Home

Achtergrond 333 x bekeken 20 reacties

Het komt allemaal weer goed

Appels, wortels tomaten, paprika's, varkens en melk. Allemaal producten die het erf op dit moment onder de kostprijs verlaten. Zal het ooit weer beter gaan?

Varkensboeren zijn de varkenscyclus gewend. Daarom denken zij van wel. Melkboeren maken zich veel drukker. Dat geldt ook voor tuinders. Daar is zelfs paniek. Banken en ministerie steggelen over een garantieregeling. Paprikatelers moesten 2 weken geleden zaaien. Alle paprika's voor de nieuwe teelt worden binnen één week gezaaid. De zaadfirma's geven alleen zaad uit als tuinders de helft cash betalen. Daarvoor moeten de meesten hun oogstkrediet aanspreken.

Tuinders die naar de bank belden, zo hoorde ik in de markt, werden niet doorverbonden. Paniek. Vorige week werd bekend dat de top van Rabo bij het ministerie had gezeten. Als telers niet in die ene week zaaien komen ze een paar kilo in productie achter te liggen, die ze voor de rest van het jaar op achterstand zet.

Voor veel telers geldt dat ze dit jaar zo'n € 20,00 per m2 achter liggen op een goed jaar. Daar moeten zeker vijf goede jaren tegenover staan om dit verlies goed te maken. Nou ziet het er niet naar uit dat de prijzen komend jaar veel beter zijn dan dit jaar.
Laat ik het maar niet over andere tuinders gaan hebben.

Melkveehouders investeren allemaal in groei, terwijl ze bij moeten betalen om te werken. De tuinders en varkensboeren ook, want ze moeten hun omvallende buren overnemen. De banken financieren het, anders zou het allemaal niet kunnen.

Dat moet wel betekenen dat het allemaal weer goed komt. Raar alleen dat zo langzamerhand de complete sector in het rood staat. Dat kan geen toeval zijn. Leg het me daarom eens uit: waar komt dat vertrouwen in de toekomst toch vandaan?

Of om het heel anders te vragen, wordt er wel voldoende nagedacht over een toekomst in het zwart of is het alleen maar hoop in plaats van inzicht in en handelen naar de meest verstandige opties?

Laatste reacties

  • no-profile-image

    melkveehouder

    Toch begrijp ik iets niet. Er wordt constant gesproken over overschotten in de productie. Een overschot is in mijn perceptie iets wat overbodig is, cq niet gebruikt kan worden. De hieruit volgende conclusie kan dan alleen maar luiden dat producten vernietigt moeten worden omdat ze (vanwege een overschot) niet te slijten zijn. Kan iemand mij zeggen welke producten vernietigd zijn geworden, en waar dit heeft plaatsgevonden?
    Als zou blijken dat dit nergens is toegepast, waarom wordt dan over overschotten gesproken, nog los van het vraagstuk van miljoenen hongerlijdenden in deze wereld.

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Er zijn nog meer voorbeelden, uit vrijwel alle productgroepen. In Sahel-landen als Mali en Niger is de katoenteelt van groot belang. Echter, enkele jaren geleden stortte de wereldmarkt in doordat de USA haar boeren steunde met inkomenssteun. (Ook de EU deed hier op kleine schaal aan mee). Tomatenpuree wordt in de EU gesubsidieeerd, zodanig dat Afrikaanse boeren zelf in de puree komen. Jamaica was 25 jaar geleden zelfvoorzienend voor zuivel. Het had echter leningen nodig van het IMF. Dat was geen probleem, op voorwaarde dat alle grenzen werden geopend, zodat er nu volop zuivel uit USA en EU binnenkomt (metontkoppelde steun). Uien is in West-Afrika een belangrijke teelt, maar zij kunnen niet op tegen de grootschalige productie uit met name Nederland. Onlangs een artikel in Agrio: woordvoerder van HZPC: "Wij vechten tegen allerlei handelsbelemmeringen" Dit kun je dus zo lezen: de rijke machtige landen vechten tegen de arme machtelozen, als het kan met de vrije markt aan hun kant, als het moet met allerlei beschermingsmiddelen aan hun kant. Boeren produceren niet te weinig om iedereen te voeden, maar ze produceren zo veel dat armoede en honger het gevolg zijn.

