Home

Achtergrond 387 x bekeken

Samenloopbepaling overdrachtsbelasting en schenkingsrecht

Als er een onroerende zaak geschonken wordt, is er in principe overdrachtsbelasting en schenkingsrecht verschuldigd. Deze dubbele heffing kan voorkomen worden met het gebruik van de zogenoemde samenloopbepaling. Door de toepassing ervan kan de overdrachtsbelasting in mindering komen op het schenkingsrecht. Bij een zorgvuldige planning van de schenking kan een forse belastingbesparing worden bereikt. Een mooi voorbeeld hiervan is uitspraak van de rechtbank in Haarlem over schenkingen van een vader aan zijn twee zoons.

De zaak was als volgt:

Een vader had op 27 december 2001 bij akte van schenking aan zijn twee zoons een bedrag schuldig erkend van f75.000 (€34.033). Deze akte bevatte onder meer een passage ‘Verklaringen vooraf’. Hierin was aangegeven dat hij de schenking aan zijn zoons had gedaan ten behoeve van de aankoop door de zoons van een bepaald pand.

Op 31 januari 2002 verkocht de vader het betreffende pand aan zijn zoons. In de leveringsakte was onder meer opgenomen dat de vader het pand leverde aan zijn zoons ter uitvoering van een eerder gesloten koopovereenkomst. De koopprijs van het pand bedroeg f330.000 (€150.000). De koopprijs werd verrekend met de bedragen uit de schenkingsakte van 27 december 2001. De vader deed vervolgens afstand van de verplichting voor zijn zoons om het resterende bedrag van de koopprijs te voldoen. Dit was dus de tweede schenking van de vader aan zijn zoons.

De vader en een van zijn zoons dienden vervolgens een aangifte voor het recht van schenking in. Daarbij gaven zij aan dat in 2001 een schenking had plaatsgevonden van f75.000 (€34.033) en in 2002 van f90.000 (€40.840). Bij de aangifte deden ze een beroep op de samenloopbepaling waarbij het schenkingsrecht mag worden verminderd met de overdrachtsbelasting. De berekening in de aangifte leidde tot een uitkomst waarbij het schenkingsrecht lager was dan de overdrachtsbelasting, waardoor volgens hen geen schenkingsrecht was verschuldigd.

De inspecteur weigerde echter de samenloopbepaling toe te passen. Volgens hem moest geen samenhang worden aangenomen tussen de schenking van 27 december 2001 en de overdracht op 31 januari 2002. Het was beleid van de Belastingdienst dat bij een langere periode dan 14 dagen tussen de akte van schenking en akte van levering geen samenhang wordt aangenomen omdat dan niet meer gesproken kan worden van een ‘korte termijn’. Daarnaast stelde de inspecteur dat slechts de overdrachtsbelasting kan worden verrekend, die verschuldigd is over het schenkingsbedrag na aftrek van de van toepassing zijnde schenkingsrechtvrijstelling. Uiteindelijk werd het geschil voorgelegd aan de rechtbank.

De rechtbank merkte op dat de achtergrond van de wettelijke samenloopbepaling is om verschillende gevallen waarin materieel sprake is van een schenking van een onroerende zaak, gelijk te behandelen. Dat die materiële schenking zijn weerslag vindt in meerdere rechtshandelingen die op verschillende data waren verricht, doet aan de gelijkstelling niet af. Volgens de rechtbank heeft de samenloopbepaling niet alleen betrekking op de overdracht van een onroerende zaak tegen een te lage tegenprestatie, maar ook de overdracht tegen een reële tegenprestatie met kwijtschelding van de koopsom.

Nu de akte van levering van 31 januari 2002 verwees naar de notariële akten van schenking van 27 december 2001, vond de rechtbank dat de zoon daarmee aannemelijk had gemaakt dat er een samenhang bestond tussen de rechtshandeling schenking en de rechtshandeling levering van het pand. Daardoor konden deze rechtshandelingen als één geheel worden beschouwd. De stelling van de inspecteur dat samenhang van rechtshandelingen slechts kan worden aangenomen als tussen de rechtshandelingen een korte termijn van niet meer dan 14 dagen is verstreken, vond evenmin genade bij de rechtbank. Tijdsverloop is niet doorslaggevend voor het al dan niet aannemen van een samenhang in gevallen als de onderhavige.

Dit voorbeeld geeft nog eens duidelijk aan dat de samenloopbepaling, mits op een juiste wijze toegepast, een grote belastingbesparing op kan leveren.

Mr. P.L.F. Seegers (voorzitter Platform landbouwnormen, werkzaam bij Belastingdienst Oost). Hij schreef dit artikel op persoonlijke titel.

Lees ook Studiemiddag Bedrijfsopvolging in de agrarische sector
Meer informatie Uitspraak Rechtbank Haarlem, 31 mei 2007

Administrator

Of registreer je om te kunnen reageren.