Akkerbouw

Foto & video 2224 x bekeken 1 reactie

Rustgevende valeriaanoogst

Maatschap Rampen teelt valeriaan, een tweejarig gewas. Het eerste jaar zijn de wortels te oogsten, het tweede jaar schiet het gewas door. De opbrengst is zo’n 250 kilo zaad per hectare.

Foto

  • Valeriaan werkt rustgevend, behalve als het de teelt is, stellen Wim en zijn zoon Erik Jan Rampen in Biddinghuizen (Fl.). Vorig jaar teelden ze voor het eerst enkele hectares van dit wat ongewone gewas voor kruidenbedrijf VNK in Biddinghuizen. Het gaat bij de teelt om de wortels, daar wordt het valeriaan uit geëxtraheerd. Een deel van het perceel bleef staan om dit jaar te oogsten voor het zaad. Valeriaan is een bijzonder gewas dat van de teler nogal wat vindingrijkheid vraagt, maar dat vindt Rampen, die al jarenlang kruiden teelt, een uitdaging.
    Tekst & foto's: Martin Smits

  • Valeriaan is een meerjarig gewas. Het eerste jaar worden de wortels geoogst. Blijft het gewas staan, dan schiet dat het tweede en het derde jaar in het zaad. Daarna kunnen alsnog de wortels geoogst worden. Het zaad rijpt onregelmatig af en valt snel uit. Het is dus de kunst het moment te kiezen waarop de grootste hoeveelheid zaad oogstbaar is.

  • Omdat het gewas nog volledig groen is op het moment van oogsten, kan de teler niet van stam dorsen. In het zwad maaien en laten drogen is evenmin een optie. Daarom maait Rampen de stengels en verzamelt ze om ze kunstmatig te drogen. Het gewas kan tot 1,80 meter lang worden. De teler maait het op ruim een halve meter boven de grond.

  • Maaien gebeurt met een rietmaaier. Het bindmechanisme van de machine is dan uitgeschakeld. Met de hand worden de stengels in bossen op een naastrijdende wagen geladen.

  • Een man op de maaier pakt het gewas op en geeft dat door naar de wagen. De mannen op de wagen kunnen het met zijn tweeën dan mooi bijhouden.

  • Valeriaan heeft witte bloemen. Omdat het onregelmatig afrijpt, bloeit het dus langere tijd, maar nooit massaal. De uitgebloeide bloemen vormen pluis, dat het scheiden van het zaad extra stoffig en lastig maakt.

  • Insecten zijn dol op Valeriaan. Het gonst in het perceel van de bijen en hommels.

  • Ook opvallend veel lieveheersbeestjes zitten in de valeriaan. Hoewel ze niet zo gauw te vinden zijn, duidt dat erop dat er ook luizen of aanverwante lekkernijen in de valeriaan huishouden.

  • In het gemaaide gewas op de wagen is het niet moeilijk lieveheersbeestjes te vinden. Misschien ook omdat ze uit het gewas kruipen lijken er opeens nog meer in te zitten dan in het veld.

  • Na ruim twee weken drogen op een roostervloer met buitenlucht is het gewas droog en kan het worden gedorst. Hier komt de gedroogde valeriaan uit een vrachtwagen, waarin het na het drogen bij VNK in Biddinghuizen is geladen.

  • Dorsen gebeurt met de maaidorser. In dit geval zonder opraapkleed, maar de haspel doseert het gewas mooi regelmatig naar de invoer.

  • Valeriaan is in allerlei opzichten een wat bijzonder gewas. Ook het dorsen is een beetje experimenteren en vergt constante controle over de machine om te voorkomen dat die stagneert of opstopt.

  • Valeriaan dorsen is een stoffige, of eigenlijk meer een pluizige onderneming. Dat betekent onder andere regelmatig even met de bezem over het rooster waardoor de motor van de maaidorser lucht voor de koeling aanzuigt.

  • Aan de achterkant van de machine is er continu werk om het stro weg te werken. Zo hard gaat dat niet, want bij valeriaan dorsen geldt dat de kwaliteit van het werk belangrijker is dan de capaciteit.

  • Een shovel kipt het stro, eigenlijk meer stokken dan stro, in een container.

  • De maaidorser lost continu in een container. Zou je wachten met lossen tot de tank vol is, dan kon het wel eens een hele strijd worden om de tank ooit nog leeg te krijgen.

  • De windmolen van de maaidorser is uitgeschakeld, omdat anders al het zaad achter de machine terechtkomt. In eerste instantie is de oogst dus vooral een grote berg met sterk verontreinigd zaad.

  • Na de oogst wordt bij VNK het zaad geschoond. Dat wordt dan komende nazomer of in het vroege voorjaar weer uitgezaaid om in het najaar de valeriaanwortels weer te oogsten.

Eén reactie

  • no-profile-image

    Kees

    Mooie teelt!!
    Wat is het saldo van dit gewas? of met wat valt dit te vergelijken?

Of registreer je om te kunnen reageren.