Home

Achtergrond 764 x bekeken 40 reacties

‘Niemand benoemt het probleem’

Waait of stormt het in boerenland? Als eerste in deze serie interview ik Geu Siebenga. Van 1986 tot juni van dit jaar was hij werkzaam op de afdeling Agrarische Bedrijven van ABN AMRO, het laatst als directeur.

Het ontbreekt aan een goede probleemanalyse, vindt Siebenga. Hij verwacht zelfs een orkaan als boeren en tuinders het tij zelf niet keren. Is het hopeloos? Nee, maar het vergt wel heel andere vormen van denken en doen.

Waait het of stormt het?

"Waaien? Nee, het stormt ! We dreigen zelfs een orkaan over ons af te roepen, omdat niemand bereid lijkt eens rustig te kijken naar wat wat er aan de hand is. Je moet opnieuw op zoek naar de sterke punten en beïnvloedbare factoren van de onmiskenbare landbouwcrisis waar we nu middenin zitten. Zulke analyses zie je niet vanuit de officiële instanties, zoals de boerenkoepels, het ministerie of de banken. Niet in het openbaar tenminste. Individuele ondernemers moeten het zelf maar uitzoeken.”

Waar begint die analyse volgens jou?

“Bij het zoeken naar de beïnvloedbare factoren waarmee je de storm kunt temperen die zich op alle terreinen van de dierhouderij en land- en tuinbouw voltrekt. Hoe kon het gebeuren dat de prijs van landbouwproducten zo structureel onder de kostprijs is gedaald?
Als een industriëel bedrijf als Philips teveel scheerapparaten maakt, gaan ze er minder maken. En als scheerapparaten uit de mode raken omdat mannen zich weer ‘nat’ willen scheren, dan verzint Philips een nieuw product. Waarom gaan boeren niet – net als Philips - minder of wat anders produceren? Dan ben je immers uit het probleem. Dat kunnen ze wel, maar ze doen het niet. Als je weet hoe dat komt, heb je misschien het begin van een antwoord.”

Waar zit het probleem precies?

“Boer en tuinder hebben nooit de slag van een kopers- naar een aanbiedersmarkt gemaakt. We hebben ze geleerd dat ze vooral veel moesten maken. Ze produceren. Zeker voor de commodities werkte dat werkte prima in markt van tekorten, maar niet meer in de markt van overaanbod die er mede het resultaat van is geweest.
Daar komt nog iets bij. Toen de cooperatieve veilingen nog dicht bij de producent functioneerden, wisten boer en tuinder meteen dat ze teveel of te weinig maakten. Dat zorgde voor transparantie en werkte prima. Ze reageerden er meteen op. Nu de rol van de veilingen is veranderd of zelfs is verdwenen en op veel manieren wordt bemiddeld en de transparantie is verdwenen weet niemand meer precies hoe het zit. Bij het geringste vermoeden van een te ruim aanbod wil iedereen dolgraag verkopen en dalen de prijzen. De supermarkten spinnen er garen bij, want de producenten prostitueren zich als het ware uit angst buiten de boot te vallen. Raar, want of dat zo is weet eigenlijk niemand meer.
Inmiddels gaan we gewoon door: financiers steken geld in bedrijven die technisch failliet zijn. De productiecapaciteit blijft intact in de hoop dat de omstandigheden verbeteren. Maar uiteindelijk moet de productie toch aan de vraag van de consument worden aangepast. Het is net als bij Philips”

Zijn de supers het probleem?

“Welnee, ze profiteren ervan, maar zijn zeker niet de oorzaak van het probleem. Wie valt er nou niet voor leveranciers die over elkaar heen buitelen en zeggen ‘van mij kun je het nog een paar cent goedkoper krijgen?”

Waar zit het begin van de oplossing?

“Bij de aanpak die Philips zou volgen. Niet doorgaan met veel produceren terwijl er geen vraag is, maar iets verzinnen dat anders is en waar een super meer mee kan verdienen.
Met de huidige overproductie maak je het de super wel heel makkelijk om geld te verdienen. Boeren en tuinders moeten met concepten komen die zij zelf op het schap mee vorm kunnen geven. Zij kennen hun product beter dan de retail en kunnen laten zien hoe je het beter bij de consument kunt krijgen en er daardoor optimaal aan kunt verdienen in de winkel. Die kennis moeten ze commercieel inzetten.”

Hoe zie je dat voor je?

“Tuinders springen de tranen in de ogen als ze zien hoe hun product vaak in de super belandt. De kwaliteit is niet zelden onder de maat omdat er in de keten handelspolitiek mee wordt bedreven. Het kan rustig zeven dagen onderweg zijn, terwijl het wel degelijk in één dag van teler naar super kan. Dat zorgt voor kwaliteitsverbetering en dus een andere waarde Ze zouden zelf het schap kunnen inrichten en de super laten zien dat consumenten bereid zijn te betalen voor die kwaliteit. Er zijn onvoldoende initiatieven om meer naar de consument te kijken. Slagers kunnen veel betere worst maken, maar krijgen en nemen de ruimte niet.
Productie, productie, productie en kostenbeheersing. We blijven maar zo denken. Er wordt veel te weinig wordt gedacht vanuit de sterke punten en de mogelijkheden van de markt. Ga in concepten denken en zorg dat je daar beter in bent dan de vers-chefs van de supermarkten. Dan laten ze je graag toe. Wie zegt dat een klant geen goed product wil als hij dat kan kopen? “

Wordt het weer mooi weer?

“Jazeker. Voedsel wordt steeds schaarser, de prijs van voedsel gaat stijgen ook al omdat de wereldbevolking nou eenmaal groeit .”

Wat kan er onderweg naar dat mooie weer fout gaan?

“Veel. Kijk naar de concurrentie tussen ons Westland, Almeria en Marokko. In de Zuidelijke landen worden kostbare zoetwater- voorraden ingezet om even snel deviezen binnen te halen met tuinbouwproducten. Die zetten zowel ter plaatse als hier in Noord-West Europa de prijzen nog verder onder druk. Onderwijl spenderen we grote hoeveelheden fossiele energie en kostbaar water aan spul dat te weinig opbrengt. Dat is buitengewoon onduurzaam en regelrecht onverantwoordelijk. Over dat soort praktische vragen zou ‘Kopenhagen’ ook moeten gaan.“

Wat zou er moeten gebeuren?

“Het denken in geld alleen leidt tot dat soort toestanden. Er zou een modern soort ‘local for local’ –denken moeten ontstaan. Geen arcadisch gedoe met van die romantische stadslandbouw. Maar efficiënte productie rond stedelijke concentraties. Met duurzame transport afstanden. Daarin zou een goede marktwerking moeten zorgen voor een keuze aan producten die voldoen aan de normen die we stellen op het gebied van milieu, dierwelzijn en een faire beloning voor arbeid en risico. En dat tegen de best mogelijke kostprijzen. Producten die niet aan die te stellen eisen voldoen zouden moeten worden belast. Die belasting zou moeten worden gebruikt om ‘short cuts’ te ondervangen. Die willen we immers niet, want we vinden ze ‘onduurzaam’. Dan moeten we daar ook consequenties aan verbinden “

Is dat geen droom?

