Home

Achtergrond 751 x bekeken

Ook erfpachtvoordeel is fiscaal belast

De verkoop van de erfpachtgronden door de overheid kan grote fiscale gevolgen hebben. Dat de pachter bij de aankoop van door hem (of haar) gepachte gronden doorgaans een zogeheten ‘pachtersvoordeel’ kan behalen, welke niet onder de landbouwvrijstelling vallen, is algemeen bekend. Veel minder bekend dan het pachtersvoordeel is het erfpachtvoordeel. Wanneer is daarvan sprake, en wat zijn daarvan de fiscale gevolgen?

Van een erfpachtvoordeel is sprake wanneer een recht van erfpacht is verkregen voor een bedrag lager dan de werkelijke waarde op het moment van uitgifte. Met name in de tweede helft van de jaren zeventig en het begin van de jaren tachtig heeft op vrij grote schaal in de IJsselmeerpolders uitgifte om niet plaatsgevonden van erfpachtrechten. Toch was op dat moment al duidelijk dat deze rechten een zekere waarde vertegenwoordigden. Voorwaarde voor de verkrijging was veelal dat men zijn tot dan toe bestaande bedrijf tegen de waarde in verpachte staat inleverde bij BBL. Dit opgeofferde bedrag verkleint uiteraard weer het erfpachtvoordeel (Bron: Ceelen en Sloot, Boer en belastingen).

Aanwas tot eigendom
Wat heeft het voorgaande nu voor gevolgen voor degenen die binnenkort hun erfpachtsrecht zullen zien aangroeien tot volle eigendom? Immers, door van de Staat de bloot eigendom bij te kopen wast het erfpachtrecht aan tot volle eigendom. Duidelijk is dat de bijkoop zelf nog geen heffing tot gevolg heeft. Na de aankoop van de bloot eigendom zal op de balans van de agrariër het erfpachtrecht zijn verdwenen, en hebben plaatsgemaakt voor een eigendomsrecht. De gekochte grond zal op de balans opgenomen mogen worden voor de boekwaarde van het erfpachtsrecht, vermeerderd met de koopsom van de bloot eigendom. Ook bijkomende kosten (waaronder de overdrachtsbelasting, al zal daarvoor vaak recht op een vrijstelling bestaan) verhogen de boekwaarde van de grond. Maar daarmee is de bijkoopoperatie in fiscaal opzicht nog niet afgesloten.

Fiscale gevolgen aankoop erfpachtgronden
Voor de bepaling van de verdere fiscale gevolgen zal nagegaan moeten worden wat de waarde was van het erfpachtrecht dat ooit is verkregen. Met de belastingdienst zijn werkafspraken gemaakt over deze waarderingskwestie. De uitkomst hiervan ligt tussen een waarde van nihil (voor in 1966 uitgegeven gronden) tot een waarde van bijna € 16.000 (ƒ 35.000) per hectare. Dit laatste bedrag betreft in 1987 (laatste jaar van uitgifte in erfpacht) uitgegeven gronden. Het verschil tussen deze waarde en het daadwerkelijk betaalde (opgeofferde) bedrag vormt het erfpachtvoordeel. Ook het waardeverschil tussen de ‘waarde vrij’ en de verpachte waarde van het bij BBL ingeleverde bedrijf (zie hiervoor) is een tegenprestatie en vermindert dus het erfpachtvoordeel.

Als er tussen betrokken partijen volstrekt zakelijk is gehandeld is er geen erfpachtvoordeel aanwezig. De erfpachter heeft voor de verkrijging van het recht immers de werkelijke waarde betaald. Waardeontwikkelingen nadien van het recht van erfpacht vallen onder de landbouwvrijstelling. Heeft de erfpachter echter minder betaald dan de (op basis van de werkafspraken) getaxeerde waarde, dan heeft hij mogelijk een erfpachtvoordeel behaald. Daarvoor is weer van belang de vraag welk bedrag het erfpachtrecht uiteindelijk heeft opgebracht. Is dat helemaal niets (bijvoorbeeld omdat het erfpachtrecht door tijdsverloop eindigt) dan is er geen erfpachtvoordeel. Wordt het erfpachtrecht verkocht, dan is op de opbrengst de landbouwvrijstelling van toepassing, maar het hiervoor bedoelde waardeverschil is beclaimd. Afrekenen dus, tenzij een beroep op een faciliteit gedaan kan worden. Hetzelfde is aan de orde indien het recht van erfpacht verdwijnt doordat het omgezet wordt in eigendom. In wezen speelt hier dezelfde problematiek als bij het ‘gewone’ pachtersvoordeel. Pas als de in eigendom verkochte grond wordt verkocht is afrekening over het eerder gerealiseerde erfpachtvoordeel aan de orde. Voor de goede orde: faciliteiten zoals die voor het pachtersvoordeel bestaan, zijn niet van overeenkomstige toepassing op het erfpachtvoordeel. Wel zal bij een geruisloze doorschuiving van de (landbouw)onderneming het voordeel vooralsnog buiten de heffing kunnen blijven. (mr. S.F.J.J. Schenk)

Copyright © Agrocount.nl

Administrator

Of registreer je om te kunnen reageren.