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Wat niet vergeten moet worden is dat er gigantische verschillen zijn tussen bedrijven onderling. Een vriend van mij (akkerbouwer) zit in een studieclubje. Alle boeren daarin zeiden dat ze absoluut niet minder konden spuiten tegen schimmels. Toch zat er enkele honderden euro's verschil tussen de hoogste en de laagste. Dit gaat op voor veel kostenposten. Er zit zo maar een Balkenende-norm tussen de hoogste en de laagst verdienende bedrijven. Het vertrouwen dat een ondernemer heeft in de toekomst is iets onvoorspelbaars. In de akkerbouw was zo'n 5 jaar geleden de situatie nog slechter dan nu. Uien waren toen een half jaar lang €0,00 per kg (voor goede kwaliteit). Ik kende toen ook wel boeren die pessimistisch waren ondanks dat ze (volgens mij) daar niet echt reden voor hadden: goede boeren, goede ondernemers (niet te onvoorzichtig, kostenbewust), goede vruchtbare grond, etc. In tijden van crisis kan het gebeuren dat iedereen klaagt omdat iedereen klaagt. Dat wil bepaald niet zeggen dat er momenteel geen reden voor zorg is. De situatie is simpelweg onoverzichtelijk. Zo slecht als nu zal het niet blijven, maar zo rooskleurig als sommigen zeggen, daar geloof ik niet in. Maar tussen die twee zit nog een groot gat. Voorts is er ook een selectie-effect: boeren die het totaal niet zien zitten gaan nu niet voor uitbreiding. De "echte ondernemers" zijn degenen die in uitbreiding blijven geloven. Overigens zijn er ook juist in deze groep die het niet volhouden. Ondernemersschap wordt niet per definitie beloond.

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Afname van veevoer uit ontwikkelingslanden gebeurt al volop: soja uit Zuid-Amerika, tapioca uit Thailand. Vervoer van de mest met olietankers is een idee dat wel vaker voorgesteld is. Twee problemen zijn daarbij. Mest is gerekend naar het volume een laagwaardige meststof. Belangrijk is ook het transportprobleem ter plaatse. Het is makkelijker iets te transporteren van Rotterdam naar de havenplaats in een willekeurig ontwikkelingsland, dan vanaf die haven naar het binnenland waar die boeren wonen. De regeringsleiders van de G-20 hebben voorgesteld om op grote schaal te investeren in de landbouw van arme landen. Dat leek mij eerst geen goed idee - nog meer productie waar geen afzet voor is en dus nog lagere prijzen. Maar ik ben van mening verandert: subsidiëring van zaaizaad en bemesting is feitelijk ongeveer hetzelfde als inkomenssteun. Alleen blijft dan de vraag : als arme landen (terecht) meer zelfvoorzienend willen worden en exporterende landen niets willen inleveren, hoe moet het dan verder. Onlangs was er een bericht dat Rusland, Oekraïne, Kazachstan en Wit-Rusland samen de positie van de VS als grootste exporteur van graan wilden overnemen. Daar willen ze wel wat olieroebels in stoppen.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Ik lees zojuist de lang lijst reacties op het bericht van gisteravond in deze krant dat de melkveehouders EU-steun krijgen (zie http://www.agd.nl/1086975/Nieuws/Artikel/Steun-melkveehouders-niet-eerlijk-voor-andere-sectoren.htm), terwijl anderen dat niet krijgen. Dat is droevig makend. De echte ondernemers - valt daar te lezen - moeten doorbijten en lossen het zelf op. Vanuit het bestuur van een van de andere sectoren wordt opgemerkt dat de melkveehouders kennelijk nog niet aan de tucht van de markt zijn gewend.

    Ik heb mijn mening hier al een aantal malen laten doorschemeren: zolang er zelfs nog maar 10.000 boeren in de wereld allemaal hetzelfde product maken, werken boeren niet in een vrije, maar in een vogelvrije markt.
    Als je gaat voor ‘de tucht van de markt’ dan moet je gaan voor een heel snelle sanering naar bedrijven die honderden factoren groter zijn dan vandaag. Hoe dat moet is alleen onvoorstelbaar. Waarschijnlijk heel grillig. Met af en toe tekorten en dan weer forse overschotten. Daarnaast zullen niches ontstaan, waarvan in tuinderijland Rob Baan een prachtig voorbeeld is.

    Hier piept af en toe een geluid door: je kunt boeren in verschillende snelheden, voor andere markten die niet noodzakelijk luxe niches zijn, maar niches gebaseerd op veel lokalere economieen en transprantie van de keten voor consumenten. Ik denk ook dat dat kan. Daarom heb ik een vraag: moeten er niet verschillende beleidsuitgangspunten worden geformuleerd, voor verschillende typen bedrijven? Dat zou dus een einde betekenen aan het denken in termen van DE varkenssector, DE akkerbouw, DE tuinbouw, DE melkveehouderij etc.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Van een boereneconoom leerde ik dat als er zelfs maar 1-2% overproductie is ten opzichte van de consumptieve vraag, de prijs al dramatisch zakt. Zolang dat zo is heb je dus gelijk: dat volume blijft gewoon in de markt en haalt de prijs de volledige 100% volledig omlaag.

