modernisme en specialisme!!!... Laten wij bij de laatste beginnen: alles heeft zijn tijd. Op en neergang van de economie (daarom vind ik het belangrijk uit de geschiedenis te leren), dhr. Cees van Bruchem heeft daar een duidelijke bijdrage toe geleverd op het Forum. Nadat ik het gelezen had dacht ik, wie kan ons garanderen dat de westerse economie blijft groeien ??? Afgelopen jaar 5% ingeboet in de EU, dit jaar misschien een kleine groei van 1,5%, voor volgend jaar durft niemand een prognose te maken, er zijn nog teveel onbeantwoorde vragen, teveel onzekerheden, teveel ???. Goed, beste lezers, nou gaan wij niet een potje doemdenken, wij blijven gewoon doen wat wij moeten doen!!!... Toch ben ik wel van mening (zoals Dick reeds vaststelde), dat op dit moment Specialisatie in verbinding met Schaalvergroting economische Zelfmoord kan veroorzaken. Daarom lieve idealisten, Annechien en Josien, blijf wie je bent, blijf ook idealistisch wat mij betreft, maar verlies de realiteit van het wereldgebeuren niet uit het oog. En gooi geen goed geld naar kwaad geld!!!... Ik bedoel; verpand jullie bezit niet aan de Bank, 1 storm kan al genoeg zijn!!!... Wat zal er nog over blijven als er een Orkaan komt ???. groetje's, piet.

  • no-profile-image

    Piet Slingerland.

    Even tussendoor, met de bekendmaking van AH vanaf 2011 alleen varkensvlees van scharrelvarkens te verkopen zetten zij een duidelijke trend, bovendien met zegel van de Dierenbescherming!!!... Nu zijn de scharrelboeren blij neem ik aan (?). Maar hoe blij zijn de specialisten, die zich op kwantiteit (bulk) hebben ingesteld ? Hoe denken die varkenshouders daarover ???. Is de Specialisatie op, of over haar hoogtepunt ???. Het debat gaat nu toch over Kwaliteit in plaats van Kwantiteit ???.

  • no-profile-image

    josien kapma

    Gangbaar verduurzamen, én plus-segment doen groeien. Én-én dus. Dat we moeten inzetten op 'parkboeren' en multifunctie bedrijven is inmiddels duidelijk voor mij. Maar ook gangbaar (en dus, waarschijnlijk, behoorlijk grootschalig) moet blijven om een hoofdrol te kunnen spelen in een voedselsoeverein Europa én in verduurzamende agroproduktie wereldwijd. Het is een fantastische kans voor ons landje wat verder alleen nog maar op diensten draait. Met ons deltagebied ("het afvoerputje van Europa"), mainports, metropolen nabij, een goed opgeleide boerenstand, uitstekende instituties, en een lange traditie van kennisdelen en samenwerken hebben we een unieke kans om het verweven en finetunen van ketens van feed-food-fuel-fibre tot kunst te verheffen. Zo kunnen we produkten en diensten ontwikkelen die wereldwijd ingezet kunnen worden voor een heuse transitie naar duurzame (metropolitane?) landbouw.

  • no-profile-image

    Han

    @Verbaasde lezer. Hebt U kennis genomen van CSA Local Harvest? Hier wordt een goed en groeiend concept beschreven van de nieuwe afzet structuur. Boeren hebben bij dit concept de consument meegenomen naar hun bedrijf, samen voer je de co-op. We zullen af moeten van de gedachte >De dam is mijn eindstation, dan komt de co-op voor de markt<. Onze co-op's zijn te groot en te log geworden om door boeren , die hun handen vol hebben, te worden bestuurd. De co-op's besturen de boerderij, de omgekeerde wereld. Denk wat je uit de markt kunt halen als je als boer de retail prijs kunt pakken met een zeer geringe verhoging van je kostprijs. U ziet het AH verhaal na enkele jaren verwateren tot bulk. Hier ben ik het mee eens, dus is de oplossing >ga als boeren ook in de cockpit zitten en stuur mee<. Nee wij boeren roepen "Pracht plan als er ++ is en dan maar bergen produceren voor een beperkte markt. Nee bepaal samen met AH hoeveel er nodig is en hoe de plus te verdelen. Is de markt VOL dan geen nieuwe producenten meer in de co-op.
    Zo kan Jumbo met zijn boeren ook een eigen Smaak maken en verkopen. Mijn stelling blijft >Bescherm je Merk<.
    VION mag rustig blijven slachten, maar moet zich niet bemoeien met aanbod en afzet prijs. De laatste is een afspraak tussen retailler en productie groep.
    In mijn gedachten wereld zijn er twee sporen en wel >de wereld markt producent< en >de (lokale) specialiteiten producent<.