“Als we het niet doen, slaat de storm – ik zou het het zelfs een orkaan noemen– toe en verbrassen we tussen nu en een jaar of dertig, veertig kostbare hulpbronnen zoals fossiele energie en water en drijven we mensen de afgrond in. De centen die dat in maar een paar zakken oplevert zijn dat niet waard. Als we doorgaan zoals het nu gaat, zou een groot deel van de landbouw en een bijbehorend deel van de belangrijke (kennis-)infrastructuur op korte en middellange termijn wel eens uit ons deel van de wereld verdwijnen. Dat moeten we niet willen. Niet voor niets is de landbouw in onze groene delta ontstaan en tot ongekend niveau gegroeid. Dat weggooien is onduurzaam, terwijl nu al te voorzien valt dat de bevolkingsgroei in de wereld ons productiegebied op langere termijn weer hard nodig maakt. Laten we nu verstandig zijn en vanuit de toekomst naar het heden kijken en de boel niet verbrassen.
Hoe? Ik denk dat mensen er gevoelig voor zijn als je het hen uitlegt. Dat biedt meteen prachtige kansen voor die verhalen op de winkelvoer.
Als je dat allemaal voor je uitschuift, krijg je later in ieder geval een enorm verwijt. Dat kun je nu al voorzien.”

Foto

Laatste reacties

  • no-profile-image

    Marc

    Ik ben beginnend ‘reactie schrijver’. Ik zal proberen me voortaan aan mijn woorden-quotum te houden. Moet ik me ook maar een raar pseudoniem aan meten, zodat te raden is of ik teler ben? ‘Marc the Manager’ klinkt zo Cup a Soup. ‘Bertje Bedrijfsleider’ dan maar? Wel wennen hoor die etiquette. Terug naar de inhoud aangekaart door Siebenga en Veerman: Regionalisering van markten zonder overheidsingrijpen: Hoe dan (citaat Veerman!)? Als marktpartijen dit willen afspreken: wat mij betreft prima. Lijkt me onmogelijk. Andere marktpartijen gaan toch niet zitten afwachten? Zelfs Local for Global is al moeilijk vol te houden: zie het voorbeeld van de ‘AOC’ wijnen uit Frankrijk die links en rechts worden ingehaald door de ‘vrije jongens’ uit Chili en Australië. /// Werken vanuit een kopersmarkt is inderdaad nog onderontwikkeld, zoals ik ook al stelde. Er wordt (bijvoorbeeld in de potplantensector) erg KLANTgericht gewerkt maar niet MARKTgericht. Praten we wel met de juiste klant (al die tussenhandel)? Hoe krijgen we meer grip op de (consumenten-)markt? Hoe krijg je een betere positie t.o.v. de machtige retailketens (supermarkten, bouwmarkten, tuincentra)? Als antwoord op dit soort vragen zijn in de groenteteelt de Greenery en de telersverenigingen opgericht. Ik hoop Dick, dat je in volgende interviews (Philip Smits? Thijs Jasperse?) de vinger kunt leggen op falen en succes bij het verticaal en horizontaal integreren binnen de groentesector.

  • no-profile-image

    Teun Tuinder

    Kijk hoe het gaat in de sierteelt. Vaak tot de kruin gefinancierd..... De rozenteelt in Nederland zal grotendeels verdwijnen. Chrysantenteelt is grotendeels failliet. Veel gebouwd de laatste jaren. Groter moet het en efficiënter. Ja ja maar verdiend werd en wordt er niets. De concurrentie komt van de gehele wereld en is op vele terreinen ons de baas. De glasgroenteteelt heeft eigenlijk nog enige bescherming. B.v de tomatentelers in Marokko mogen NIET vrij exporteren naar de Eu.Moet je in de sierteelt eens mee aankomen. Het zal inderdaad anders moeten anders ziet het er voor heel veel kwekers er niet goed uit. Natuurlijk er zullen altijd kwekers zijn denken dat ze beter zijn dan een ander. Het resultaat zal echter zijn dat men door de handel totaal uitgeknepen blijft worden. Zij weten vaak beter wat de kostprijs is als de kweker zelf. En er natuurlijk altijd wel eentje die goedkoper wil leveren dan die ander. Kort om er wordt domweg veel te veel geproduceerd.Gaat het slecht dan gaan we gewoon nog meer produceren voor een nog schlemielerige prijs. We leren het toch nooit.....

  • no-profile-image

    Paul Jansen

  • no-profile-image

    Robert Bergenhenegouwen

    De uitzending van de NOS heb ik ook gezien. Wat daar gezegd wordt onderschrijft voor een groot deel de stelling van dhr. Siebenga. Men benoemt de problemen maar ten dele en laat essentiële stukken weg.

    Allereerst zoals velen van onze collega’s een optimistische teler (ook met rode cijfers) een teler van prachtige gerbera’s. In mijn optiek zijn bloemen conjunctuur gevoeliger dan groenten. Groenten zijn immers voedsel. De slechte prijzen voor bloemen zijn waarschijnlijk voor een behoorlijk deel te wijten aan de zwakke pond en de ingezakte wereld handel. Groenten hebben daar ook last van maar hebben de sterke prijsdaling naar mijn mening voor een groter deel te danken aan de enorme productie hoos die er ontstaan is. CBS cijfers van de paprika en tomaten teelt geven dat duidelijk genoeg aan.

    Vervolgens Burgemeester van der Tak van het Westland die en daar ben ik hem dankbaar voor, zich inzet voor aanbodsbundeling. Aanbodsbundeling heeft alleen niets te maken met de slechte bloemen prijzen. Immers de bloemen worden allang gebundeld aangeboden op één veiling. Dus zijn inspanningen gelden waarschijnlijk alleen voor de groenten teelt. En bundeling tja.. er wordt druk aan gewerkt maar we zijn nog lang niet op het punt waar de meeste telers de sector een jaar geleden al hadden willen hebben. Daarnaast heeft aanbodsbundeling in de melk en vlees sector al bewezen dat bundeling alleen de prijzen ook niet verhoogt.

