Home

Achtergrond 158 x bekeken

Besparing successierecht bij verkrijging woning met uitgestelde levering

Er zijn momenteel twee uitspraken van gerechtshoven waaruit blijkt dat met een eenvoudige transactie een groot bedrag aan successierechten kan worden bespaard. Het gaat over de verkrijging van de woning van de erflater waarbij de zogeheten fictief erfrechtelijke verkrijging niet van toepassing is. De fictief erfrechtelijke verkrijging heeft als doel om bij een verkoop binnen de familiekring de waardestijging van (ondermeer) de woning na verkoop tot de overlijdensdatum te belasten met successierecht.

Kern van de uitspraken van de gerechtshoven is dat bij een verkoop van een woning met uitgestelde levering de fictief erfrechtelijke verkrijging niet van toepassing is. Een verkoop met uitgestelde levering is daarom een manier om successierecht te besparen over een door een erflater bewoonde woning. De gekozen weg leent zich bij uitstek voor de situatie van ouders op leeftijd die in hun eigen woning wonen. De besparing gaat in het kort als volgt. De ouder(s) verkoopt/verkopen de woning aan de kinderen. De levering van de woning (via een notariële akte van eigendomsoverdracht) vindt later plaats, veelal kort na het overlijden van de langstlevende ouder. De kinderen verkrijgen de woning dan via een levering en niet via een fictief erfrechtelijke verkrijging. Daardoor blijft de waardeaangroei van de woning tot de overlijdensdatum buiten het heffingsbereik van het successierecht. Hof Den Bosch heeft in navolging van Hof Amsterdam ook in deze zin beslist. Deze zaak betrof een in 2003 overleden weduwnaar zonder kinderen. Hij had zijn woning in 1994 aan zijn toekomstige erfgenamen verkocht, waarbij de levering van de woning was uitgesteld tot uiterlijk drie maanden na zijn overlijden.

De zaak die bij Hof Den Bosch behandeld is, is de volgende: een in 1906 geboren weduwnaar verkocht in 1994 de door hem bewoonde woning aan een echtpaar. De daarbij opgemaakte notariële akte vermeldde onder meer het bedrag van de koopsom, de verplichting van de weduwnaar om de woning tegen herbouw- of nieuwbouwwaarde verzekerd te houden en het uiterste tijdstip waarop de koopsom moest zijn voldaan en de notariële akte moest zijn verleden (uiterlijk drie maanden na het overlijden van de weduwnaar). De weduwnaar had geen kinderen en had in 2000 bij testament over zijn nalatenschap beschikt. De vrouw van het echtpaar was tot één/zevende deel gerechtigd tot de nalatenschap. De weduwnaar overleed op 27 april 2003. Op 24 juni 2003 werd de akte van levering verleden en de koopsom voldaan.

De inspecteur meende dat sprake was van een fictief erfrechtelijke verkrijging en legde de vrouw een aanslag successierecht op naar een verkrijging van € 352.889. De zaak kwam voor Rechtbank Breda. Deze stelde vast dat na verkoop van de woning in 1994 de eigendom van de woning nog bij de weduwnaar was gebleven. Hetzelfde gold voor het economisch belang en het risico van het tenietgaan. Hierdoor was geen sprake van een situatie waarbij een vermogensbestanddeel van een erflater was omgezet in een genotsrecht dat eindigt bij het overlijden van de erflater en mist de regeling van fictief erfrechtelijke verkrijging toepassing. De rechtbank stelde de vrouw in het gelijk en verminderde de erfrechtelijke verkrijging tot een bedrag van € 199.444.

De inspecteur ging vervolgens in hoger beroep bij Hof Den Bosch. Ook hier ving hij bot. Het hof bevestigde de uitspraak van de rechtbank. Door middel van een eenvoudige verkoop van een woning met uitgestelde levering kan op grond van deze uitspraken een forse besparing aan successierechten bereikt worden.

De fictieve erfrechtelijke verkrijging geldt overigens alleen bij een erfrechtelijke verkrijging door de echtgenoot van de erflater of de bloed- of aanverwant tot en met de vierde graad (neven en nichten) of hun echtgenoten.
Mr. P.L.F. Seegers (voorzitter Platform landbouwnormen, werkzaam bij Belastingdienst Oost). Geschreven op persoonlijke titel.

Meer informatie Uitspraak Hof Amsterdam 21maart 2006
Meer informatie Uitspraak Hof ’s-Hertogenbosch 11 april 2007

Administrator

Of registreer je om te kunnen reageren.