Home

Achtergrond 253 x bekeken

Platteland wordt steeds veelzijdiger

De keuzes die boeren moeten maken, versterken de waardevolle eigenschappen van het Europese platteland. Vooral rond de grote steden en toeristische streken ontstaat een rijkgeschakeerd palet aan multifunctionele boeren, schetsen Stijn Postema en Wim de Hoop.

Op het Europese platteland hebben boeren drie mogelijkheden: vergroten door specialisatie, verbreden of verdwijnen. De drie trends zijn jaren geleden al in gang gezet, maar de contouren worden nu pas duidelijk en het resultaat is een veelzijdig platteland.

De economische en sociale situatie van het Europese platteland verandert aan het begin van de 21ste eeuw drastisch. Maar verdwijnen daarmee ook de waardevolle eigenschappen van het platteland? Integendeel. Dankzij veranderingen in het Europese landbouwbeleid en door toenemende vraag naar gevarieerde landbouwproducten (voedsel, zorg, educatie, recreatie, natuurbeheer) vanuit de stad, kunnen boeren zorgen voor het behoud van deze waarden.

Met schaalvergroting wordt de klassieke manier van landbouw bedrijven voortgezet. Volgens oud-landbouwminister Cees Veerman is de opkomst van de megabedrijven in Europa niet alleen onvermijdelijk, maar zelfs noodzakelijk. De strekking van zijn verhaal is ongeveer: de voedselprijs gaat omhoog. Dus de voedselproductie in Europa moet omhoog.

Het platteland verandert doordat een groot aantal boeren verdwijnt. Hun boerderijen worden vaak opgekocht en bewoond door rijke stedelingen. Ze wonen er vanwege kwaliteiten zoals rust, ruimte en groen. De vraag is of deze groep bewoners geneigd is een bijdrage te leveren aan de veelzijdigheid van het platteland.

De derde verandering is de groei en professionalisering van de multifunctionele boer. Professor Han Wiskerke, hoogleraar aan de Wageningen Universiteit, constateert dat afgelopen jaren rond de steden minder boerderijen zijn verdwenen dan in de dunbevolkte gebieden. Volgens hem komt dat doordat boeren rond de steden meer aan verbreding hebben gedaan en de stad als markt gebruiken. Wiskerke voorspelt een flinke groei van de multifunctionele landbouw.

Van grote invloed daarop is de Europese hervorming van het landbouwbeleid. De inkomenssteun wordt afgebouwd. Daarvoor komt een beloning voor ’maatschappelijk waardevolle zaken’, ofwel zaken waar zowel het platteland als de stedeling baat bij heeft. Gedoeld wordt bijvoorbeeld op de stimulering van concurrentie, op duurzaamheid en op het onderhouden van karakteristieke landschappen.

De landbouw beslaat ongeveer 95 procent van ons continent. De grote gespecialiseerde bedrijven bewaken het bekendste tegoed van het platteland: de voedselvoorziening. Zij bedienen vaak de wereldmarkt. Daartussen, vooral rond de steden maar ook in de toeristische streken, ontstaat een rijk geschakeerd palet aan multifunctionele boeren die een ander traditioneel tegoed van het platteland beheren en in stand houden: streekproducten, natuur, educatie, zorg, recreatie zorg en ontspanning. Zij richten zich vaker op de regionale markt. Beide type boeren vormen samen een nieuw veelzijdig platteland.

* Stijn Postema is auteur van het boek Cityside Oasis, over multifunctionele boerderijen en de Eemlandhoeve, dat binnenkort verschijnt
* Wim de Hoop werkt voor het LEI en is verbonden aan het WUR-netwerk AgroCenter voor Duurzaam Ondernemen

Administrator

Of registreer je om te kunnen reageren.