    Dan Rabo man van Heyningen, hij stelt zich op (waarvoor dank) als een goede bank man die "zijn" sector er tijdelijk alvast doorheen helpt, zodat de telers kans krijgen om uit het moeras te klimmen. Wat hij niet meld (en daar is weer het niet goed benoemen van het probleem) is dat hij zelf eigenaar is van zeker 550 hectare sale en leaseback glas. (bron:http://www.fd.nl/artikel/8798723/tomaten-rabo-kas) Maar dat zijn cijfers uit 2008, volgens diverse collega’s is het areaal van de rabo inmiddels ongeveer 700 ha. Het volgende stukje tekst op de site van de rabobank zegt eigenlijk alles:
    “Maar zelfs als uw bedrijf onvoldoende winst maakt, kunt u met Sale & Leaseback van de Rabobank profiteren van deze lucratieve regelingen.” (Bron:http://www.rabobank.nl/bedrijven/producten/financieren/voor_mijn_pand_en_grond/sale_en_leaseback_van_stallen/)

    Verder staat op de volgende pagina precies uitgelegd hoe de Rabo zich in het verhaal wil verdedigen. http://www.rabobank.nl/images/3436_glastuinbouw_29173699.pdf?ra_resize=yes&ra_width=800&ra_height=600&ra_toolbar=yes&ra_locationbar=yes

    Mijn stelling is dan: ”Lekkere visionairs zijn die mannen en vrouwen van de rabo. Tot 2009 doordouwen met financieringen onder een virtueel eigen vermogen en als dan de door diverse goeroes aangekondigde bel klapt roepen dat je nooit had kunnen voorzien dat dit zou gebeuren.”

    Ik hoop dat de Rabobank een deel van de stroppen pot gaan gebruiken om oud glas op te kopen. Niet tegen belachelijk lage prijzen maar gewoon voor de waardes die voor de sale en leaseback periode golden. Dat geeft diverse ondernemers die er hard genoeg voor gewerkt hebben een mooie exit uit de ellende waar ook zij nu in zitten. En komt er op de markt weer ruimte voor de duurzaam geteelde producten uit de Nederlandse glastuinbouw.

  • no-profile-image

    r.veenstra

    Je hebt gelijk teun tuinder.

  • no-profile-image

    Paul Jansen

    Dick, vertellen doen ze het niet, de beleidsmakers en boerenvoormannen, ze laten het zien door investeringen in de potentieële groeilanden(oostblok en bric-landen). Dit gebeurt in sommige gevallen met boerengeld, die dat zelf ook hard nodig hebben. Uiteraardt alles onder de noemer van kostprijsverlaging. Mutatis mutandis, nadat veranderd is wat veranderd moet worden( is de vertaling) doen boeren dat wel??? Je bedoeld de drang die boeren hebben om groot, zoniet de grootste te worden? Marktonderzoek is boeren vreemd. Die olieboeren zijn zo ongeveer de enigste die er een kartel op na mogen houden en zo hun eigen aanbod en prijs kunnen stellen. Ik wacht op groen licht van de NMA voor boeren en tuinders.

  • no-profile-image

    Piet Slingerland.

    Voor een stabiele wereld is volgens dhr. Han Meshovsk een lokaal gereguleerde voedsel productie noodzakelijk. Het is natuurlijk de voordeligste en kortste weg. Maar ja de specialisatie is in NL uit z'n jas gegroeid !!!...Met hier en daar zeer pijnlijke gevolgen!!!... Toch verbaasd het mij zeer, dat het geloof in de specialisatie en schaalvergroting zo diep en standvastig wortels heeft geslagen (?). Wat zien die beste mensen wat ik niet zie ??? Weet gij het Han ? of iemand anders ? Nu nog een woordje voor Teun de Tuinder. Ik wil u oprecht feliciteren met uw gezonde verstand !!!... Uw reactie van 2 januari 22:03 uur getuigd daar duidelijk van !!!...

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Wat Teun zegt daar hoor ik ook van mensen die het kunnen weten: de bank financiert bewust technisch failliete bedrijven door, om zijn portefeuille te beschermen. Maar nu de consequenties van dat feit. Volgens Paul is er wel degelijk een visie en wordt daarnaar gehandeld: de productie moet goedkoop naar het buitenland.///Banken zijn over het algemeen goed geïnformeerd over trends en beleid. Toch hebben ze kennelijk tot voor kort veel kapitaal gestoken in een tuinbouw die ze failliet zouden hebben geacht? Dat kan niet waar zijn. Het moet betekenen dat 'niemand het probleem heeft benoemd'. Banken zijn niet gek, behalve als ze een fout maken. Ook nu ze de boel zo lang mogelijk proberen te rekken, moeten ze ervan overtuigd zijn dat ze niet zomaar goed geld achter kwaad aan gooien.///
    Als deze redering hout snijdt, Paul,
    en als Siebenga het volgens jou te hard zegt, dan is het nieuws wellicht minstens zo vervelend: is het probleem wel correct benoemd?///In essentie luidt Siebenga's stelling - als ik hem goed hebt beluisterd - dat niet kostprijs, maar de commerciele controle over het te verkopen product het probleem is.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Een tuinder stuurde me de link naar het NOS-journaal waarin de jongste LEI-cijfers worden gespresenteerd:
    http://player.omroep.nl/?aflID=10431450.
    Ik had het nog niet gezien. Rabobank geeft er openlijk in toe dat de bank failliete technische failliete bedrijven financiert en daar bewust mee doorgaat. Een Westlandse burgemeester bemoeit zich er ook mee en roept de telers op tot meer samenwerking. 'Bundelen van krachten'. Grotere bedrijven? ///Ik zat er stil naar te kijken, want ik weet niet wat ik ervan moet vinden.///Ik las vanmorgen tuindersblad Groenten & Fruit. Op een somber gesprek met ondergetekende na, las ik er optimisme alom van glazen bol kijkers. En toch blijkt driekwart van hun lezers zwaar in de problemen te zitten. De bank gaat erin mee. De burgemeester roept om samenwerken en - meen ik - nog meer schaalvergroting, d.w.z. het recept dat tot het probleem heeft geleid.///Ik moest weer denken aan Marc's punt hieronder: zegt Siebenga nou juist niet dat dat in ieder geval niet gaat werken omdat het denken in productie, kostprijzen en daarop gerichte innovaties het probleem niet gaan oplossen?
    Toch zouden die oplossing en analyse van het probleem wel eens de boventoon kunnen gaan voeren.

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    En weet je wat het is Paul, het is ook nog eens in ieders belang dat de olieprijs stabiel is en op een redelijk niveau. Als grondstoffen te goedkoop zijn brengt dat allerlei soorten ellende.

  • no-profile-image

    Robert Bergenhenegouwen

    En toch is het ook niet helemaal verkeerd dat er modern glas gefinancierd is.

    Er zijn een aantal jaren geleden een aantal duurzaamheids doelstellingen geformuleerd. Met name op energie verbruik en CO2 uitstoot. Deze doelen met name energie verbruik worden met de oudere bedrijven maar moeilijk gehaald.

    Verder vraag ik me af of er een andere oplossing is naast het oude glas (met behoud van pensioen voor de oud ondernemer) actief opruimen en saneren.

    Stel 1 of 2 van de sale en lease back bedrijven gaan falliet... wat gebeurt er dan. Blijven ze leeg worden ze verkocht voor een appel en een ei aan andere keten spelers die nog wel centen hebben verdiend? of worden zij afgebroken.

    Bij overname uit faillissement heeft de rest van de sector een nog groter probleem. Namelijk de zelfde ha. in productie tegen de helft of nog mindere kosten.

