Home

Achtergrond 135 x bekeken

’Geef jezelf eens een schop onder je kont’

”Af en toe een pijntje of een tegenvallertje hoort bij de eb en vloed van het leven. Blijf daar niet zo lang bij stil staan. Vind jezelf niet zo vreselijk interessant. Geef jezelf eens een flinke schop onder je kont. Je zult zien: dan gaat het al heel snel een stuk beter.”

Dat zegt hoogleraar sociale psychologie Roos Vonk van de Radboud Universiteit in Nijmegen. In een tijd dat iedereen heel makkelijk zijn gevoelens op tafel legt, families op televisie hun ruzies uitvechten en de baas tegen zijn medewerkers zegt dat ’het anders moet omdat het niet goed voelt’, spreekt de Nijmeegse gedragsdeskundige van ”de emotionele incontinentie van opgeblazen ego’s.”

”Iedereen slingert alles er maar uit en denkt dat dat goed is. Blijf je bij je gevoel zoals dat zo mooi wordt genoemd. Ik vind dat primitief en kinderlijk en bovendien vervelend voor anderen om naar te luisteren. Wees je maar weer eens bewust van wat je zegt en beheers je een beetje, dan wordt alles een stuk leuker”, zo stelt Vonk.

Eind deze week verschijnt van haar hand de bundel Ego’s en andere ongemakken, waarin ze haar meningen in 67 korte schetsen toelicht. Zo maakt Vonk in Disclaimer korte metten met modieuze zinswendingen als ’Met alle respect, maar ik vind....’. ”Dan weet de luisteraar dus al dat er een bak respectloos geneuzel over hem zal worden uitgestort.” Relax gaat over sociale missers: ”Als je een blunder hebt begaan, hoef je niet te denken dat dat nooit meer wordt vergeten. Relax, na een dag denkt niemand meer aan jou, want iedereen denkt namelijk vooral en voornamelijk aan zichzelf.”

Frisse wind

Vonk heeft niet zo’n hoge pet op van de alledaagse omgang tussen mensen. ”De meeste mensen hebben een weinig realistisch beeld van zichzelf. En hun omgeving houdt dat ook in stand”, zegt zij.

Voorbeelden schudt de hoogleraar zo uit haar mouw: ”Iedere leidinggevende zal zeggen dat hij niets van slijmerds moet hebben. Maar in werkelijkheid heeft wetenschappelijk onderzoek bewezen dat iedereen zich graag laat beslijmen. Alleen: als jij degene bent die wordt gevleid, zie je dat niet meer. Collega’s van de slijmbal zien haarscherp wat er gebeurt, maar die zeggen dat weer niet hardop, want ze weten dat hun chef dat echt niet wil horen. Iedereen wordt namelijk graag gestreeld en een goede slijmbal kan als geen ander dat fijne beeld oppoetsen.”

Een ander stokpaardje van Vonk is narcisme. ”Het zit in iedereen. Kijk maar om je heen, dan zie je genoeg mensen die zichzelf vreselijk belangrijk vinden en dat graag uitdragen. Maar vergeet niet: wat je ziet ben je ook zelf.” Veel narcisten zijn goed herkenbaar. De meer geraffineerde narcisten kunnen het volgens Vonk echter goed verstoppen. Zo scheppen ze volgens de psycholoog graag over zichzelf op, maar dan liefst in een soort excuserende vorm: ”Ja, ik weet ook niet hoe het kwam, maar ik werd daar zomaar voor gevraagd.” Een ander foefje van de ervaren narcist is in gezelschap aandacht afweren, waardoor je des te meer aandacht krijgt.

De professor weet wel dat ze ”geen haar beter is dan anderen.” ”We zijn allemaal mensen met gebreken. Ik oordeel daar ook niet over, maar ik probeer mensen wel aan te zetten tot zelfverbetering.” Daarom toont Vonk in haar boek aan dat het krijgen van een bonus je ego streelt, maar dat het tegelijkertijd het moreel besef en de wijsheid ondermijnt. Dat macht corrumpeert en dat iedereen makkelijk vervalt tot imponeergedrag. ”Ik vind dat we onze vrije wil niet hebben om maar te doen waar we zin in hebben, maar juist om ons te beheersen. Ik wil een frisse wind door Nederland laten waaien.”

Administrator

Of registreer je om te kunnen reageren.