Home

Achtergrond 234 x bekeken 3 reacties

De markt bepaalt, niet de teler

Bundeling van aanbod bij aardappelen. Vaak geprobeerd, sympathiek, maar nooit gelukt..

En wéér is er een initiatief in aardappelland om via bundeling van aanbod een hogere prijs te realiseren. Opvallend is dat het nu gaat om een gezamenlijk initiatief van LTO, NAV (Nederlandse Akkerbouw Vakbond) en VTA (Verenigde Telers Akkerbouw). Het plan heet Samen een gezondere markt en wil 75 procent van de vrije aardappelen die nu nog in de schuren liggen in een pool stoppen. Doel is zo tot een transparante en hogere prijs te komen.

Het zoveelste initiatief uit een lange reeks. In 2001 probeerde BAMM (Bundeling Aardappelen Maakt Macht) het. In 2002 lanceerden ZLTO en LLTB het Masterplan Consumptieaardappelen. In 2004 introduceerde aardappeltelersorganisatie POA het collectief aardappelcontract.
Al die initiatieven hebben een ding gemeen: ze zijn mislukt. Het blijkt telkens weer onmogelijk de benodigde solidariteit onder de telers te organiseren.

Daarmee is de aardappelsector niet uniek. De Dutch Dairymen Board probeert al sinds 2004 melk te bundelen. Maar de vereiste 30 procent per melkfabriek wordt niet gehaald.

LTO, NAV en VTA zouden er beter aan doen hun inspanningen te verleggen naar de afzetkant. Rabo-topman Hans ten Cate hield in 2006 al een vurig pleidooi te komen tot een sterke, Europees georiënteerde aardappelverwerker met een basis in Nederland. De bank wil daar geld in steken. En ZLTO-voorzitter akkerbouw Theo Koekkoek zei begin 2007 tientallen miljoenen euro’s in een goed plan te willen investeren.

Waar blijft dat plan dan? Hoe begrijpelijk en sympathiek het jongste aardappelinitiatief ook is, alleen een sterke marktleider kan het tij keren. Niet vanuit arrogant machtsdenken, maar vanuit de productie van vernieuwende, onderscheidende aardappelproducten waar afnemers om vragen. Om vervolgens die toegevoegde waarde deels terug te sluizen naar de aardappelteler. Want uiteindelijk is het heel simpel: de markt bepaalt en niet de teler.

Foto

Rochus Kingmans

Laatste reacties

  • no-profile-image

    goede boer

    Wanneer de markt gaat bepalen of aardappelteelt wel rendabel is, dan kan uiteindelijk de hele aardappelteelt in Nederland wel eens ter ziele gaan.
    Aardappel is nog steeds een product dat vrij geteeld mag worden. En zodra men het voorelkaar krijgt om geld te verdienen met de aardappelteelt. Dan zal daarna direct het productieareaal van aardappelen toenemen. Waardoor aanbod wéér te groot blijkt te zijn. Zodoende kan er nooit een goede prijsvorming voor de aardappelteelt ontstaan. Alleen met een afstemming van aanbod op de vraag zal de prijsvorming ten goede komen en kan zodoende de aardappelteelt in stand worden gehouden. Een soort quotering is voor de aardappelteelt dan ook nodig. En verwonder mij erover dat niemand dat wil inzien behalve de telers zelf. En daarom zal ik ook niet verbaasd zijn als de aardappelteelt uit Nederland verdwijnt wanneer de prijsvorming alleen aan de markt wordt overgelaten.

  • no-profile-image

    Kleiboer

    Wie of wat is de markt? Aardappeltelers zijn ook de markt, als we een positie op die markt innemen tenminste. Aardappeltelers kunnen als teler een positie innemen in de markt. We hoeven niet eerst frietbakker te worden om vervolgens weer een plek in de diepvriesfritesmarkt te moeten bevechten. Schoenmaker blijf bij je leest: Wij aardappeltelers moeten gewoon blijven doen waar we goed in zijn: prima aardappelen telen. En we moeten daarnaast doen wat we nu nog niet doen: samen met onze collega's (ook de buitenlandse) de markt bespelen. Het kunstje wat onze afnemers kunnen, kunnen wij toch ook?? We zijn wel gek om ieder jaar het verlies te blijven nemen.

  • no-profile-image

    Louis C Beemsterboer

    Beste Robert Kingmans,

    Ik heb uw commentaar gelezen in Boerderij van 10 maart 2009 en vastgesteld dat wij dus blijkbaar niet in staat zijn om onze boodschap over te brengen en dat is jammer. Los daar van lijkt het mij onjuist om altijd maar weer terug te kijken naar pogingen die zijn mislukt in het verleden en dat doen ook de nodige aardappeltelers. Als ze het niet doen dan zullen ze het zich realiseren bij het lezen van uw commentaar. Dít soort achter uit kijken heeft nog zelden iets goeds gebracht. Het kan wel degelijk helpen wanneer men naar het verleden kijkt om “lessons learned” te ontdekken. Wij, de organisaties achter SPA, en de handel zien wel degelijk essentiële verschillen tussen wat wij willen bereiken en wat in het verleden is geprobeerd.