    Of het nieuwe glas word afgebroken en verkocht aan oost europa (verschuiving van het probleem) en de nederlandse glastuinbouw haalt never meer de duurzaamheids doelstellingen?

    Wie het weet mag het zeggen...

  • no-profile-image

    Piet Slingerland.

    Oei, oei Han, jouw betoog moest ik twee keer lezen om alles in mij op te nemen!!!... Maar ik begrijp het, "kort gezegd de ontwikkelingen buiten NL gaan sneller als in nederland, daardoor hier en daar pijnlijke situatie's!!!... t' Kan Verkeren. Met "beste mensen" bedoel ik eerlijke en sociale mensen die ook verder denken dan hun neus lang is!!!... groetje's, piet.

  • no-profile-image

    dirk

    Het probleem voor boeren en tuinders is dat alle bedrijfsgegevens die ze elk jaar braaf doorgeven aan cbs ,kvk,dr misbruikt worden door de inkopers van hun producten.Zij zien bv een tuinder met 12 ha kas nog steeds als een tuinder waar 1 gezin zijn inkomsten uit moet halen,maw,als daar een modaaltje verdiend wordt is dat meer als genoeg!De tientallen miljoenen die in zulk bedrijf zitten worden maar over het hoofd gezien evenals die 75 man die er werken.De tuinder wordt vertelt door de bank dat ie innovatiever en kostprijsverlagender bezig moet zijn.Wat een verschrikkelijk woord trouwens:innovatiever!Wat deed een tuinder,hij plaatste enkele megawatts aan wwk's.Hij kon hierdoor extra inkomsten genereren.Via alle afgedragen bedrijfgegevens zien de inkopers dat die tuinder zijn kostprijs heeft weten te verlagen.Leuk om te weten denkt hij en is vanaf nu bereid om een dubbeltje minder voor die komkommer of die paprika te geven.Zo gaat het nu eenmaal en dat is niet te veranderen op korte termijn.Dit gaat nog velen pijn doen.Het is triest dat hardwerkende ondernemers zo de nieuwe slaven van deze maatschappij zijn geworden.Sommige boeren en tuinders willen dit nog niet zien en vinden het nog steeds stoer om op een verjaardag de zgn. ondernemer uit te hangen die het gemaakt heeft.Zij denken aan de grootte van hun bedrijf een status aan te meten.Het wordt tijd dat zulke ondernemers eens het licht zien!Zo gaat het echt niet langer!

  • no-profile-image

    Met de grote stroom

    Als consument € 1,--euro verdient;dan gaat daar 50% voor woonlasten af/10% aan voedsel/10%vacantie,s en nog al wat aan benzine en energie.
    Wanneer het voedsel door de primaire sector goed beloont moet worden;blijfter van het budget te weinig over voor energie en dergelijke.
    Het is voor energieleveranciers op dit moment duidelijk een makkelijker tijd dan voor de primaire sector.
    Hier past dan ook voor de melkvvehouders een inkomenstoeslag als sausje goed bij aan.(dan zijn die ook tevreden)
    Conclusie:er zijn financiele heel sterke spelers in onze maatschappij die het zoals het er nu aan toe gaat ,niet beter kunnen wensen.
    Zodat iets van onderaf,zoals een kritische groep heel snel afgeschoffeld zal worden.

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Josien, je 2e vraag kan ik niet over oordelen. Maar de eerste vind ik interessant. Aan de ene kant wordt geconstateerd dat ook ondernemersschap, trendwatching en directe voeling met de markt geen garantie is voor succes. Maar tegelijk wordt er in verwondering afgevraagd waarom boeren toch niet meer aan terndwatching, ondernemersschap en directe voeling met de markt doen. Ik wil niet klagen over van alles en nog wat of voorbije discussies oprakelen. Maar ondernemersschap komt pas tot uiting als de omstandigheden ervoor redelijk zijn. Paul heeft het hier vaak over de monopoliepositie van multinationals (terecht). Maar zeggen dat boeren gewoon wat flinker moeten zijn en ondernemersschap moeten tonen is hetzelfde als zeggen: "geen gezeur over multinationals, de ouwe AH is ook maar met een eenvoudig kruidenierswinkeltje begonnen. En die ouwe Monsanto daar geldt hetzelfde voor (nadat veranderd is wat veranderd moet worden). Iedereen kan een winnaar zijn"...........Ongetwijfeld zijn er kansen, in welke markt dan ook. Het is goed dat ondernemers daar op worden gewezen. Maar ook moet er op gewezen worden dat er kwaliteiten benut moeten worden om die kansen te grijpen: doorzettingsvermogen, zakelijk inzicht, een zekere gehaaidheid, goede contacten en een portie geluk, etc.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Marc, ik werkte lang als consultant. Vaak hoorde ik 'doen we al', 'hebben we al geprobeerd'. Heb je het ook goed gedaan?, vroeg ik dan altijd. Ja natuurlijk, zeiden m'n gesprekspartners natuurlijk meteen. Hoe dan?, vroeg ik vervolgens en dan werd het gesprek concreet.///
    Ik denk dat er veel gedacht wordt dat er vanuit een kopersmarkt wordt gewerkt, maar dat de attitude van waaruit dat gebeurt volstrekt productiegericht is.///Siebenga pleit niet voor overheidsingrijpen, wel voor regionalisering van markten omdat dat duurzamer is. Idealiter zou hij - begreep ik van hem - zelfs sympathiek staan tegenover heel moderne op Internet gebaseerde veilingsysteem en termijnmarkten. Heel liberaal dus en door competitie gedreven.

