Home

Achtergrond 407 x bekeken

Wetenschap breekt zich hoofd over schedel

Wetenschappers in de hele wereld breken zich het hoofd over de 1,8 miljoen jaar oude schedel, die in 2002 is gevonden in Dmanisi in Georgië.

De fossiele resten van het mensenhoofd hebben vrijwel alle theorieën over de evolutie van de mens omvergeworpen. De Dmanisi-schedel, die nog nooit eerder aan het publiek is getoond, is vanaf zondag te zien in Naturalis in Leiden.

De schedel D2700 met bijbehorende onderkaak is opgegraven op de bijzonder rijke vindplaats op het plateau bij Dmanisi in Georgië, waar archeologen al sinds 1938 aan het werk zijn. In totaal zijn tot nu toe bij Dmanisi zes goed geconserveerde mensenschedels aangetroffen. D2700 was volgens de wetenschappers van een persoon van ongeveer 20 jaar oud, die 1.40 meter lang moet zijn geweest.

Wat wetenschappers nog niet afdoende kunnen verklaren, is dat de persoon maar een herseninhoud van 600 kubieke centimeter moet hebben gehad. De herseninhoud van de moderne mens bedraagt zo'n 1500 kubieke centimeter en tot aan de vondst bij Dmanisi werd aangenomen dat de mensachtige pas een bewust handelend en denkend wezen werd toen zijn herseninhoud ongeveer 1000 kubieke centimeter bedroeg. Dat was het geval bij de Homo erectus, die lang heeft gegolden als de eerste echte mens.

De Homo georgicus, zoals de in Georgië gevonden mensensoort wel wordt genoemd, is veel ouder dan de Homo erectus, die ongeveer een miljoen jaar geleden van Afrika naar Europa trok. Paleontologen denken dat de in Georgië aangetroffen mens tussen de Homo erectus en de Homo habilis, een veel aapachtiger soort, moet worden geplaatst. Omdat op de vindplaats ook werktuigen zijn gevonden en andere bewijzen van een sociale omgeving, staat vast dat de Georgische stam al wel als mens leefde. Het is mogelijk dat de Homo georgicus is uitgestorven voordat de Homo erectus zijn grondgebied betrad.

Maar is het volgens hoogleraar Wil Roebroeks van de Universiteit Leiden ook voorstelbaar dat de mensen van Dmanisi naar Afrika zijn getrokken en daar de nieuwe soort Homo erectus hebben voortgebracht. Dat zou een verklaring kunnen zijn voor de vindplaats van de schedels in Europa, terwijl alle deskundigen eeuwenlang hebben aangenomen dat de mens oorspronkelijk uit Afrika is gekomen. Wegens dit wereldwijde wetenschappelijke raadsel heeft de tentoonstelling Gezicht van de evolutie in Leiden als ondertitel 'Verdwaalde voorouder?'

Roebroeks heeft ervoor gezorgd dat de Dmanisi-schedel nu aan het eind van het Darwinjaar in Leiden is te zien. Naturalis heeft daarmee een wereldprimeur in huis. Voorafgaand aan de opening van de expositie laten vijf wetenschappers uit onder meer het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Spanje hun gedachten nog eens gaan over de vondst. Over één ding zijn zij het in elk geval eens: de schedel heeft het evolutionare denken compleet op zijn kop gezet.

Administrator

Of registreer je om te kunnen reageren.