Home

Achtergrond 218 x bekeken

Emigratie wellicht toch geschikt voor estate planning tool

Na emigratie moest er toch in Nederland successierecht worden betaald als de emigrant binnen 10 jaar overleed. Dat gebeurde op grond van de zogenoemde woonplaatsfictie. Het Gerechtshof in Den Bosch stelt nu dat deze fictie in strijd is met het Europees recht.

Artikel 3 van de Successiewet bepaalt dat een Nederlander die binnen het rijk heeft gewoond en binnen 10 jaar na zijn emigratie komt te overlijden of schenkingen doet, geacht wordt ten tijde van dat overlijden (of die schenking) binnen het rijk te hebben gewoond. Op grond hiervan moet over de nalatenschap van de erflater, indien hij binnen 10 jaar na zijn emigratie komt te overlijden, gewoon in Nederland successierecht worden betaald.Over de nalatenschap zal ook het buitenlandse successierecht moeten worden betaald, zodat in feite dubbele heffing plaatsvindt. Het buitenlandse successierecht mag wel worden verrekend met het Nederlandse. Aangezien het Nederlandse tarief voor het successierecht zeker niet het laagste is, moest in Nederland nog successierecht worden bijbetaald.

De regeling is er om te voorkomen dat vermogende Nederlanders net aan de overkant van de grens gaan wonen in het zicht van hun overlijden of om schenkingen te doen. De Belgische grensstreek wordt overstelpt met Nederlanders. Deze emigraties vinden overigens alleen maar plaats als men voldoende vermogen heeft om daar voordeel mee te behalen. Op het gebied van het schenkingsrecht is dit al snel het geval. De zogenaamde handgiften zijn in België onbelast. Het onbelast in contanten overhevelen van vermogen van ouders naar kinderen vindt dan ook vaak plaats.Voor het successierecht moet men naar een land verhuizen waar niet of nauwelijks successierecht wordt geheven. Aangezien het Nederlandse successietarief redelijk hoog is, zal verhuizing naar net over de grens al snel voordelen hebben.

Voor het Hof in Den Bosch speelde de volgende zaak. De erflater was in 1993 samen met zijn echtgenote naar België geëmigreerd. De vier kinderen waren in Nederland blijven wonen. Erflater overleed in 1997. De verkrijging van de echtgenote werd in België belast met circa n 16.000 successierecht en in Nederland met ongeveer n 13.000. Bij de verrekening hoefde zij dus effectief in Nederland niets te betalen. Voor de kinderen lag het anders: zij betaalden in België ongeveer n 6.800 successierecht en in Nederland werd het successierecht op ongeveer n 13.600 vastgesteld. Waardoor na verrekening nog n 6.800 overbleef.

De kinderen tekenden bezwaar en vervolgens beroep aan tegen de aanslag. Hof Den Bosch heeft de woonplaatsfictie nu buiten werking gesteld door deze in strijd te achten met Europees recht. Het Hof meent dat de regel in strijd is met het vrije kapitaalverkeer binnen de Europese Unie. Daarnaast acht het Hof de bepaling in strijd met Europees recht omdat de bepaling alleen geldt voor emigranten met de Nederlandse nationaliteit.

Het Hof meent verder dat het hanteren van het criterium van de nationaliteit te algemeen is. Er zou individueel moeten kunnen worden bepaald of er sprake is van misbruik. Nu geldt de fictiebepaling voor iedere Nederlander, ook voor hem die niet om fiscale redenen emigreert. Op grond van de woonplaatsfictie wordt iedere Nederlander geacht misbruik te maken, zonder dat de mogelijkheid aanwezig is om tegenbewijs te leveren. Overigens zou de woonplaatsfictie gemakkelijk omzeild kunnen worden door de nationaliteit te wijzigen. Maar niet iedereen krijgt dit even snel voor elkaar.

Aangezien er beroep in cassatie is aangetekend is de uitspraak nog niet onherroepelijk geworden. Er kan dus nog niet veilig gebruik van gemaakt worden. De afloop van de procedure bij de Hoge Raad zal nog wel even op zich laten wachten. Het is immers mogelijk dat de Hoge Raad deze zaak bij het Europese Hof van Justitie in Luxemburg aanhangig maakt door prejudiciële vragen te gaan stellen.
In voorkomende gevallen zou, indien men een aanslag krijgt opgelegd in verband met artikel 3 Successiewet, in elk geval in beroep kunnen gaan en verwijzen naar de procedure bij het Hof en Hoge Raad. De uitspraak zal dan worden aangehouden tot de Hoge Raad arrest heeft gewezen.

In elk geval opent de uitspraak van het Hof Den Bosch mogelijkheden voor estate planners. Het kan de moeite lonen om cliënten te adviseren om aan de overkant van de grens te gaan wonen. Indien men de algemene wachttermijn van 1 jaar overleeft, kunnen bij een overlijden successierechtelijke, maar met name schenkingsrechtelijke voordelen worden behaald. Immers het overhevelen van vermogen door handgiften van welke omvang dan ook blijft in België onbelast. (Henk Paantjens)

Administrator

Of registreer je om te kunnen reageren.