Home

Achtergrond 70 x bekeken 4 reacties

Markt voor zuivel vraagt regulering met visie en vaart

Het koersen op volledig geliberaliseerde landbouwmarkten is fout, meent Harm Schelhaas. Hij ziet dat de Europese landbouwpolitiek een ommezwaai niet meer kan maken. Blijft melkquotering dan nodig, schrijft hij. "Niet per se. Er zijn ook andere manieren om de zuivelmarkt te reguleren. Dat moet dan wel met visie en vaart gebeuren."

De melkquotering was een succes. De zuiveloverschotten verdwenen – in 1984 lag er zowel voor boter als mager melkpoeder 1 miljoen ton als overschot in de pakhuizen – de melkprijs bleef op niveau, het milieu voer er wel bij en de zuivelmarkt kostte nauwelijks nog Brussels geld. Een requiem voor de melkquotering lijkt op zijn plaats want de Europese Unie besloot om de melkquotering uiterlijk in 2013 te beëindigen en de quota reeds nu geleidelijk te vergroten. Het melkquotasysteem werd na 25 jaar als star ervaren. De vooruitzichten op de zuivelmarkt leken gunstig, de Nederlandse boeren willen daarvan profiteren; de melkprijs steeg torenhoog en de melkquotering leek overbodig.

Maar onverwacht stortte medio 2008 de zuivelmarkt in. De hoge zuivelprijzen hadden vraaguitval veroorzaakt, de melkproductie begon te stijgen en de melkprijs daalde dramatisch, ook omdat de interventieprijzen al eerder belangrijk waren verlaagd.
De marge tussen overschot en tekort bleek – opnieuw - klein. Men wringt zich nu in allerlei bochten om te bewijzen dat de quotumvergroting toch goed was. Zo werd beweerd dat de melkquotering niet helpt, want zie: er was quotering en toch daalde de melkprijs. Een nieuwe variant op het Zweedse ooievaarsverhaal: het aantal ooievaars daalde en tegelijk daalde het aantal geboren kinderen. De kinderen komen dus toch van de ooievaar.

De conclusie had moeten luiden dat door de vraaguitval het melkquotum te ruim was geworden. Ook zou de quotumuitbreiding van 1 procent geen invloed hebben op de zuivelmarkt. Maar Europa heeft, als verreweg de grootste melkproducent ter wereld, wel degelijk invloed op de kleine wereldzuivelmarkt. De ijzeren wet dat groter aanbod leidt tot prijsdruk, geldt echt nog. Het is ook niet zeker dat de terugslag op de zuivelmarkt tijdelijk is. Het kan, maar de toekomst blijft ongewis. De huidige kredietcrisis kan de vraag langdurige schade berokkenen.

India, met zijn vele miljoenen kleine achtergebleven boeren kan bij modernisering een zuivelexporteur van formaat worden. In veel landen, waaronder China, is een grote toename van de melkproductie mogelijk. Maar de Europese landbouwpolitiek houdt vol aan haar recent ingezette koers tot volledige liberalisatie van de landbouwmarkt. Deze politiek staat momenteel haaks op die in de economie in het algemeen. Daar heeft recent de energiecrisis - opnieuw – geleerd dat markten kunnen falen en weinig zelfcorrigerend vermogen hebben. Daar is de koers juist richting naar meer regulering en overheidssturing.

Ook de landbouw heeft behoefte aan regulering, de landbouwmarkten zijn zeer instabiel, falen daardoor nog vaker en hebben nog minder zelfcorrigerend vermogen. Maar de Europese landbouwpolitiek heeft pas laat – net voor de kredietcrisis – besloten tot algehele liberalisatie van de landbouwmarkten en kan als pas bekeerde kort daarna de ommezwaai precies de andere kant weer op, niet maken.
Moet de conclusie van bovenstaande zijn dat een melkquotering absoluut nodig is? Dat niet per se. Er zijn ook andere mogelijkheden om de zuivelmarkt te reguleren. Maar dat moet dan wel met visie en vaart gebeuren: interventieregelingen, bij structurele overschotten opkopen van melkkoeien, omschakelen bijvoorbeeld op bio-energie, areaalbeperkingen, oudere boeren uitkopen. Ik zou, gezien de slechte zuivelmarkt, het melkquotum momenteel niet verder verruimen, de zachte landing is toch al een crash geworden.

Van geheel andere zijde komen trouwens ook pleidooien tegen de ingezette liberalisering van de Europese landbouwpolitiek. Ik las recent een rapport van elf wetenschappers die betogen dat, bij een liberale landbouwpolitiek, onnodige voedselcrises niet uitgesloten zijn. Een actieve regulerende landbouwpolitiek wordt nodig geacht. Voedselcrises zijn voor de samenleving ernstiger dan overschotten. De huidige koers van de Europese landbouwpolitiek richting geheel geliberaliseerde landbouwmarkt is een foute koers; ook in de toekomst zijn er instrumenten nodig om de markt zo nodig te kunnen bijsturen.

Harm Schelhaas is econoom en voormalig voorzitter van het Productschap Zuivel

Administrator

Laatste reacties

  • no-profile-image

    derk

    Gosse, jij gelooft jouw laatste zin toch zeker zelf ook niet.
    In USA ook lage melkprijzen en geen quotum, toch produceren boeren daar toch meer melk. Jouw verhaaltje gaat dus niet op.
    Word toch eens wakker: onbeperkt kunnen melken zonder quotum = overproductie = lage prijzen = boeren die elkaar uitmoorden om de laagste kostprijs.

  • no-profile-image

    melkveehouder

    Derk is een verstandig mens!

  • no-profile-image

    Jos Mölder

    Geeft de heer Schelhaas ook nog inleidingen over de zuivelproblematiek.
    We zouden hem als Vereniging van Bedrijfsvoorlichting willen uitnodigen om een inleiding te verzorgen op een morgen in januari ten behoeve van onze leden.
    We vragen ons af of dit mogelijk is?

  • no-profile-image

    gosse

    Schelhaas vergeet dat we nog steeds geen zachte landing hebben vd quotumkosten in nederland. Daar moeten we zo snel mogelijk vanaf. Bovendien hebben we melkpremie om de lagere prijs te compenseren. we moeten zo snel mogelijk van quotum af. Echter schelhaas kan nu zijn verhaal niet meer bijstellen omdat hij voor quotering is. De feiten veranderen echter niet want de markt is te open geworden en bescherming is weg, zie melkprijs die slecht is ondanks quotum. Als we nu geen quotum hadden werd er minder geproduceerd met de huidige melkprijs, nu moet koste wat kost het quotum nog vol omdat het geld gekost heeft.

Of registreer je om te kunnen reageren.