Home

Achtergrond 803 x bekeken 3 reacties

Arbeid als zwakste schakel

De Nederlandse melkveehouderij laat een ontwikkeling zien met vooral gezinsbedrijven, die een productieomvang hebben tot 1 miljoen kilo melkquotum. Melkveehouders staan daarbij voor belangrijke strategische beslissingen. Een stal bouwen en quotum kopen of juist niet, de aanschaf van een melkrobot of anderszins voorzien in het arbeidsvraagstuk. Tegen de achtergrond van de veranderende (markt)omstandigheden zijn dat vaak lastige besluiten, want er zijn veel keuzes mogelijk. Dit zal leiden tot een veelkleurige melkveehouderij die volop toekomstmogelijkheden biedt. Daarbij is het een vereiste om op een andere manier naar de realiteit te kijken. Of anders gezegd om een afweging te maken tussen de passie voor het vak en de pressie van de markt en de omgeving.

Beperkende factoren

Kijkend naar het melkveebedrijf dat geschetst is in deze opdracht is sprake van de volgende beperkende factoren:
- hoge arbeidsinzet ondernemer (hierdoor kwetsbaar bij ziekte);
- aanstaande gezinsuitbreiding slokt tijd op van ondernemer;
- het wegvallen van de arbeid van vrouw en vader;
- ruim grondareaal in relatie tot het veel in eigen beheer uitvoeren van landwerkzaamheden dus ook de aanwezigheid van de hiervoor benodigde machines;
- ligboxenstal en melkstal zijn gedateerd en afgeschreven (25 jaar);
- beide stallen zitten qua ruimte vol. Ligboxenstal zelfs bijna 10% overbezetting;
- gemiddelde mechanisatiegraad. Wellicht de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in 'nieuwe' machines;
- voeren met voermengwagen betekent een arbeidsintensieve methode van voeren (tijd voor mengen, meerdere rantsoenen, enz.);
- financiering per kilo melk is hoog voor een bedrijf in deze staat. Daarbij is de vraag nog wat de toestand van het woonhuis is.

Mogelijke oplossingen

Om toch het bedrijf in zijn huidige vorm voort te zetten zal gekeken moeten worden naar het inhuren van externe arbeid of andere arbeidsbesparende maatregelen. Oplossingsrichtingen zijn:
- grotere melkstal (ruim 4 uur per dag aan het melken!);
- 2 melkrobots;
- meer landwerk uitbesteden aan loonwerker. Jaarlijks vaste prijsafspraken maken;
- een drinkautomaat plaatsen bij het jongvee;
- het aantrekken van een (STAP)medewerker;
- samenwerking met stoppende melkveehouder; gebruik grond en stalling voor jongvee;
- uitbesteden jongveeopfok;
- gedeelte van het melkquotum verleasen;
- creeëren van een grotere huiskavel en veldkavels op grote afstand afstoten/verhuren;
- automatische roosterschuif;
- beweegbaar voerhek/automatisch voeraanschuiver;
- koematras i.p.v. zaagsel of het mechaniseren van het instrooien van zaagsel;
- geen beweiding dus summerfeeding (jaarrond constant rantsoen);
- opdrijfhek achter de wachtruimte.

Geld wordt alleen in de stal verdiend

Je moet als ondernemer kijken wat je sterke punten zijn en wat de arbeidsvreugde bevordert. Uiteindelijk wordt het geld op een melkveebedrijf verdiend in de melkstal (lees: ligboxenstal). Zorg daarom dat je een gezonde veestapel hebt en een optimale omgeving voor het vee in de stallen. Maak als melkveehouder een vaste weekplanning. Vaste tijdschema's geven rust in het bedrijf en minder kans op fouten.