    Beter ware het dus om die 2% door te draaien. Misschien zelfs wel om de bedrijven af te bouwen.

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Vernietiging van overschotten vindt op verschillende manieren plaats. In Oost-Europa waren plaatsen waar de zuivelfabriek de melk gewoon niet kwamen ophalen. Of de prijs was zo laag - €0,08 - dat boeren 'vrijwillig'stopten met produceren. In Australië en USA zijn veel melkkoeien geslacht. In de Oekraïne is veel land dat 5 jaar geleden braak lag, 2 jaar geleden werd ingezaaid na de voedselcrisis nu weer uit productie genomen. In Afrika wordt veel groente en fruit weggegooid omdat er geen verwerkingsmogelijkheden voor zijn. In Kameroen en Ghana zijn veel varkens- en kippenboeren failliet door invoer van kippenpoten/vleugels en varkensoren uit Brazilië en de EU. Veel arme boeren kunnen geen kunstmest en zaaizaad betalen omdat dit te duur is vergeleken met de prijs die ze ontvangen voor hun producten. Vergeleken daarmee wordt in Nederland vrijwel niets weggegooid aan overschotten.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Huib, ik ben bang dat je buiten de waard rekent. Grievink ook. De retailer wil het liefst zo weinig mogelijk cosnumentenmerken op zijn schap. In geen land is de 'top' zo genept als in Nederland, al gebeurt het in het buitenland net zo. AH heeft z'n huismerk 'Excellent', Carrefour heeft z'n 'Reflets de France' met AOC's en al.

    Even boeiend als beangstigend vind ik je slotwoorden: Nederlandse boeren groeien uit gewoonte en een gewoonte-argument - 'hoe groter hoe lagere kosten' - zonder dat ze door hebben dat het een nog veel lagere verkoopprijs oplevert als ze dat collectief doen.

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Alleen in niches is geld te verdienen zegt Dick. Daar ben ik het totaal niet mee eens. In de Rode Hoedlezing zei Grievink dat er een aantal rollen zijn voor afnemers. De laagste is die van de bulkleveranciers. Afnemers knijpen deze helemaal uit. Dat wil niet zeggen dat daar niets te verdienen is, als je kostprijs maar laag genoeg is. Het topsegment zijn de niches, die producten die supermarkten graag willen hebben om zich mee te profileren. Beemsterkaas bijv. Het CONO/Superunie-verhaal toont aan dat een niche juist geen garantie is dat er daarmee wat te verdienen is.
    Dat iedereen rondom de boeren ze dwingt om steeeds grootschaliger te worden is een aansprekende maar foute gedachte. Leveranciers en afnemers hebben er weliswaar baat bij, maar banken bekijken nieuwe plannen toch vooral op de geleverde prestaties van de ondernemer. Zeker nu zijn ze heel voorzichtig met al te wilde uitbreidingsplannen. En goed onderbouwde plannen voor allerlei andere initiatieven (toerisme, zorg, etc) worden serieus bekeken. En accountants zijn juist heel objectief. Als je niet bij de 20% betse ondernemers hoort raden ze plannen voor grote uitbreidingen af. Die drang om steeds groter te worden komt voornamelijk bij één groep vandaan: de boeren zelf. Voorbeeld: een groep Engelse boeren bezocht Nederlandse zuivelboeren. Zij waren vol onbegrip dat het melkquotum nu zo duur is (en over 5 jaar waardeloos) en dat boeren desondanks zich diep in de schulden willen steken om maar te kunnen groeien. De NL-boeren wisten eigenlijk ook niet waarom ze dat deden.

  • no-profile-image

    boerin

    We weten allemaal dat het momenteel slecht is. Het is fijn om geholpen te worden, maar uiteindelijk zal ons inkomen uit de markt moeten komen.
    Vraag: Is die markt er wel? Of zijn wij met zijn allen aan het overproduceren, ook op lange termijn. Persoonlijk geloof ik dat die markt er is maar ik ben geen professor, ik baseer mijn mening op die van de 'Geleerden'. Nu graag deze 'geleerden' aan het woord.