  • no-profile-image

    Marc van Heesch

    Dick, hoe ik er tegen aan kijk vroeg jij. Ook al heb ik meer vragen dat antwoorden, toch pak ik de handschoen op. Laat (ook) ik algemeen beginnen: in het algemeen ben ik op de economische terreinen een aanhanger van het liberale gedachtengoed. Dat ‘die ene bank’ de tuinders (en boeren) overfinanciert en de supermarkten de tuinders uitknijpen is waarschijnlijk niet helemaal onjuist, maar geen misdrijf. Dat de liberale markt soms keihard is dat klopt, maar marktregulering door de overheid brengt vaak nog veel grotere ellende met zich mee (boterbergen e.d.).
    Wat meer gericht op ‘mijn’ glastuinbouw: het in de reacties al meer aangehaalde voorbeeld van ‘Sale & Leaseback’ constructie. Ook ik heb hierbij het gevoel dat dit een uitwas is.. O.a. door de ‘Sale & Leaseback’ constructie is er van bijvoorbeeld tomaat en phalaenopsis een te sterke groei in aanbod. (Ter zijde: in mijn ogen oneigenlijk gebruik van overheidssubsidies MIA en VAMIL-> overheid let nou op als je met subsidies in de weer gaat! En meer algemeen: regulering van het bankwezen is wel een overheidstaak, die zij naar gebleken is de laatste jaren maar matig heeft uitgevoerd!)
    Wat betreft de vraagkant: door de crisis is er gewoon minder consumptie van de sierteeltproducten zoals phalaenopsis (luxe goederen). Of er van tomaat ook minder wordt geconsumeerd door de crisis weet ik niet, maar de consumptie vindt wel plaats bij een ander prijsniveau.
    Het evenwicht gaat zich in de vrije markt weer herstellen, en natuurlijk hoop ik ook dat dit vooral gaat gebeuren door een groei in de vraag en de consumptie. Maar dat er aan de aanbodszijde eerst slachtoffers vallen dat vrees ik wel (is al praktijk).
    Vervolgens: het nieuwe evenwicht. De ‘totaal andere dynamiek die de overgang van een aanbieder- naar een kopersmarkt vergt’ (jouw samenvatting van het standpunt Siebenga). Hoe ziet die nieuwe dynamiek er uit? Local for local? Wat betekent dit: grenzen afsluiten? Handelsbarrières? Lijkt me helemaal niks. BV Nederland is al jaren wereldkampioen agrarische export (of op zijn minst Vice-Weltmeister). ‘Local for Local’ is dat net zoiets als zeggen tegen de Nederlandse Eredivisie voetbalclubs: jongens we gaan niet meer meedoen aan de Championsleague maar we maken er een gezellige Jupilerleague van met z’n allen. Gooien we lekker de prijzen van de kaartjes omhoog…..
    Ik denk dat we géén revolutie krijgen naar een nieuwe dynamiek. De evolutie zal waarschijnlijk de komende tijd wel iets sneller gaan. De glastuinbouw blijft zich denk ik ontwikkelen in de richting van schaalvergroting van bedrijven, individueel of in nauwere samenwerkingsverbanden (telersverenigingen). De tomatentelers zijn hier al verder in dan de potplantentelers. De professionaliteit zal nog flink moeten toenemen. Ik ben het met jullie eens dat de aandacht niet uitsluitend gericht moet zijn op productie en kostenverlaging, maar ook op de afzetkant (Marketing, Forecasting, productie-beheersing). Dit wordt echter al geroepen sinds de jaren tachtig. Vooral door de geringe schaalgrootte van bedrijven is het niveau van professionaliteit op de aandachtsgebieden aan de vraagkant, laag gebleven. Het ontwikkelt zich wel de goede kant op maar veel langzamer dan dat de vragende kant (vooral de supermarkten) zich ontwikkelt. Het verzet tegen groei van de bedrijven (grootte) en tegen de vrije markt steekt nu weer sterker de kop op maar is een heilloze weg. Ik pleit niet voor wildgroei maar wel voor vooruitgang door vrij ondernemerschap. Het welbegrepen eigen belang zal ook weer meer samenwerking (coöperatie) opleveren. Daarmee zullen de scherpe kantjes weer wat meer van de situatie van ‘volledig vrije concurrentie’ afgeslepen worden, zonder dat we ons hoeven op te sluiten binnen onze Nederlandse of Europese grenzen.
    Ik besef dat het een erg liberaal verhaal wordt. Even ter nuance: ik vind niet dat de overheid NIETS moet doen. Uiteraard moet de overheid haar kerntaken ook op het gebied van de agrarische sector goed uitvoeren: zorgen voor goed onderwijs, infrastructuur, bewaken van evenwicht in de belangen van werkgevers en werknemers enzovoort. Ik heb het idee dat dit de laatste jaren weer meer de verdiende aandacht krijgt.

  • no-profile-image

    Marc van Heesch

    Verwachten niets. Hopen wel.

  • no-profile-image

    Marc van Heesch

    @ Dick en Pieternel. Het uitstapje naar de ‘Tuinders Titanic’ gemaakt. Het duizelde mij. Innovators die met hun creatieve ideeën alle kanten op schieten. Innovators zijn vaak goede ondernemers binnen (de start up) van hun eigen bedrijf. Ze kunnen inspiratie geven aan andere ondernemers en weblogs springlevend houden. MAAR wat hebben we nu aan deze ‘speedboats’ bij het bijsturen van de ‘Tuinders Titanic’ of de ‘Agrarische Tanker’? Misschien zitten er tussen deze innovators een paar Opinion Leaders (om maar eens een paar theorieën over verspreiding van innovatie door elkaar te husselen)? Persoonlijk ben ik toch ook vooral geïnteresseerd in de verhalen van de kapiteins en de stuurmannen op de tanker, vandaar mijn suggesties voor interviewpartners. Ik hoop dan vooral op leiders die NU een heldere visie durven te ventileren, en niet pas na hun pensioen. Dit klinkt misschien als een steek onder water richting Siebenga. Ik heb geen kennis van de visies die hij tijdens zijn loopbaan bij ABN Amro heeft geventileerd, dus mag ik dat richting hem niet doen. In het algemeen is dat echter wel een irritant verschijnsel: als verantwoordelijke achteraf de zaken WEL helder zien. Herzie je visie ajb op een moment dat je zelf nog in de stuurhut staat. En niet als een Schiphol directeur die ineens een paar maanden ná zijn pensionering WEL weet hoe hij met de geluidsnormenproblematiek had moeten omgaan (interview in Intermediair van een paar maanden geleden)…..///
    Wij zijn het dus met elkaar eens dat er leiders moeten opstaan. Hier ligt een schone taak voor de (vak-)pers. Leg het vuur maar eens na aan de schenen bij de huidige Boerenleiders om te zien wat de leiders van vandaag verwachten te gaan doen morgen. Gaan we bijvoorbeeld naar een VION in andere agrarische sectoren? Terwijl in de algemene pers meningen geven en provoceren tot kunst is verheven, blijft ‘mijn’ vakblad vooral technische artikelen schrijven. Als lid van de (Late?) Majority heb ik behoefte aan meer verdieping, vandaar dat ik bijvoorbeeld blij ben met de toegenomen concurrentie op de markt van de tuinbouwtijdschriften. Soms zoek ik nog verder en kom zelfs uit op AGD.nl en Foodlog…

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Marc, wees eens heel eerlijk. Wat verwacht je van de gesprekken die je voorstelt?

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Marc, ik hoor in de kranten en geïnformeerde wandelgangen steevast drie argumenten: 1) die ene bank heeft de tuinders overgefinancierd en 2) de supers knijpen de boeren uit en 3) de liberale markt heeft het gedaan.
    Die argumenten worden dan soms halfhard en soms halfzacht gekoppeld aan een roep om marktregulering en minimuminkoopprijzen.

    Siebenga benoemt het probleem anders: het collectief van allemaal dezelfde producten makende boeren en tuinders slaagt er niet in om over te stappen naar de totaal andere dynamiek die de overgang van een aanbieders- naar een kopersmarkt vergt. Wellicht zit die ook in de manier waarop boeren en tuinders onderling met elkaar omgaan. Ooit - toen de markt meer een aanbieders- dan een kopersmarkt was - beschouwden ze elkaar meer als collega's dan vandaag. Toch maken ze nog steeds allemaal dezelfde producten en kopieren ze elkaar als er een iets nieuws heeft. Concurrenten die in perfecte concurrentie met elkaar zijn, hebben een levensgroot probleem - dat staat in alle economieboekjes. Toch gaan ze er gewoon mee door. Net als de bank. Dat is best bijzonder, omdat ik denk dat het een onhoudbare situatie is.
    Hoe kijk jij daar tegenaan? Je geeft er de voorkeur aan specfiek te zijn, dus neem rustig een schrijnend voorbeeld. Bijv. paprika's, tomaten of komkommers.

