Home

Achtergrond 111 x bekeken 2 reacties

Tijd voor bezinning landbouwbeleid

De kredietcrisis kan de landbouwpolitiek niet onberoerd laten, meent econoom Harm Schelhaas. Het is nu tijd voor de politiek om te kijken hoe het beheersen van de productie kan worden ingebouwd in een geliberaliseerd beleid.

De kredietcrisis is diep ingrijpend en kan het einde betekenen van de huidige periode van onbegrensd liberalisme. Deze periode begon met de ineenstorting van de Sovjet Unie. De markt had definitief gewonnen van de staat, zo juichten de neoliberalen. De markt had een zelfcorrigerend vermogen en de oplossingen van de markt waren altijd beter dan die van de staat. Overheidsingrijpen was niet meer nodig. Wel nam de kritiek op de vrije markt toe. Zo hield deze geen rekening met immateriële waarden, leidde tot scheve inkomensverhoudingen en ook tot affaires als de Enrom- en Ahold-affaires.

Maar de kredietcrisis heeft radicaal een einde gemaakt in het geloof in de vrije markt. Wereldwijd was bijna 2.000 miljard euro (!) nodig om de directe gevaren te bezweren. Maar misschien moet het ergste nog komen; er wordt rekening gehouden met een ernstige recessie als gevolg van de kredietcrisis. "Het einde van de vrije markt is er, wij moeten terug naar een sociale markteconomie met weliswaar een grote mate van vrijheid voor de ondernemingen, maar met een overheid die corrigerend kan ingrijpen", aldus de teneur van vele beschouwingen.

De kredietcrisis kan de landbouwpolitiek niet onberoerd laten. Herhaaldelijk is naar voren gebracht dat de voedselmarkt niet aan de vrije markt mag worden overgelaten. Toch koerst de huidige Europese landbouwpolitiek af op een algeheel geliberaliseerde landbouwmarkt na 2013. Ook de plotselinge voedselschaarste heeft invloed gehad op deze koers. Met de vorig jaar geldende hoge prijzen leek een Europese landbouwpolitiek niet langer nodig. Maar inmiddels zijn de landbouwprijzen weer aanzienlijk gedaald, terwijl de grote productiestijgingen nog moeten komen. Ook zal de verwachte recessie het komende jaar de afzet nadelig beïnvloeden.

De conclusie is dat de besluiten tot landbouwliberalisatie zijn genomen onder heel andere omstandigheden dan nu. Overheidsingrijpen is niet meer besmet en de marktvooruitzichten werden te rooskleurig ingeschat. De zwakke plek in de landbouw is – bij afwezigheid van overheidsmaatregelen – de onbeheersbaarheid van de productie. Er ontstaan gemakkelijk tekorten en overschotten. Tekorten betekenen honger voor de vele armen in de wereld; overschotten te lage prijzen voor de boeren, waardoor de basis wordt gelegd voor nieuwe tekorten.

Buiten de landbouw is beheersing van de omvang van de productie heel gewoon. Beheersing van de landbouwproductie is gunstig voor een evenwichtige prijsontwikkeling, vermijdt tekorten en overschotten en speculatiebewegingen worden ingeperkt. Beheersing is gunstig voor boeren en armen in de wereld, bevordert het opbouwen van een duurzame landbouw (milieu, natuur, landschap), vermijdt een race zonder finish, het is goed ook voor kleine boeren, het voorkomt onnodige investeringen en vraagt weinig overheidsgeld. Vergeleken met de vrije markt biedt productiebeheersing een aantal voordelen waardoor de landbouw beter aan zijn maatschappelijke taak kan voldoen. Een bezinning op de vraag hoe productiebeheersing kan worden ingebouwd in het landbouwbeleid voor na 2013 verdient daarom ernstige overweging.

De kredietcrisis met zijn twijfel aan de vrije markt komt, wat dit betreft, net op tijd. De Europese Unie koerst momenteel wel af op een geliberaliseerde landbouwmarkt maar het 'point of no return' is nog lang niet gepasseerd.

Administrator

Laatste reacties

  • no-profile-image

    Ryan Molendijk

    Eens!! En niet wachten tot morgen met de implementatie. In de intensieve veehouderij staat menigeen het water al tot aan de lippen en een aantal zijn of gaan al kopje onder. En dat terwijl wij de meest vooraanstaande en kwalitatief hoogstaande productie ter wereld hebben. Met alles en iedereen wordt er rekening gehouden. Dat eist zijn tol en wordt er ingezet op schaalvergroting en kostprijsverlaging. Inderdaad een race zonder finish die we met z'n allen dreigen te verliezen.

  • no-profile-image

    barend

    ik kan me helemaal vinden in de conclusie van schelhaas
    met voedsel moet je niet stunten
    het is de eerste levensbehoefte
    het landschap moet onderhouden worden
    en daar hebben we boeren voor nodig
    overproductie en lage prijzen passen hier niet bij

Of registreer je om te kunnen reageren.