Home

Achtergrond 138 x bekeken 2 reacties

Samenwerking antwoord op alle ontij in donker 2009

Terugkijken op een jaar biedt vaak een treurig aangezicht.

2009 is daarop geen uitzondering, zo leert een blik op het jaaroverzicht dat in het Agrarisch Dagblad stond: prijsmalaise, protesten, dierziekten, onheilspellende verwachtingen voor de toekomst en bovenal magere inkomens zijn de hoofdthema’s. 2009 is in alle opzichten heftiger dan vele voorgaande jaren, gekatapulteerd door de economische crisis. Hoewel het economische insitituut LEI begin dit jaar nog voorspelde dat de land- en tuinbouw redelijk buiten schot zouden blijven, is het tegenovergestelde bewaarheid geworden. Tegenover hoge productiekosten stonden in vrijwel alle sectoren lage prijzen. De export viel door de crisis tegen. Zonder financiële ondersteuning was die uitvoer nog dramatischer uitgepakt.

De inkomensval was met uitzondering van de vleeskuikenhouderij in alle sectoren ongekend sterk. In de tuinbouw is de malaise enorm en dreigen vele bedrijven kopje onder te gaan. De melkveehouderij ging door een diep dal en probeerde, los van economisch herstel, met talloze acties de melkprijs naar een acceptabel peil te krijgen.

Of het nu protestgewijs gaat, zoals de voortdurende stroom acties van de Dutch Dairymen Board en aanverwante organisaties, door de vorming van een poolfonds in de aardappelteelt of door de bundeling van (telers)collectieven in hoofdzakelijk de groenteteelt; op allerlei manieren proberen boeren en tuinders meer greep te krijgen op de prijsvorming en afzet van hun product. In voorgaande jaren waren er al wel – mislukte – speldenprikken in die richting, maar deze tendens is echt van 2009.

De intensivering is een rechtstreeks gevolg van de somberheid die de boereneconomie vandaag de dag uitstraalt. Naast inkomensval horen daarbij teruggang in aantal bedrijven, vaak tegen wil en dank voortgaande schaalvergroting met bijbehorende zware financieringslast, de druk en toenemende macht van afnemers en extra eisen vanuit de maatschappij, opgelegd door de overheid. Die duurzaamheidseisen zijn juist in crisistijd op bedrijfsniveau niet haalbaar.

Opvallend is dat pogingen van de agrarische sector vaak stranden op het gebrek aan samenwerking (altijd is er wel een kikker die uit de emmer springt, tonen initiatieven voor productiebeperking in de uien en aardappelen) en/of de vrees voor inbreuk op mededingingsregels. Dat laatste is niet uit de lucht gegrepen: aan fusies in de verwerking worden zware eisen gesteld (FrieslandCampina moest bijvoorbeeld de zeer moderne fabriek in Nijkerk verkopen), of de mededigingsautoriteit NMA valt afzetorganisaties in de groente- en fruitsector binnen op zoek naar mogelijke verboden prijsafspraken.

In boerenogen kunnen supermarkten zich daarentegen eenvoudig concentreren en via steeds grotere inkooporganisaties hun marktmacht laten groeien. Zo nam Jumbo Super de Boer over, kreeg Ahold als part of the deal een paar winkels mee en werd een derde grote inkoper opgericht in de vorm van Bijeen (Jumbo, Super de Boer en C1000). Zware eisen vanuit Den Haag of Brussel bleven uit, de NMA stelde begin december dat supermarkten hun positie niet misbruiken.

De agribusiness heeft op al die ontwikkelingen de afgelopen jaren redelijk ingespeeld. Zo is vanuit deze tendens Vion ontstaan en fuseerden Friesland Foods en Campina. In 2009 kwamen daar de overname van Alpuro door Van Drie Group en de waarschijnlijke fusie van voercoöperaties Agrifirm en Cehave Landbouwbelang bij.

In dit krachtenveld bollen de spierballen, maar worden de primaire ondernemers op het eerste gezicht juist meer speelbal. Zij hebben steeds minder keuze in het aantal verwerkers van hun producten, zoals ook de keuze in het aantal afnemers van versproduct verschraalt. Deze problematiek is in 2009 nog scherper aan het licht gekomen. Het enige antwoord van boer en tuinder blijft samenwerking, waarbij het de kunst is de kikkers nu in de emmer te houden.

In dit economisch licht bezien is het Q-koortsdrama een heel ander hoofdstuk. Het blijft wrang dat anno 2009 gezonde dieren moeten worden gedood om een ziekte de baas te worden. Die situatie had zich na MKZ en varkenspest nooit meer voor mogen doen. Het geeft donker 2009 helaas een nog zwarter randje.

Agrarisch Dagblad

Laatste reacties

  • no-profile-image

    gert

    De EU heeft er blijkbaar baat bij om de consumentenprijzen laag te houden voor de consument,voert goedkope tomaten in uit Marokko,terwijl hier in de EU volop goedkope tomaten aanwezig zijn,met rundvlees uit Brazilie is het idem dito.Met de de belangen van producenten wordt geen rekening gehouden,blijkt ook uit de vele faillissementen in de tuinbouw

  • no-profile-image

    Er is licht

    Dat de opbrengstprijzen van voedsel in de landen tuinbouw in de crisis zeer laag zijn, is een grote tegenvaller! Conclussie, het beleid wat gevoerd is in Nederland is totaal verkeerd! Je moet Europees denken en er naar werken. Nederland heeft zich op een eiland geplaatst. Het landbouwbeleid richten op de wereld is kansloos. De vakbonden zijn in overleg met andere Europeselanden om een vuist te maken tegen de lage opbrengstprijzen. De cooperaties hebben het niet waar kunnen maken! Dit is triest, met dwang naar de leden toe krijg je wantrouwen. Dit is het grote probleem! Samen gaat goed maar wel op een eerlijke manier!

Of registreer je om te kunnen reageren.