Home

Achtergrond 225 x bekeken 1 reactie

Herbezinning op landbouw en natuur

Landbouw en natuur staan niet per definitie op gespannen voet met elkaar. Ze kunnen elkaar zelfs versterken. Dat betogen Floor Brouwer, Martijn van der Heide en Hans Leneman, een groep onderzoekers van het LEI. De huidige voedselmarkt biedt volop kansen.

Het debat over hoge voedselprijzen is ontaard in een polemiek. Er is een spanningsveld tussen landbouw en natuur, gebaseerd op het idee dat deze nu eenmaal niet goed samengaan. Nu de voedselprijzen stijgen, bestaat de angst dat natuur en landbouw moeten vechten om hectares, en dat daarmee ofwel de realisatie van natuur- en milieudoelen, ofwel de (mondiale) voedselvoorziening onder druk komt te staan. Maar is deze angst terecht? Dit is typisch een vraag waarbij opwinding en emotie vooruitlopen op het antwoord dat is gebaseerd op feitenmateriaal.

Het spanningsveld tussen landbouw en natuur is minder groot dan het lijkt. Waar het naar onze mening feitelijk om draait, is een herbezinning op landbouw- en natuurbeleid. Allereerst het Europese Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Het overgrote deel van de EU-landbouwbegroting gaat naar de eerste pijler. Zo krijgen boeren jaarlijks een bedrijfstoeslag, dat vooral afhankelijk is van het aantal hectaren land dat ze bezitten. Deze toeslagen zijn een vergoeding voor de prijsdalingen die in de jaren negentig tussen EU-lidstaten zijn afgesproken. De budgetperiode hiervoor loopt tot 2013. Met de hoge voedselprijzen vervalt ook de legitimatie voor deze directe inkomenssteun.

Deze ontwikkeling biedt kansen voor natuur en landschap. Met een verschuiving van financiële middelen van de eerste pijler naar de tweede pijler kan het landbouwbeleid boeren stimuleren een extra bijdrage te leveren aan natuur- en landschapsbeheer.
Vanuit de tweede pijler ontvangen boeren namelijk vergoedingen voor het beheer van natuur en de open ruimte. Boeren zijn voor dit beheer vooral te porren wanneer de hoogte van deze vergoedingen marktconform is. Waar het hier om gaat, is dat door een verschuiving van financiële middelen - minder geld voor de eerste pijler en meer geld voor de tweede - landbouw en natuur elkaar opnieuw versterken. Zo beschouwd is de realisatie van natuur- en landschapsdoelstelling misschien juist wel gebaat bij stijgende voedselprijzen.

Dan de herbezinning op het natuurbeleid. De grondgebonden landbouw bepaalt nog altijd het karakter en de aanblik van grote delen van het Nederlandse landschap. Hogere voedselprijzen stellen de boeren in die gebieden in staat zich te handhaven, of, onder strikte voorwaarden, hun bedrijven zelfs uit te breiden. Daarmee is de kwaliteit van ons landschap gebaat. Een levensvatbare grondgebonden landbouw is goed voor ons agrarisch cultuurlandschap, waar volop kan worden genoten van rust en ruimte. Tegelijkertijd leidt de grotere levensvatbaarheid van de grondgebonden landbouw tot hogere grondprijzen.
En dat heeft onvermijdelijk weer consequenties voor het natuurbeleid, en dan in het bijzonder voor de realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur, waar vrijwel alles draait om de aankoop en het beheer van gronden. Nu de malaise in de landbouw plotsklaps is omgeslagen in een herwaardering, is ook een herbezinning op dit natuurbeleid noodzakelijk.

Wanneer we in Nederland geen landbouwgrond meer uit productie zouden nemen, is de schaarste aan voedsel niet opgelost. Het geeft misschien tijdelijk wat lucht, maar hoge voedselprijzen zijn het gevolg van allerlei internationale ontwikkelingen. Speculatie op landbouwproducten kan ook prijsopdrijvend werken. De invloed van Nederland op deze ontwikkelingen is beperkt, maar met de gevolgen ervan dienen wij rekening te houden.
Dat de hernieuwde belangstelling voor landbouw automatisch ten koste gaat van hectares natuur is niet te verwachten. Nog altijd blijk een breed draagvlak in de samenleving te bestaan voor het realiseren van natuur- en landschapsdoelen. Daarnaast willen we het karakteristieke landschap met grondgebonden landbouw behouden. De huidige marktsituatie, met stijgende voedselprijzen, kan aan beide wensen een positieve stimulans geven.

Administrator

Eén reactie

  • no-profile-image

    W Zandbergen

    Landbouw en natuur is net zo slecht uit elkaar te halen als het proberen je hoofd 10 uur in een bak vol water te houden niet te ademen en blijven leven.

Of registreer je om te kunnen reageren.