  • no-profile-image

    Paul Jansen

    Robert, wat jij aankaart is niet alleen van toepassing op de tuinbouw. Een groot deel van de economie is doodziek. Maar als de Rabo tot sanering over zou gaan om weer lucht te scheppen voor, waarschijnlijk hun eigen, bedrijven en anderen moet er dan niet over productiebeperking gesproken worden om niet na enige tijd weer hetzelfde dilemma te hebben? Zoals Huib Rijk het ooit formuleerde: "het is niet alleen de overproductie maar ook de mogelijkheid om te produceren".

  • no-profile-image

    josien kapma

    Twee vragen:
    1) Dick en Siebenga zeggen: de producent is het contact met markt (voorkeuren en absorptie vermogen) verloren. Ik bewonderde de sierteelt altijd als een sector waar een heel directe voeling met de voorkeuren van de markt is. Producenten zelf doen aan trendwatching. Hoe kan het dat juist ook daar harde klappen vallen?

    2) Ik heb begrepen dat veel tuinders zelf produktiebedrijven over de grens hebben, zo zitten hier in portugal nogal wat siertelers. In hoeverre vertroebelen de buitenlandse dochters het heldere beeld over rendementen in NL?

  • no-profile-image

    Teun Tuinder

    Daar heb jij gelijk in Robert. Er zijn doelstellingen afgesproken. Ik krijg het idee dat sectorafhankelijk is .Dat betekent dat er dus wel degelijk sector beleid gevoerd wordt. De Rabo zegt dat dit niet zo is maar daar geloof ik echter niets van. Als ik een wat ouder bedrijf heb en moet naar de bank om wat bij te financieren dan denk ik niet dat ik op de zelfde manier behandeld wordt als de Sale and Lease back bedrijven die in handen zijn van die bank. Het hemd is nader dan de rok niet waar ?
    Het milieu vraagstuk speelt dan wel een heel discutabele rol !! Het idee om ouder glas te saneren klinkt wel sypathiek maar dat zie ik nog niet een twee drie gebeuren. Het bedrijf is bijna altijd de oude dag voorziening van de teler. Deze kan dat domweg niet voor een appel en een ei weg doen. Toch is dit idee waarschijnlijk wel het meest effectief.

  • no-profile-image

    r.veenstra

    Ja meneer het GAtte verdrag van 1986/87 met Amerika bepaald de zaken tot 2015 (sanering van de boeren)Alleen het geld is nu op verspilt.(crisis) Ik heb vrienden die zijn Jehova-getuigen en hoewel die al jaren de ondergang voorspellen hebben ze zich al sinds een jaar ingesteld op het instorten van het economische stelsel,vraag hen maar.Ze staan nu allemaal via kartotheek geregistreerd zodat ze vindbaar zijn als het fout mocht gaan.Ik sta daar behoorlijk van te kijken hoor.Wisten die het?

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Paul, ik weet inderdaad hoe je denkt en dat we vaak redelijk in dezelfde richting denken. Laten we hier heel feitelijk zijn, want dat is m'n doel met deze serie.///

    1. Welke concrete analyses van beleidsmakers bedoel je en wie heeft ze waar duidelijk gemaakt of er misschien wel iets meegedaan?///

    2. Als scheerapparaten uit de mode raken en Philips de productie afbouwt of iets anders gaat maken springt Braun of Tefal daar niet in. Mutatis mutandis doen boeren dat wel. Waarom?///

    3. Je verklaart je antwoord al een beetje door te stellen dat boeren vnl. bulkproducenten van commodities zijn, vergelijkbaar met olie, gas, goud, zilver, mangaan of fosfaat. Waarom weten bijv. olie-oppompers de marktprijs van hun product te reguleren door hun volume en boeren niet terwijl ze toch onderling kunnen blijven concurreren?

  • no-profile-image

    Marc van Heesch

    Nu in de crisis (financiële en economische, niet alleen een landbouwcrisis!) benoemt iedereen het probleem! Ik geloof niet dhr. Siebenga iets origineels mede te delen heeft. Ook zal de gevoerde discussie (en ook mijn bijdrage) echt niet DE oplossing brengen. Toch in deze bijdrage een paar reacties op toch wel discutabele stellingen die ik las.
    Allereerst worden alle agrarische bedrijfstakken op één hoop gegooid, of in ieder geval niet apart behandeld. een dergelijk versimpeling draagt weinig bij.
    Vergelijking met Philips is (zoals ook al opgemerkt door Paul Jansen) zinloos. Het marktaandeel, de schaalgrootte, de breedte van het sortiment etc. etc van een individueel agrarisch bedrijf is onvergelijkbaar met Philips. Braun en Tefal zullen trouwens wel degelijk een product oppakken als Philips dit laat liggen ALS zij tenminste denken er wel marge op te kunnen maken.
    Minder gaan produceren betekent voor de individuele boer of tuinder : minder gaan verdienen. Gek hè dat ze dat niet doen..... Iets anders gaan produceren: daarvan zijn wel degelijk legio voorbeelden (de een meer succesvol als de andere), zoals het omschakelen van 'Wasserbomben' naar tros- en snoep-tomaten. Of van koeienmelk naar geitenmelk....
    Ook de bespreking van de rol van de supermarkten vind ik discutabel. Aan de ene kant wordt er gezegd dat het de Supers makkelijk wordt gemaakt om hoge marges te maken op agrarisch producten, aan de andere kant beweert Siebenga dat we iets moeten verzinnen waar een super meer mee kan verdienen. (?)
    Ten slotte komt dan als oplossing '... een keuze aan 'local' producten die voldoen aan normen die we stellen...'. Volgens mij stikt het van de producten waaraan normen worden gesteld door de wetgever, door certificerende instanties en niet in de laatste plaats door de consument. Bij die laatste is de belangrijkste norm : lekker, mooi en vooral goedkoop. Waar het vandaan komt ('local' of niet) is vaak niet belangrijk. Soms blijkt dan weer wat van ver komt niet alleen lekkerder, maar ook duurzamer te zijn (Afrikaanse rozen volgens LEI).
    Ik hoop in de rest van de serie enkele wat meer inspirerende bijdragen te kunnen lezen.

