Home

Achtergrond 225 x bekeken 3 reacties

Kostendekkende graanteelt moet spil akkerbouw zijn

De akkerbouwoogst was dit jaar goed, de opbrengst in geld blijft achter. Probleem is dat telers te veel versnipperd zijn ten opzichte van de inkopers, zegt akkerbouwvoorman Teun de Jong. Hij pleit voor een nieuw, wereldwijd marktevenwicht, met graan als spil.

De oogst van de meeste akkerbouwproducten ligt achter de planken. Het voorlopige eindstation van de weerkerende cyclus van zaaien en oogsten. Of deze producten daadwerkelijk het verdiende geld zullen opbrengen, is zeer de vraag! De markt voor agrarische producten wijkt af van de industriële economie. Een groot aantal relatief kleine producenten heeft individueel geen invloed op de markt. Veel producten hebben een beperkte houdbaarheid. En bovenal zijn agrarische markten in-elastisch: de consumptie neemt niet toe bij een lagere prijs door een groter aanbod. Deze drie elementen verklaren waarom overheden beleid hebben ontwikkeld om landbouwmarkten te beïnvloeden. De neiging bestaat om bij overproductie dit standpunt te verlaten.

De realiteit is dat de Europese Unie, mede onder druk van de wereldhandelsorganisatie WTO, marktbescherming flink heeft afgebouwd. Prijsondersteuning is afgeschaft en vervangen door toeslagen. De graanoogst is dit jaar onder sublieme omstandigheden van de akker gekomen. Mooie kwaliteit, laag vochtgehalte. Maar de totale oogst in de EU is een fractie (5 procent) hoger dan het verbruik. En de voorraden waren al weer op peil sinds de goede oogst 2008. De graanprijzen zijn tot aan de nog wel bestaande bodem van importheffing weggezakt. Bij deze prijs zit er nog voor een dubbeltje aan tarwe in een brood… en moet de boer er geld op toe leggen.

In het kielzog zien we de gerelateerde aardappelzetmeelprijs wegzakken. De zetmeelaardappeltelers ontvangen nog een compensatie. Maar zowel de flat-rate als de naderende zoveelste hervorming van het EU-landbouwbeleid na 2013 werpen hun schaduw vooruit. De suikerbietenmarkt zou dit jaar zeer gunstig gestemd moeten zijn, met een onovertroffen suikergehalte en record-suikeropbrengst per hectare. Temeer omdat het wereldwijde verbruik van suiker voor ethanolwinning is toegenomen, maar de productie door weersinvloeden in andere delen van de wereld achterblijft. Gevolg: de wereldmarktprijs beweegt zich rond het EU-richtprijsniveau.

We zouden hiervan moeten kunnen profiteren met export uit de EU. Maar dit recht is door de EU in het wereldhandelsoverleg weggegeven, waardoor we waarschijnlijk een belangrijk deel van de oogst moeten overhevelen naar volgend jaar. Een verhaal apart is de vrije aardappelmarkt. De aardappel is in principe de kurk waar de Nederlandse akkerbouw op drijft. We hebben in Nederland meestal ideale teeltomstandigheden hebben voor consumptie- en fritesaardappelen. Vooral in de fritessector wordt de markt gedomineerd door enkele grote verwerkers, waar vele telers tegenover staan. In de belangrijkste EU-aardappellanden, Engeland, Frankrijk, Duitsland en de Benelux, is een structureel overaanbod tot bijna 10 procent. Dit betekent dat aardappeltelers te vaak onvoldoende betaald krijgen.

Groot probleem is dat de telers te veel versnipperd zijn ten opzichte van de inkopers en dat er onvoldoende regie in het areaal bestaat. Het kromme van deze praktijk is dat de mededingingsautoriteiten wel stringente eisen stellen aan telersgroeperingen, maar tegelijkertijd grensoverschrijdende machtsblokken in de verwerkende industrie blijven accepteren.

De NAV wil een keerpunt bewerkstelligen met kostendekkende graanteelt als spil, uitbreiding in de teelt van oliehoudende zaden en plantaardig eiwit, gebruik van Europees ethanol en het voorkomen overschotten door deze maatregelen. Natuurlijk is dit een breuk met de lopende WTO-afspraken. Maar de werkelijke problematiek in de wereld van het voedselvraagstuk kan alleen met regulering van de vraag en marktbescherming gebeuren.