    Hoewel u uw commentaar begon met de juiste vaststelling: “Transparantie en hogere prijs” glijdt u zeer gemakkelijk en zonder reden af naar SPA wil de markt bepalen. Dit is het grote misverstand: SPA wil de markt niet bepalen. Wij hebben tijdens de voorlichtingsavonden herhaaldelijk gezegd dat je met 5% verkoopopbrengst van de ongeprijsde aardappelen niet kunt winnen van de 95% die overblijft. Wij willen meer meldingen aanleveren bij de beurzen van aardappelen die voldoen aan de beurscriteria opdat we niet meer de situatie hebben dat slechts plm. 2,000 ton de prijs bepaalt voor 40,000 ton. Bovendien weten wij uit zeer betrouwbare bron dat soms “kantje boord” partijen worden aangemeld tegen een corresponderende prijs zonder op- of aanmerkingen op de bevestiging t.a.v. de kwaliteit. En u begrijpt wat dit betekent. Wij weten ook dat telers nauwelijks transacties melden bij de beursnoteringcommissies en in het voorstel doet SPA dat voor hen.

    Vervolgens willen wij meer transparantie en wij zullen dit doen d.m.v. openlijke biedprijzen per ras voor iedereen zichtbaar maar alleen de deelnemers kunnen er gebruik van maken. Door deze transparantie van de markt denken wij dat telers niet meer zo snel onder deze prijzen zullen verkopen en dus wederom bijdragen aan een betere kwaliteit van de beursnotering.

    Het opkopen van storende partijen kunt u zien in hetzelfde daglicht. Wanneer deze storende partijen niet meer verhandeld kunnen worden en dus ook niet meer in de notering terecht kunnen komen dan elimineer je een negatieve invloed op de notering. Natuurlijk moeten deze partijen dan wel uit “het circuit” worden gehaald want anders duiken ze op een later tijdstip weer op en laten alsnog hun invloed gelden. En dat willen wij juist voorkomen. Los van kwaliteit geldt dit ook voor partijen die onder tijdsdruk staan. Wanneer SPA die druk weg kan nemen des te beter voor het prijsniveau.

    En waarom is dit nu zo belangrijk? Omdat de beursnoteringen gebruikt worden voor de prijsvaststelling van een zeer groot deel van de gecontracteerde aardappelen. M.a.w. wanneer wij in staat zullen zijn om de kwaliteit van die notering te verbeteren dan bereiken we al heel veel voor de aardappeltelers in Nederland.

    Deze insteek en benadering van het vraag/aanbod vraagstuk is totaal anders dan het verleden en ook niet vergelijkbaar. Waarom denkt u dat alle telerorganisaties mee doen? Het is simpel en effectief zonder dat je de markt meent te kunnen sturen maar wel een positieve impuls kan geven.

    Als laatste nog even uw stelling over verticale integratie. Ik vind u suggestie dat dit het ei van Columbus zou kunnen zijn wel heel erg simpel. Immers het in bezit hebben van een verwerkingsfabriek betekent niet dat deze hogere prijzen kan betalen zonder zich uit de markt te prijzen t.o.v. de concurrentie. M.a.w. direct maakt het geen verschil voor de teler zoals u zelf ook vaststelt. U heeft gelijk wanneer u zegt dat men eventuele winsten kan terugploegen naar de eigenaren en dit zouden dan de telers moeten zijn. Maar dan spreken we simpelweg over rendement over geïnvesteerd vermogen en de vraag is of de Nederlandse aardappeltelers de bereidheid en het vermogen hebben om dit van de grond te tillen. Los nog even of men als nieuweling tot de markt toe treed of een bedrijf overneemt. Overcapaciteit is er al en uw weet dat in markten met overcapaciteit er bepaalde economische wetten zijn die de prijs bepalen zoals nu ook gebeurt met de grondstof aardappelen.

    Nogmaals SPA beoogt een verbetering van de prijs door het wegnemen van negatieve invloeden en geen sturing van het kwantitatieve aanbod. U geeft gelijk: de markt bepaalt de prijs en niet de teler noch de verwerker. Maar simpelweg 4 (verwerkers) tegen 4,000 (telers) is een gemakkelijk krachtenspel waar bundeling gewenst is en dat biedt SPA aan met de hierboven gemelde methodiek die totaal anders van insteek is dan het verleden. O.b.v dit laatste mag u dus de vergelijking niet trekken en geeft u een verkeerd beeld aan de telers maar meer nog aan de twijfelaars en die hebben we hard nodig. Niet voor ons maar wel in het belang van Nederland b.v. als aardappelproducerend land.


    Louis C Beemsterboer
    voorzitter van VTA

Of registreer je om te kunnen reageren.