Home

Achtergrond 67 x bekeken

Wetenschap kan niet veel met vrijdag de 13e

Nee, er is geen wetenschappelijk bewijs dat mensen op vrijdag de 13e meer kans maken op ongelukken dan op andere dagen. "Maar dat maakt voor het volksgeloof niet uit'', verzekert massapsycholoog Hans van de Sande.

"De mens heeft van nature een grote neiging zaken te geloven die ongeloofwaardig zijn. Daar valt de gedachte onder dat de aarde in een week geschapen is, of dat er buitenaardse wezens bestaan. Of dat vrijdag de 13e een ongeluksdag zou zijn.''

Het is ook menselijk om de oorzaak van pech niet bij jezelf te zoeken, maar bij iets bovennatuurlijks. "Het is altijd beter om duivels, geesten of spoken te beschuldigen'', legt de wetenschapper uit. Maar de keerzijde van de medaille is dat er een sociaal fenomeen wordt gecreëerd dat leidt tot volstrekt irrationele angsten. "Al valt het in Nederland erg mee'', nuanceert Van de Sande. "In China en katholieke landen leeft het bijgeloof veel sterker.''

Directeur Ineke Strouken van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur beaamt dit uit eigen ervaring. "Ik geloofde niet in vrijdag de 13e'', vertelt ze. Tot Strouken op een ongeluksdag zelf door pech werd getroffen en in het ziekenhuis belandde. "Sindsdien ben ik toch extra voorzichtig.'' Volgens de West-Europese traditie is het op vrijdag sowieso niet slim om te reizen of iets nieuws te beginnen, stelt Strouken. "Tegenwoordig trouwen veel mensen op vrijdag, maar vroeger lag die piek op zondag en maandag'', legt ze uit. "Aan het eind van de week was het gebruikelijk om dingen af te ronden, niets iets op te starten.''

Onderzoek wees een paar jaar geleden uit dat de helft van de Nederlanders zichzelf bijgelovig noemt. "Al valt daar wel iedereen onder die kleine rituelen onderhoudt, zoals voetballers of acteurs'', legt Strouken uit. Ook heeft de wetenschap geprobeerd te bewijzen dat vrijdag de 13e tot extra pech leidt. Maar de resultaten van die theses waren nooit onomstreden.

Het is deels ook self-fulfilling prophecy, merkt massapsycholoog Van de Sande op. "Doordat mensen bang zijn dat ze iets overkomt, gaan ze voorzichtiger doen. En dat soort gedrag brengt doorgaans juist meer ongelukken met zich mee.'' Hij zelf gaat overigens niet mee in de massahysterie. "Als vrijdag de 13e echt zo desastreus was als iedereen roept, liepen er op aarde niet heel veel mensen meer rond.''

Administrator

Of registreer je om te kunnen reageren.