Home

Achtergrond 115 x bekeken

Kans op beter WTO-akkoord met oog voor landbouw

Het is niet gelukt om het afgelopen jaar af te sluiten met een nieuw wereldhandelsakkoord. Harm Schelhaas treurt daar niet om. Er is volgens hem nu kans op een beter akkoord.

Harm Schelhaas (oud-voorzitter van het Productschap Zuivel) is econoom en promoveerde in 2003 op een proefschrift Liberalisatie in de landbouw.

De wezenlijke moeilijkheid bij de onderhandelingen over een wereldhandelsakkoord (WTO) is dat daar een onbeperkt geloof heerst in de vrije markt. Daardoor is er geen aandacht voor de bijzondere structuur van de landbouw.

Beide elementen spelen een rol bij het conflict tussen India en de Verenigde Staten. India, hierin gesteund door China en circa honderd derde wereldlanden, wilde zijn vele miljoenen kleine boeren niet bloot stellen aan de wisselvalligheden van de vrije markt. Die kunnen er namelijk toe leiden dat de invoer plotseling zeer sterk toeneemt hetgeen om sociale redenen niet aanvaardbaar is, want, aldus India: ”anders dan in de industrie kan de landbouwproductie niet zomaar ingekrompen worden”.

India is, gelukkig, niet geweken voor westerse liberale druk. Beide elementen spelen ook een rol bij de afgewezen Nederlandse wens rekening te houden met zogeheten consumerconcerns (natuur, dierenwelzijn, platteland).

Een ander voorbeeld: zowel boeren als consumenten zouden gebaat zijn bij een stabiele prijsvorming zonder de hoge toppen en diepe dalen van de geliberaliseerde landbouwmarkten. Het investeringsklimaat in de derde wereldlandbouw zou er aanzienlijk door verbeteren. Maar ingrijpen in de vrije markt was onbespreekbaar.

Door de kredietcrisis is inmiddels overduidelijk gebleken dat markten ernstig kunnen falen. Velen zijn bekeerd tot een sociale markteconomie met een sterke overheid; dat zal ook invloed moeten hebben op de WTO onderhandelingen. Bankier Herman Wijffels sprak zelfs over een nieuwe cultuurfase van de mensheid als gevolg van de kredietcrisis.

Bovendien zijn de zogeheten welvaartswinsten bij een WTO-akkoord gering. Volgens modelberekeningen bedragen ze circa 0,2 procent van het wereldinkomen, grotendeels terecht komend bij de westerse consument. Gezien de ontwrichting van de wereldeconomie door de kredietcrisis gaat het om praktisch verwaarloosbare bedragen.

Er daagt gelukkig hoop voor een betere WTO-overeenkomst. Obama is niet erg voor vrijhandel; hij heeft andere prioriteiten. Er moet natuurlijk op termijn wel een nieuwe WTO-overeenkomst komen; de globalisering gaat door. Met bepalingen tegen dumping en voor vrije toegang tot de koopkrachtige westerse markten. Maar waarbij ook rekening gehouden wordt met consumer conserns, duurzaamheid, mensen – en arbeidsrechten en vooral de bijzondere structuur van de landbouw.

Administrator

Of registreer je om te kunnen reageren.