Op dit bedrijf zou ik de melkstal vergroten naar een 2x9-zestig-gradenstal. Deze melkstal past hoogstwaarschijnlijk in de ruimte die de huidige melkstal in beslag neemt. Hierdoor blijven de kosten beperkt tot de nieuwe inrichting. De arbeidsbesparing is al snel ruim 1 uur per dag. De jaarkosten stijgen met €7.000 bij afschrijving in 18 jaar, 4,5 procent voor onderhoud/verzekering en een rente van 5,5%.
Ik kies niet voor een melkrobot te omdat je met deze melkstal ‘onbeperkt’ kunt groeien terwijl je bij een melkrobot steeds weer tegen grenzen aanloopt gezien het maximale aantal koeien (of kilo melk) per robot. De arbeid wordt bij een robot veelal niet minder, maar verplaatst van fysieke arbeid naar mentale arbeid. De jaarkosten van een melkrobot liggen ook nog eens €30.000 hoger dan bij een 2x9 melkstal.

Het landwerk wordt grotendeels uitbesteed aan de loonwerker, zodat geen grote investeringen in het machinepark nodig zijn.

Door het maken van groepshokken bij de kalveren met een drinkautomaat gaat de aandacht tijdens het melken naar het melkvee en niet naar het voeren van melk bij de kalveren. Een drinkautomaat levert slechts 2 uur arbeidsbesparing per week. De kosten per bespaard arbeidsuur zijn met €13 fors.

Zorg ervoor dat het vee overdag, dus tussen de melkingen door, gevoerd kan worden. Maak eenvoudige rantsoenen, één rantsoen per diercategorie en voer het jongvee 1x per 2 á 3 dagen.
Renoveer de huidige inventaris van de stal zoals de boxen, het voerhek en de roosters.

Als gekozen wordt voor groei moeten de volgende punten in ogenschouw worden genomen:
- aanvraag milieuvergunning. De AmvB Melkvee heeft een maximum van 110 GVE met bijbehorend jongvee;
- het verwerven van grond voor voer en mest Kies liefst pacht/huur om zo de kosten variabel te houden. Voor mestplaatsingsruimte op eigen grond rekenen we met 1,7 gve per ha. De rest zal moeten worden afgezet voor gemiddeld
€15 per m3;
- het aannemen van een vaste medewerker. Netto loonkosten bedragen ongeveer € 35.000 per jaar. (bron: KWIN).

Bij dit melkveebedrijf brengt €9.500 extra kosten een stijging van de kostprijs met 1 cent per kilo melk met zich mee. Het inschakelen van 1 VAK (volwaardige arbeidskracht) zorgt voor een verhoging van de kostprijs met 3,5 cent.
De bewerkingskosten zullen nauwelijks veranderen. Kostenstijging van de loonwerker valt bijna in het niet bij de kosten van onderhoud en verzekering van de eigen mechanisatie.

Nieuwbouw leidt tot te hoge financiering

Bij nieuwbouw van een ligboxenstal voor 110 GVE zal de financiering met €0,50 per kilo melk toenemen (110 GVE á € 4.500 = € 500.000). Persoonlijk zou ik deze keuze niet maken vanwege kapitaalsvernietiging van de bestaande ligboxenstal ook als je deze deels voor jongvee gaat gebruiken. Tevens bedraagt hierna de financiering € 1,50 per kilo melk, wat fors te noemen is. Hierdoor blijft jaarlijks geen geld over om te reserveren en is de toekomst van het bedrijf dan ook niet gewaarborgd!

Wellicht een wat lang antwoord, maar ik vind het zelf interessante materie.

Laatste reacties

  • no-profile-image

    gertie

    Nou Thys complimenten voor je antwoorden,interessante materie zelfs wij als leek leren van jou antwoorden. Ga zo door en je komt er wel.

  • no-profile-image

    A. S.

    "Als gekozen wordt voor groei moeten de volgende punten in ogenschouw worden genomen:
    - aanvraag milieuvergunning. De AmvB Melkvee heeft een maximum van 110 GVE met bijbehorend jongvee;

    heeft 'de AmvB Melkvee' niet een maximum van 200 GVE + 70 stuks jongvee?

  • no-profile-image

    J. Jaarsma

    Prima verhaal van Thijs maar weinig nieuwe inzichten en vrij voor de hand liggende oplossingen.

Of registreer je om te kunnen reageren.