  • no-profile-image

    realist

    Dat vertrouwen in de toekomst wordt door de meeste van mijn collega's zo rooskleurig ingeschat, omdat ze dat continue wordt voorgehouden door allerlei adviseurs, die er voordeel bij hebben om ze de kop gek te maken. De bank wil graag leningen slijten, de bedrijfsadviseur een nieuwe stal, de voerfabrikant wil ook graag meer leveren, ga zo maar door. Iedereen om de boer heen behaalt er geldelijk gewin aan als die boer ongebreideld uitbreidt. Hem wordt vertelt dat stilstand (niet groeien) achteruitgang is. Bovendien is het sexy om te zeggen dat je een echte ondernemer of entrepeneur bent. Op mijn eigen melkveehouderijbedrijf heb ik andere keuzes gemaakt; niet groei, maar kwaliteit van leven voor mens en dier acht ik veel belangrijker. Waarom 80 uur per week werken voor de bank om verder geen leven over te houden en daar ook nog eens bijna niets mee te verdienen. Ik zie het veel te vaak om me heen gebeuren. Ik melk 45 koeien en ben daar tevreden mee, een betere melkprijs is wel nodig, want met deze slechte prijs heeft de melkveehouderij nergens in Europa bestaanrecht. Voor die betere melkprijs maak ik mij persoonlijk wel druk; dat is de basis voor een duurzame melkveehouderij.
    Ik vind het vreselijk dat mensen uit verschillende landbouwsectoren mekaar op internet voor rotte vis uitmaken, terwijl we allemaal in het zelfde schuitje zitten. We zouden mekaar wat meer moeten gunnen, waarom toch altijd die ander onderuit halen?

  • no-profile-image

    bagger

    2010 word nog slechter. Denk dat dit vreselijke consequenties heeft voor de tuinbouw. De nood is zeer hoog, echter het schreeuwen heeft onze stem schor laten worden. We worden nergens gehoord....dus geholpen.

  • no-profile-image

    Paul Jansen

    Boerin, USA, De markt is er en dat is waar de toeleverende en voedselverwerkende reuzen hun grip op willen hebben. Agrarische ondernemers zijn er nog veel en velen zijn gedwongen om maximaal te produceren, er liggen immers rekeningen en bankverplichtingen die voldaan moeten worden. Ik denk niet dat agrarische producten gemiddeld op een hoger prijspeil komen te liggen. De schaalvergroting, ingezet door liberalisering, gaat verder met een koude en voor sommige misschien lauwe sanering. Gevolg, overproductie blijft in stand en prijzen laag. De financiële bubble is ontploft, de on(t)roerendgoed bubble loopt langzaam leeg en nu richt men zich op een van de weinige sectoren waar niet zoveel lucht in zit, sterker nog, in echte ademnood verkeerd. Groeien is leuk voor ondernemers die mee willen doen in winstverrekening achter de komma. Bedenk wel dat de multinationals hun handen in jouw broek hebben en net iets harder knijpen dan dat wat lekker is.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Ik zal iets bekennen. Ik wilde deze discussie langzaam naar een stel scenario's voor de boereneconomie brengen.///

    Josien Kampma startte op De Boerderij een discussie die het - hoop ik!! - mogelijk maakt om in een keer een forse stap te maken. Daarom link ik de twee discussies: http://www.boerderij.nl/1087067/Rundveehouderij/Zuivelmarkt-is-een-tredmolen-discussieer-mee.htm?class=articleButtons&showcomments=yes ///

    NB zolang de blogsystemen van ReedBusiness geen paragrafen toestaan is het handig '///' te gebruiken om een witregel aan te duiden.

  • no-profile-image

    melkveehouder

    Beste Huib, zou het misschien een oplossing zijn als we deze boeren goedkoop meststoffen kunnen leverenin de vorm van mest, en tevens hun producten afnemen? Dan komt mijn eerdere optie ( maar dan met een andere doelstelling) weer in beeld. Wat is er mis mee dat we hier in Nederland dierhouderij bedrijven, veevoer importeren en de mest exporteren? Een win-win situatie voor de arme landen zou zijn dat wij veevoer afnemen en zij onze mest (met supertankers) retour krijgen. Als wetenschappers beweren dat plantaardige productie veel efficienter is dan dierlijke productie, dan kunnen zij met onze (en andere landen) geproduceerde mest niet alleen veevoer maar ook voedsel verbouwen. De problemen die jij schetste kun je dan misschien hiermee tackelen. De lokale economie draait weer door inkomsten van geëxporteerd veevoer, en tevens krijgen ze door (bijna gratis) meststoffen te gebruiken de kans goedkoop en voldoende voedsel te verbouwen voor hun eigen bevolking.