  • no-profile-image

    verbaasde

    Ik help jullie hopen dat je gelijk krijgt maar ik ben bang dat we de GWB nooit zover krijgen dat ze meer betalen voor ons product. Dan halen ze het gewoon in het buitenland.
    Ik was eens bij een vleesverwerker die alleen varkensvlees versnijd en verpakt voor een grote kruidenier(inderdaad die), De directeur had het constant over kwaliteit,kwaliteit en nog eens kwaliteit. Op de vraag of hij Nederlands vlees gebruikte kregen we alleen ontwijkende antwoorden, na lang doorzeuren gaf hij schoorvoetend toe dat hij buitenlands vlees inkocht.....omdat dat GOEDKOPER was. En kwaliteit??? ondergeschikt! prijs is bij deze jongens het enige criterium. Marktmacht breek je niet meer.Daarom heb ik mijn twijfels bij deze hele discussie

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Dat is een leuke Piet!!! van die gekken en dwazen. Wat is de optimale grootte van een bedrijf. Belangrijk punt is ook de techniek die zorgt dat de boer steeds meer aankan. 100 jaar geleden was een bedrijf met 50 koeien wellicht te groot om optimaal te zijn, 50 jaar geleden was het optimaal en nu al suboptimaal.

  • no-profile-image

    Han

    De discussie over wat is de optimale grote? Dit hangt af van WAT produceer ik, HOE produceer ik, Kwaliteit Managment, Kosten Kapitaal (eigen<>bank , rente etc.) Laten we uitgaan van een optimale capaciteit X bij een de huidige techniek. Zou dit de grens zijn, de volgende grens is 2 X en zo verder. Mijn voorkeur zou uitgaan naar het oude gemengde bedrijf, om een optimale arbeids film te hebben, een optimale mineralen kringloop met vlinderbloemigen en zoveel mogelijk de eind schakel in de keten rechtstreeks bedienen.
    Deze laatste eis betekent een echt groot bedrijf of een hechte samenwerking met collega's. De grens van optimaal zal in de tijd verlegd worden door nieuwe technologieen. In een Urbaniserende wereld zal het landschap buiten de actie radius van de steden minder bescherming genieten. Hieruit mag gecocludeerd worden dat Nederland en West Duitsland, Belgie, Isle de France gaan dienen als >park landschap< ten dienste van de stedeling. Hier kan de boer net als nu in New England gebeurd zijn voordeel meedoen zonder extreem groot te zijn.

  • no-profile-image

    verbaasde

    Interresante discussie,Maar volgens mij hebben we een groot probleem. Han, stel we gaan weer naar het "ouderwetse"gemengde bedrijf en hecht samenwerken met collega,s om een grotere productaanbieder te zijn. Dit noemen we dan cooperaties(want dit moet je dan wel in een rechtsvorm gieten) met als gevolg dat we weer net zover zijn als nu. de wereld is verandert en dat kunnen we volgens mij niet meer terugdraaien. Als we de landbouwstruktuur willen veranderen moeten we niet vergeten dat de gigantische markmacht van die enkele retailers die er nog in Europa zijn ons zullen uitlachen. Zie nu weer het vleesverhaal bij AH. Dit is een paar jaar en dan laten ze het hele zootje weer instorten omdat ze het elders goedkoper kunnen krijgen.Dit is al meermalen gebeurt en zal nog vele malen volgen.

  • no-profile-image

    Paul Jansen

    Waar moet het product in 2025 aan voldoen? Goeie vraag waar natuurlijk een andere aan gekoppeld moet worden. In welke situatie bevind landbouwproductie en intensieve menshouderij zich? Bij verdergaande liberalisatie ontstaan er geconcentreerde mensenpopulaties en geindustrialiseerde voedselbedrijven met monoculturen in dunbevolkte vlaktes. Beetje overdreven, maar een globaal beeld. Voedselproductie wordt, buiten niche-markten, geregeld door grote aanbieders met veel gevarieerde, laaggeprijsde eenheidsworst. Urbane mensen consumeren datgene wat ze aangeboden krijgen en keren terug in "the struggle of life". Het andere scenario waar we hopelijk snel mee kunnen beginnen is kleinschaliger, opener, plattelandsbehoudener, consumentbetrekkende, gevarieerde hoogkwalitatieve producten die gewaardeerd worden. Zowel financieel als maatschappelijk verantwoord. Het product moet derhalve de goedkeuring van kwaliteitsmeesters en bewuste consumenten hebben.

Laad alle reacties (62)

Of registreer je om te kunnen reageren.