Home

Achtergrond 176 x bekeken

Goed nieuws en slecht nieuws

De samenleving stikt zowat in het economische groeimodel. We moeten durven zeggen dat we die economische groei niet meer willen.

Het goede nieuws

Het goede nieuws is dat de economie blijft groeien. We worden alleen maar rijker, tenminste, als je er op tijd bij bent. Als je pech hebt en aan de verkeerde kant van de kloof woont die arm en rijk scheidt, dan blijft het sappelen. Maar vooral hier in het westen kunnen we nog wel even voort. De olie wordt schaarser, maar met onze SUV’s dicht bij Pernis kunnen we raaktanken. De olie wordt ook duurder, maar elke euro erbij levert de schatkist weer een half miljard op.

Paradox van W.S. Jevon

En de vervuiling dan? Al dat olieverbruik zorgt toch ook voor smog, roet en broeikasgassen? Daar hebben ze ook wat op gevonden: we moeten schonere machines maken. En met behoud van economische groei kan er dus met dezelfde hoeveelheid vervuiling even veel geproduceerd worden.

Helaas komen we dan in de greep van de paradox van Jevon. Een betere efficiëntie gaat altijd gepaard met een hogere consumptie.

‘Even veel productie’ betekent stilstand, en in de economie betekent stilstand achteruitgang.

Wat gebeurt er dus? Omdat we dat economische groeimodel zo ongeveer doorgeslikt hebben, wordt met de schonere machines méér geproduceerd. De machines worden dan niet alleen rendabeler, de productie wordt ook vervuilender.

De auto-industrie laat dat mooi zien. De auto is stukken schoner geworden. Maar omdat we er nu zo’n 8 miljoen door Nederland laten karren, is de vervuiling gewoon toegenomen. Het bedrijfsleven, VNO-NCW, MKB en LTO, stinkt met open ogen in de paradox. Het gaf aan best wat te willen doen aan het broeikaseffect, maar dan kosteneffectief.

Eigenlijk bedoelen ze: ze willen investeren in schonere technologie, maar er per saldo meer mee mogen vervuilen. Ja, want anders is het niet kosteneffectief en groeit de economie niet. Logisch!

Het slechte nieuws

Dan nu het slechte nieuws. We gaan met zijn allen naar de ratsmodee. Allemaal zitten we in hetzelfde economische groeimodel vastgemetseld. Elke maatregel die we onszelf opleggen, hollen we vroeg of laat volledig uit. We zitten op een zinkende Titanic, terwijl het orkest vrolijk doorspeelt.

Wat we hieraan moeten doen? 1. We moeten een keer hardop durven zeggen dat we die economische groei niet meer moeten willen. 2. We moeten echt eens minder gaan produceren/vervuilen. En dat is hetzelfde als niet meer economisch groeien.

Ben je helemaal gek geworden, hoor ik u denken. Nee, U! Want, zoals de Amerikaanse milieu-econoom Kenneth Boulding (1919-1993) ooit zei: Iedereen die gelooft dat een exponentiële groei in een eindige wereld eindeloos kan doorgaan, is ofwel gek, ofwel econoom.

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.