Home

Achtergrond 120 x bekeken

Werken in China in een ring van vuur

Persvrijheid is ver te zoeken in China. Karen Meirik, correspondent in het Aziatische land, ondervindt dat in haar dagelijkse werk.

Naar aanleiding van de internationale dag van de persvrijheid schetst ze een beeld van het werk van journalisten in China.

De Westerse media in China zouden in de aanloop naar de Olympische Spelen in alle vrijheid hun werk kunnen doen. Maar met minder dan honderd dagen voor de opening van de Spelen komt er van die beloofde grotere persvrijheid bitter weinig terecht. Er is zelfs sprake van een terugslag. Zeker nadat de westerse media in de ogen van de Chinese autoriteiten gekleurd berichtten over de rellen in Tibet, medio maart.

Sinds de rellen in Tibet en naburige provincies, zijn zeker tien buitenlandse correspondenten, vrijwel allemaal gepokt en gemazeld in China, met de dood bedreigd. Sommigen telefonisch, anderen in persoon, aan de voordeur. Op het internet zijn de oproepen tot geweld nog veel talrijker, en de huisadressen en telefoonnummers van de westerse journalisten staan er voor het gemak bij.

Het werkelijke gevaar blijft voor correspondenten beperkt. Lastiger is het geworden voor de tolken en assistenten. Zij moeten niet alleen tussen twee wereldbeelden navigeren, maar lopen ook meer risico bij een eventuele arrestatie. Maar het meeste gevaar lopen de bronnen.

In grote steden kunnen mensen openlijk hun mening geven, zelfs over controversiële onderwerpen. Op het platteland, waar juist veel gevoelige zaken als corruptie, illegale grondonteigening en milieuproblemen spelen, zijn de geïnterviewden vogelvrij voor de lokale autoriteiten.

Het gevaar speelt dus niet voor de verslaggever die hooguit met een buil wordt teruggestuurd naar Peking, maar wel voor iedereen die daarmee heeft gepraat, tot de taxichauffeur of de serveerster aan toe. Een Britse collega noemt het een 'ring van vuur' rond de buitenlandse journalisten. De ring beschermt de correspondent, maar is gevaarlijk voor alle anderen die dichtbij durven te komen. De Chinese media staan nog altijd onder strenge staatscontrole. Dus wie problemen heeft met de overheid, zelfs al is dat op lokaal niveau, vermijdt liever de Chinese journalisten die gezien worden als onderdeel van het systeem.

Ik krijg meerdere keren per week, op de meest onmogelijke tijdstippen, telefoontjes van mensen die vinden dat hen onrecht is aangedaan. Dat kan gaan om een loongeschil, een omgekochte rechter, maar in een groot deel van de gevallen zijn het boeren van wie de landbouwgrond is afgenomen.

"De partijsecretaris van ons dorp verkocht onze landrechten aan een projectontwikkelaar, en stak meer dan de helft van de opbrengst in zijn eigen zak," vertelde Zhou Lin, één van drie boeren uit een dorpje in Shandong. Ik ontmoette ze in maart in Peking, waar ze naartoe waren gekomen om verhaal te halen. Zonder succes. Het waren stuk voor stuk potige, boze kerels. Toch hadden ze niemand in het dorp durven vertellen over hun reis naar Peking. Te bang voor problemen bij terugkeer met de dorpsleiding.

In diezelfde maand liet een groepje boeren uit de provincie Anhui me foto’s zien van bont en blauw geslagen dorpelingen, die hadden geprobeerd hun land te beschermen. Geweld en corruptie zijn aan de orde van de dag, in het snel moderniserende China. Journalisten kunnen dit aan de kaak stellen, maar als ze onvoorzichtig zijn, kunnen ze de lokale problemen juist verder verergeren.

Als ik uit de auto stap met mijn blonde haren en witte gezicht, trekt dat gegarandeerd de aandacht van de plaatselijke arm der wet, en al helemaal als die arm zelf geen schone handen heeft. Dus reis je soms met een deken over je hoofd of zorg je er voor in het donker aan te komen. Mijn kantoorgenoot heeft twee weken geleden zelfs een Chinese pruik gekocht, vanwege een reportage bij de politiek gevoelige Drie Klovendam.

Op dat soort momenten waan je je in de loopgraven van de vrije nieuwsgaring. Maar voor mij zijn de werkelijke helden niet de journalisten, maar al die gewone Chinezen die na decennia van staatspropaganda en politieke zuiveringsacties nog altijd hun mond durven open te doen.

Administrator

Of registreer je om te kunnen reageren.