Home

Achtergrond 157 x bekeken

Gezin & bedrijf, hoe houden we het leuk? – Samenvatting

Hoe houden we het leuk op het boeren-gezinsbedrijf? Hoe zit het met de de balans tussen werk en privé? Die kwestie stond deze keer centraal in de discussie. De vraag was: “Boerderijen worden zakelijker, er komen werknemers in dienst en boerinnen werken steeds vaker buiten het bedrijf. Gezin en bedrijf komen losser van elkaar te staan.
Hoe geef je bedrijfsontwikkeling ruimte met behoud van de waardevolle mix van gezin en bedrijf?” Betrokkenheid moet van beide kanten komen, is ook de teneur in de reacties.

Boeren moeten meer binnen doen én met de kinderen

Als mannen meer zouden doen met het gezin (en minder in de stal?), houdt dat het leuk op de boerderij. Dat vindt een kleine meerderheid (60 procent) van de stemmers op de peiling. Een minderheid (40 procent) vindt dat het gezin ook wel eens vaker tijd zou mogen besteden op het bedrijf.

Gezin & bedrijf: helemaal niet zo leuk?

Maar de vermenging van gezin en bedrijf ervaren deelnemers aan de discussie niet automatisch als waardevol. Het blijkt dat er twee gezichtspunten door de discussie heenlopen:
1. Wie vergelijkt met vroeger, ziet vooral toegenomen vrijheid nu. 'Ontmenging' van gezin en bedrijf wordt vooral als positief gezien, een kenmerk van vooruitgang. De komst van personeel draagt bij aan meer vrijheid en flexibiliteit. Is een boerderij dan een gewoon mkb-bedrijf geworden?
2. Wie vergelijkt met 'gewone' banen en burgergezinnen, valt vooral de grote betrokkenheid op met bedrijf en vee. Zo groot, dat het bedrijf een stempel drukt op het gezinsleven. Met de bijbehorende lusten en de lasten.

Personeel of niet, 'achter' heeft een stempel op 'voor'

Zowel op het boerenbedrijf met personeel als dat met alleen met gezinsarbeid is een mooie betrokkenheid van het gezin bij het bedrijf mogelijk. Dat is de strekking van twee vroege reacties. Toch verandert er wel iets als er vreemde arbeid komt: koffiedrinken verhuist al snel naar een kantine, en de arbeid van de vrouw is niet meer strikt nodig.
In de reacties volgen beschrijvingen over hoe leuk het is met personeel te werken, en dat goed met personeel kunnen omgaan een belangrijke ondernemersvaardigheid is. Waarop een oplettende reageerder onderbreekt: en hoe staat het ondertussen met het gezinsleven? Dan blijkt dat veel boeren geneigd zijn te lang en te hard te werken, ook als dat niet strikt nodig is. Kortom: ‘achter’ drukt zijn stempel op ‘voor’. Er moet vooral ook een grens zijn aan de betrokkenheid, dus.

Boerinnen in soorten en maten

Boerinnen in het buitenland hebben meer kans om zich mee te ontwikkelen binnen het bedrijf. Zij hebben immers samen met hun man bewust besloten om te gaan boeren, en hebben iets vanaf de basis nieuw kunnen opbouwen. Zo kunnen partners samen ieders capaciteiten tot hun recht laten komen en het geheel beter afstemmen op het gezin. Een boerin in Nederland trouwt in, in een bestaand systeem, vaak met schoonfamilie in beeld. Zij zal niet de bestaande structuren kunnen wijzigen. Daar staat tegenover dat in het buitenland vaak niet de alternatieven voor banen buiten het bedrijf bestaan zoals die in Nederland bestaan.

Alles loopt door elkaar heen op boerenbedrijf

Er zijn belangrijke verschillen tussen een burger en een boer, stellen we vast met een aantal boerinnen die beide situaties goed kennen. Op een boerderij zijn geen scheidingen, noch in tijd noch qua plaats, tussen verschillende leefsferen als werk, thuis, hobby. Een overgang kost aanpassing, maar er zijn ook voordelen. Paul Jansen vat het samen: het gaat om organisatievermogen, zowel voor als achter, om een gezond evenwicht te vinden.

Tv kijkt verder: het boerenleven is buffelen

Met het hele gezin gezellig tussen de kalfjes of in de kas, dat beeld stijgt op uit het zomerse Boer zoekt Vrouw. Nu is het herfst en donker. Het gezin binnen, en pappa nog aan het werk. Spelletje, eten, bad en bed, de hele gezinsspits doet mama elke dag alleen omdat pappa tot ver na kinderbedtijd aan het werk is. Niet alleen omdat alles 'op orde' moet, maar uit pure economische noodzaak. Dáárom ook moet mama de volgende morgen weer elders werken. Dat is het beeld dat een RKK-reportage op tv schetst naar aanleiding van een noodkreet van Friese boerinnen.

Reportage maakt iets los

De reacties op het nieuwsbericht van die tv-reportage zijn - zoals opvallend vaak op de sites van het AGD en Boerderij - diep verdeeld. Sommige reacties zijn enthousiast, andere narrig, omdat men het zelf niet eens is met het 'geklaag' en omdat men vindt dat je niet mág klagen.
In de reacties komen heel wat moeilijke zaken aan de orde: de noodzaak van grenzen aan groei, het 'monster' dat Bank heet, schoonfamilie, met wie vergelijk je en kijk je naar wat je wel hebt of wat je niet hebt, moeizame bedrijfsovernames, romantiek is dood, en vooral: veel werken, veel verantwoordelijkheid en weinig verdienen.
Gelukkig staan er ook leuke dingen tegenover: mooi werk, samen werken, mooi wonen (groter huis dan menige stedeling die verdient volgens de Balkenende-norm!), samen koffie drinken.

Aandacht voor afstemming

Als we aan de hand van de bovenstaande opsomming bedrijf-gezinszaken de vraag 'gezin en bedrijf, hoe houden we het leuk' nog eens bekijken, dan blijkt aandacht voor goede afstemming tussen gezin en bedrijf belangrijk. Als de mindere kanten weggenomen of afgezwakt kunnen worden, en de leuke dingen aangezet, dán houden we het leuk.

Groei en hard werken niet altijd de oplossing

De impliciete boodschap die ik uit de discussie haal: gezin en bedrijf zuchten onder de crisis, maar ook onder het idee dat groei en harder werken altijd de oplossing zijn. Meer uren in de stal kan als middel wel eens erger zijn dan de kwaal. Man en vrouw doen er goed aan bij bedrijfsplannen vaker stil te staan bij wat werkelijk belangrijk is voor het gezin.

Op de discussie is in totaal 39 keer gereageerd.
De discussie werd gevoerd door: Piet Slingerland, Midden-Europa; Wout Kranenburg, Portugal; Boerin USA; Han, Meshovsk; Wijdweg, Canada; Midlife-geen-crisis; Jan Kleissen Zeist; Huib Rijk Biddinghuizen; Paul Jansen, Aalten; josien kapma, portugal; Boerin, Friesland; Boerin, Frankrijk; Boerin, Canada.

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.