  • no-profile-image

    Teun Tuinder

    Veel woorden Marc van Heesch. U bent voor een liberaal gedachten goed. Okee de overheid heeft een foutje gemaakt met de toezicht op de banken maar dat terzijde. Nu mijn punt. Wat vindt u van het feit dat de banken nu bezig zijn failliete bedrijven in productie te houden?Dat werkt zeer markt verstorend en brengt mij , door dat de productie niet daalt, in nog grotere problemen.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Marc, blijf vooral gewoon jezelf en laat je niet bij rare namen noemen. Het zou me wat waard zijn als op de AGD-site meer mensen hun eigen naam zouden gebruiken.///Oplossingen zoals ik die zelf zie kwamen eerder dit weekend aan de orde 'Tuinders Titanic' op foodlog.nl, zie http://www.foodlog.nl/debat/bericht/tuinders_titanic/ ///Hoe krijg je een betere greep, vraag je je af. Dat krijg je als enkelvoudige tuinder niet meer voor elkaar, tenzij je naast Rob Baan weer iets nieuws verzint.///In de lijn die ik net noemde is een sublijntje over leiderschap ontstaan. Ik ben benieuwd of je verwacht dat je van de door jou gesuggereerde interviewpartners antwoorden gaat horen op die vragen. Kennelijk is dat nl. een issue.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    OK, da's helder. Morgen treft je hier eerst een interview met Peter Jens, directeur van Biologica. Komende week met marktonderzoeker en socioloog Frits Spangenberg (Motivaction).

  • no-profile-image

    Paul Jansen

    Ik deel de visie van Siebenga, maar om nu te stellen dat een goede probleemanalyse ontbreekt gaat mij te ver. Beleidsverantwoordelijken en boerenvoormannen weten heus wel hoe de vlag erbij hangt, er spelen voor hun nog andere belangen mee. Is het beleid afgestemd op de Nederlandse basisproducent of op de consument, de agro-industrie, de verwerkers en handel? Het laatste lijkt mij, goederen en grondstoffen komen in de toekomst voornamelijk uit andere delen van Europa. Nederlandse boeren moeten hun toekomst meer zoeken in niche-markten. Deze zinssnede van Siebenga: "Waarom gaan boeren niet – net als Philips - minder of wat anders produceren? Dan ben je immers uit het probleem. Dat kunnen ze wel, maar ze doen het niet. Als je weet hoe dat komt, heb je misschien het begin van een antwoord.”---- Het is al lang zo dat als boeren of tuinders minder gaan produceren dit onmiddellijk opgevuld wordt door anderen en kun je net zo goed direct stoppen. Om er weer tussen te komen moet je die ander weer wegconcurreren. Bovendien ligt de productiecyclus en houdbaarheid van het product op een ander niveau als dat van een scheerapparaat. Verder nog de opmerking dat er iets te vaak "er zou" staat zonder een concreet idee. Die van mij zijn wel bekend, inmiddels, hoop ik, reeds.

  • no-profile-image

    Teun Tuinder

    Voor een bank is een individuele teler eigen helemaal niet zo interessant. Banken willen gewoon geld verdienen. Simpel zat. Als de grootste agrarische bank van Nederland echt achter hun leden stond dan had zij allang een ander beleid ingezet. Maar nee, sale and lease back constructies !! Produceren zult u. In denk dat er na deze orkaan de glastuinbouw grotendeels doorgaat met wat zij al decennia gedaan heeft. Elkaar kapot concurreren. Inmiddels zijn we in de glastuinbouw al zo ver dat meer dan de helft waarschijnlijk technisch failliet is. Deze bedrijven worden echter door de banken in leven gehouden. Anders verliest de bank geld. Nu verliezen de overgebleven telers nog meer geld. De prijzen zullen namelijk voorlopig niet stijgen. Zo gaan we helaas bijna allemaal aan de bedelstaf geraken.

  • no-profile-image

    Han

    Hoi Piet. Dat specialisatie zo diep heeft wortelgeschoten, heeft denk ik te maken met de Europese bedrijfs groote op deze wijze waren machiness en kennis geconcentreerd inzetbaar (of melk of akkerbouw of varkens) De boer kon zijn kennis concentreren. Bij de varkens had te maken met planologische uitganfspunten in o.a. Brabant. Buiten het dorp geen huis zonder landbouw doel.
    Dus naast pa en moe een huis + stal.
    He talgemen probleem nu is >een wereld vol specialisten< en >geen generalist<
    Een speciallist is iemand die HEEL VEEL van NIETS weet en de GENERALIST weet NIETS van HEEL VEEL. Ik bedoel te zeggen de generalist legt verbanden tussen de specialisaties, zijn visie is breder dan die van de specialist, die heeft immers gekozen voor een deel vak / probleem.
    Piet wat bedoel jij met de >beste mensen< de rijkste, de meest sociale, de brutaalste (deze hebben doorgaans het meeste)
    Dat de situatie in Nederland is zo hij is heeft te maken met onze landbouw kennis en daaraan gekoppelde industrie en Nederland heeft geen delfstoffen of high tech industrie van voldoende omvang. Nederland zit nu ze het milieu als nieuwe geloof heeft omarmd in een spagaat. De economie draait nog steeds op landbouw HANDEL + toegevoegde waarde. Milieu doelen en landbouw staan elkaar naar het leven. "Tweede" wereld landen komen op en hebben als speerpunt gekozen Landbouw in de meest ruime zin. Hun prijzen zijn voor ons op termijn te laag en nu zit Nederland in de volgende spagaat eens de WTO omarmt als de uitweg om ongebreideld onze producten af te zetten, helaas de nieuwe economie kan veel goedkoper dan wij. Gevolg kunt u raden, Import verdienste handelaar gaat door, export of tegen dumpprijs verdienste handelaar blijft. Eind Landbouw dood en milieu ??? Weet jij het Piet.
    Waarom maken we ons als boer nog druk??
    Volgens het Klimaat Evangelie, gepredikt door de Haagse voorgangers, staat Nederland over 20 - 30 jaar onder >5 mtr water.

  • no-profile-image

    Teun Tuinder

    Robert. Er is de laatste jaren enkel gebouwd om (hopelijk) nog een enigszins normaal inkomen te verdienen. Schaalvergroting als de Haarlemmer olie.Er worden hier chrysantenkwekerijen gebouwd van 7 ha. Allemaal voor Rusland en Engeland. Daar gloorde immers het goud. Een van de redenen voor deze oppervlakte was de argumentatie dat ie op deze manier de kleintjes(2 ha etc) uit de markt wil drukken. Zo gaat dat. Ieder voor zich. Het vrije ondernemerschap !! Lang leve Amerika!!! Op het oog eigenlijk nog niet zoveel mis mee. Maar zo werkt het toch niet helemaal. Iedereen kan lezen dat zwaar gefinancierde bedrijven het zeer moeilijk hebben .Ja dat is ook ondernemersrisico!!! Alleen kom je dan inderdaad de bank tegen. Die zijn plots voor zich zelf bezig en gaan dan hun eigen toko beschermen. Nemen feitelijk het bedrijf over en de ondernemer krijgt 1500 euro en die moet dan de kwekerij draaiende houden. Over valse concurrentie gesproken!!! De minder hebzuchtige en beter oplettende kweker gaat hier voor het gelag betalen. De prijs zal alleen beter worden als de productie zich aanpast aan de markt. Dat gebeurd op deze manier echter tergend langzaam met alle gevolgen van dien. Het is jammer dat vele kwekers hun hele hebben en houden aan de bank verpand hebben. Was dat niet zo dan was het veel gemakkelijker om te zeggen:hier bank , als jullie het allemaal zo goed weten , hier dan.....!! Maar nee , banken doen aan een soort prostitutie. Ze kleden je totaal uit en maken je afhankelijk van hun macht. Aan de andere: daar ben je als kweker zelf ook verantwoordelijk voor.