China en India geven hiervoor het goede voorbeeld. Met graan als spil volgen de overige gewassen dit nieuwe marktevenwicht en kan de akkerbouwer zijn marktpositie in de vrije gewassen beter organiseren. Zo kan een goede oogst de boer zijn verdiende loon opleveren en continuïteit brengen in de voedselvoorziening.

Teun de Jong is voorzitter van de Nederlandse Akkerbouw Vakbond (NAV)

Administrator

Laatste reacties

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Ik ben het met de grote lijn volledig eens, maar met een aantal punten niet. Landbouwproducten zijn slechts beperkt houdbaar, wordt gezegd. Dit klopt niet. Graan en suiker zijn meerdere jaren te bewaren. Ook melk is houdbaar (als poeder/boter). Aardappels en vlees evenzo (ingevroren). De situatie van veel boeren tegenover enkele inkopers is niet nieuw. Ook in de gouden akkerbouwjaren was dat al zo. Toen was er echter een alternatief. Als frietfabrieken beneden de kostprijs wilden contracteren dan was graan steeds een alternatief, dwz voor boeren hier of elders in Europa. Met graan kan de hele markt gereguleerd worden, in de vorm van biobrandstof. Moet dat in een open EU of in een gesloten?? Het laatste is vanuit WTO onwenselijk. Het eerste is vanuit de EU onwenselijk. Immers, overheden willen geen steun verlenen die bij de concurrentie terecht komt. Mijn idee: het inzetten van inkomenssteun (het enige door de WTO toegestane beschermingsmiddel) om biobrandstof te bevorderen. Inkomenssteun is nu ontkoppelt waardoor het geen effect heeft op de prijzen. Hierdoor zijn de prijzen nu zo laag. Ontkoppelde steun is onzin.

  • no-profile-image

    Frans

    Manshold schreef in1991 al naar Mc Sharry dat de produktie kostprijs van goedgeleide bedrijven de basis zou moeten vormen voor het landbouwbeleid en dat rechtstreekse subsidiering daarmee in botsing zou komen.
    De huidige politiek van toeslagrechten ingevoerd door Fishler en goedgekeurd door de EU landbouwraad onder het deense voorzittersschap van Mevr Fisher-Boel is nog erger dan de Mc Sharry hervorming.
    Toeslagrechten gebaseerd op historische steun is een belasting voor de jonge dynamische producenten waardoor deze in tijden van crisis bijzonder hard worden getroffen. Zij hebben immers moeten investeren om recht te krijgen op deze toeslagen.
    Het huidig beleid van EU houd nog andere fundamentele fouten in. Zo moet de oppervlakte blijvend grasland gelijkgehouden worden om recht te hebben op de bedrijfstoeslag terwijl de melkproduktie zou moeten dalen en de produktie per koe toeneemt.
    De dierlijke produkties (kippen,varkens, mestvee, zelfs melk) in de EU zijn sterk afhankelijk van de prijs van het krachtvoeder die in de EU gerelateerd is aan de tarweprijs .
    Op de wereldmarkt is de krachtvoederprijs gerelateerd aan de maïs prijs meestal GGO maïs. Vermits maïs op de wereldmarkt altijd veel goedkoper is dan tarwe zal onze veredelingslandbouw op lange termijn nooit kunnen concurreren op de wereldmarkt.

    Men heeft de prijs ondersteuning van de granen afgebouwd omdat de uitvoerrestituties in het kader van de WTO vanaf 2013 zouden verboden worden. Met de produktie van bio-brandstoffen is er echter een andere mogelijkheid om de interventievoorraden af te zetten en toch de markten te stabilizeren op een kostendekkend prijsniveau.
    Misschien kan de nieuwe commissaris van landbouw meer aan efficientie voor de landbouw denken en minder gericht op subsidies en maximale stabiele uitgaven .

  • no-profile-image

    G van den Berg

    Een kunstmatige hogere prijs voor graan zal een hogere grondprijs in de hand werken, waardoor vervolgens de graanteelt weer onrendabel is. Als men ontevreden is over de graanprijs rest slechts een ding; teel geen graan!

Of registreer je om te kunnen reageren.