  • no-profile-image

    melkveehouder

    Huib, als ik goed lees wordt door de jou aangehaalde methoden gepoogd te voorkómen dat er overschotten zijn of door regulering de afzet enigszins gestuurd. Ik ben eigenlijk meer benieuwd of er ook daadwerkelijk voedsel vernietigd wordt "omdat er geen vraag zou zijn". Ik kan me dat met zoveel hongerlijdende mensen op aarde niet echt goed voorstellen. Toch vreemd dat enerzijds producenten niet hun kostprijs kunnen krijgen en anderzijds consumenten het noodzakelijk voedsel blijkbaar niet kunnen betalen. Moeten we dan toch concluderen dat het gat tussen deze twee te groot is, of dat er ook mensen zijn die zelfs de kostprijs niet kunnen betalen en verhongeren. Dan zou je op het punt komen dat met ontwikkelingshulp (lees; gesubsidieerde voedselproductie) deze mensen gevoed moeten worden. Dan komt ook "subsidie voor voedselproductie" ineens in een heel ander licht te staan. Maar het is de politiek en belastingbetaler die over het lot van de hongerigen beslist.

  • no-profile-image

    dick veerman - foodlog.nl

    Uiteraard betekent het nog iets: het betekent ook dat banken anders over kredietverlening aan boerenbedrijven moeten gaan nadenken.

    In het recente verleden eisten ze bedrijfsgroei. One size die iedereen moest - en nog steeds moet - fitten. Merkwaardig eigenlijk als je bedenkt dat alleen in niches geld te verdienen valt.

  • no-profile-image

    boerin

    Wereldwijd wordt er door politici en andere 'geleerden' geschreven dat er op termijn een voedseltekort ontstaat, veroorzaakt door enorme bevolkingsgroei. Als producent mag je dan concluderen dat het allemaal goed komt.
    Ik begin me af te vragen: wordt deze informatie bewust de wereld in geholpen om een grote goedkope voedselproduktie te garanderen. Politici hebben allemaal met de producenten te doen maar voedselvoorziening zal zeker hoger op hun prioriteiten lijst staan. Mocht dit waar zijn, staan wij als producenten er slecht voor. Dus mijn vraag aan U, wat zeggen de landbouw geleerden, die aan onze kant zouden moeten staan: Komt het allemaal wel goed?

  • no-profile-image

    Huib Rijk

    Geachte Melkveehouder, boeren zijn betrokken mensen die zich het lot van anderen aantrekken. Het feit dat bijna een miljard mensen met honger naar bed gaan trekken zij zich aan - en niet omdat zij niet profiteren van voedselafname door die hongerigen. Boeren hebben moeite met het weggooien van voedsel, juist omdat zij weten hoe veel moeite er in gestopt is om het te produceren. Maar beneden de kostprijs voedsel produceren om de hongerigen te voeden werkt niet. Honger is in mijn ogen geen technisch probleem (Allerlei technieken om voedselproductie op te krikken lossen de honger niet op). Het is ook geen verdelingsprobleem. Het is een sociaal-economisch probleem. Als arme boeren voor hun voedsel een redelijke prijs ontvangen kunnen zij investeren in hun productie, vervolgens die productie deels verkopen en met dat geld schoenen kopen, onderwijs voor hun kinderen betalen,etc. Met het geld dat de schoenenmaker en onderwijzer ontvangen kunnen zij dan voedsel van de boer afnemen. Als geïmporteerd voedsel veel goedkoper is dan zullen de onderwijzer en de schoenenverkoper dat nemen. Maar dan verdwijnt het geld uit het land en komt het hele economisch systeem tot stilstand. Veel economisch beleid heeft als effect dat arme landen arm blijven. Het gevolg is dat velen honger hebben en er toch onverkoopbare overschotten zijn. Vermindering van voedselproductie, bijv door voedsel dat de kostprijs niet opbrengt om te zetten in biobrandstof, leidt volgens mij tot minder armoede en honger.

  • no-profile-image

    Econoom

    Dit is pure ijskoude sanering. Dit alles wordt door ieder die iets in de melk te brokken heeft aangewakkerd niet wetend dat ze hiermee een wereld ontwikkelen die managers kweken die straks iedereen uitmelken. Zie ook voorpagina van de telegraaf. Het verschil in arm en rijk wordt steeds groter tot dat er een oorlog uitbreekt en ieder weer gelijk is. We zijn nu op weg naar een modern communisme.

Laad alle reacties (16)

Of registreer je om te kunnen reageren.