  • no-profile-image

    Han

    @Met de grote stroom. Stel dat de winkel prijs gemiddeld 7 x de boeren prijs. (alle kosten v.d. marge gedekt) Als de boer / tuinder 30 % meer krijgt zal gemiddeld zijn prijs kosten dekkend zijn. Dit betekent voor de consumenten prijs.
    + 4 %. Tegelijk kan de belasting verlaagd worden omdat de landbouw geen enkele steun meer nodig is. Het bedrijf is immers renderend door deze truck. U spreekt over percentages van netto loon nodig voor eten, vakantie, huis etc. Belasting sociale verzekering > 30 %van bruto.
    @Dirk de door boeren afgegeven bedrijfs gegevens worden door de markt GEBRUIKT. Vals denkend kun je zeggen; "Deze tellingen worden bewust geeist door de beleidmakers".
    @Marc. U stelt dat minder produceren om daarmee de markt in evenwicht te brengen, dus hogere prijs, de verdienste van de ondernemer vermindert. Even een annecdote in dezen. De Russen hebben decennia lang berekend welk productie niveau per fabriek de goedkoopste (bv.) wasmachines opleverde. De productie plannen dus hierop afgestemd. Helaas voor 50 % van de machines geen markt. Gevolg Rusland bankroet met een enorme voorraad wasmachines. Kunnen ook andere producten zijn en kleinere economische eenheden.
    Als ik de reacties doorlees worden er wel allerlei mogelijke SCHULDIGEN aangewezen. Ik mis het feit dat we op de wereldmarkt geen gelijke uitgangs punten hebben, arbeids omstandigheden, milieu waarden, voedsel veiligheids controle (NL, EU streng, Zuidelijk halfrond vrijehand).
    Voor een stabiele wereld is mijns inziens een lokal gereguleerde voedsel productie vereist.

  • no-profile-image

    a hamstra

    in een opkomende economie is het voor een ondernemer goed boeren ,
    meer vraag dan aan bod, je hoeft niet de beste te zijn om winst te maken.
    maar nu we meer maken dan er vraag is ,gaat het er om
    wie blijft ,,en wie valt af.
    in een vrije markt , zal de sterke ,sterker worden. en de zwakke zwakker,
    de grote vraag is hoe sterk mag de sterke worden , i.n.g onze GROOTSTE bank moest groeien om sterk te zijn het was overnemen of overgenomen worden ,de heren konden de weelde niet dragen en gingen rare dingen doen
    net als de farao's , als er niet ingegrepen word zal er aan het eind of je het nu over bloemen of, scheermesjes hebt een winnaar overblijven, met een belang, zijn onderdanen , zoveel mogelijk uitknijpen, al is het maar om dat hij niet groeit, en een concurrent word.nu sturen multinationals de regering aan , milieu .veiligheid enz. op zo'n manier dat de ondernemer er niet onder uit kan en zo al slaaf word.van de macht hebbers.
    l.t.o\ z.l.t.o zouden daar in moeten sturen
    maar omdat ze zelf eigenaar zijn of mede bestuurder van ondernemingen doe zij het niet.
    er moet gestuurd worden door de overheid of de markt,
    het communisme heeft daar mooie gedachten over, maar het zelfde probleem, de bestuurders worden macht hebbers ,,
    er zal een midden weg gevonden moeten worden, voor de arme en rijke , de luie en hard werkende,
    grenzen aan de grootte en macht van regeringen en bedrijven. enz.
    melk verkopen aan een ontwikkeling land en daar de kleine ondernemer klein houden , zal onze positie niet verbeteren,
    rijk worden om niet te hoeven werken is leuk, maar als we allemaal rijk zijn wie doet dan het werk,wie zorg er voor de zieke ouderen enz,
    werk, macht, moet eerlijk worden verdeeld,
    als de supermarkt of wie dan ook de prijs bepaald, is de ander slecht af.
    ondernemers willen zoveel mogelijk groeien, en verdienen, , we moeten goed beseffen als we de ander de winst niet gunnen , die , arm blijft, en onze producten niet kan kopen, ,,zie de cirkel van de arme, SUBCIEDI geven , om onze producten te kopen ,
    we zullen er voor moeten zorgen dat elk volk, land , zijn eigen broek ophoud,..
    als je voor groot kiest zoals Europa nu doet, kan het niet anders dan dat je meer
    macht nodig hebt om te sturen.
    daarmee verlies je als ondernemer VRIJHEID.en verstikken we in de regelgeving.
    goede bestuurders bij overheid en vakorganisatie's ,hebben we nodig,
    zonder neven belang, betalen naar werk.(is iets anders dan winst)
    is de veiligste beloning.

  • no-profile-image

    Paul Jansen

    Dick, Siebenga heeft daar gelijk. Banken hebben denk ik hun neus gestoten en gehoopt op een eerder herstel. Wat ook weer tot gevolg zou hebben dat productie weer opgevoerd zou worden, de tredmolen.--http://www.fd.nl/artikel/13816539/rabo-boekt-af-landbouw

  • no-profile-image

    Pieternel van Velden

    Marc, je visie vind ik hel duidelijk. Je spreekt over 'mijn' glastuinbouw. Ben je teler? En welk gewas?
    Local for local zou best onze landsgrenzen kunnen overstijgen. De Amerikanen omschrijven LforL als zeven transporturen van de bron. Ik denk dat de Nederlanders binnen zeven uur een eind komen. Ik denk dus aan een cirkel van 5-600 km. daarbinnen kun je heel wat producten afzetten.

  • no-profile-image

    Han

    Ik wil deze keer geen commentaat geven op alle onderstaande reacties. Ik heb 1 vraag; "Waar heeft de vrije (wereld)markt de wereld gebracht???

  • no-profile-image

    Teun Tuinder

    Een goede ondernemer vaart zijn eigen koers. Laat zich niet gek maken door banken , adviseurs en andere sofen. Gewoon heel goed op je centen letten en vooral onafhankelijk blijven. Al die voorop lopers krijgen nu de hardste klappen. Innovatief zijn, groot zijn,ijdel zijn heeft ook een keerkant. Liever een iets ouder bedrijf, met weinig schuld, dan een bedrijf waarbij je slecht slaapt. Een advies voor 2010, kijk eens goed of je eigenlijk wel die dure adviseurs wel echt nodig hebt.

Laad alle reacties (36)

Of registreer je om te kunnen reageren.