Akkerbouw

Foto & video 1745 x bekeken

Karwijzaad dorsen

Boerderij.nl keek bij de oogst van karwijzaad bij de akkerbouwers De Visser in Lage Zwaluwe en De Noordhoek Zonnemaire in Dreischor.

Foto

  • Vader Ben en zoon Piet de Visser hebben een akkerbouwbedrijf in het Noord-Brabantse Lage Zwaluwe. Ze telen aardappelen, suikerbieten, tarwe, graszaad, blauwmaanzaad en karwij. Dit jaar teelt De Visser 4,5 hectare 'winterkarwij' van het ras Volhouden.



    Foto’s: Anton Dingemanse, Niels van der Boom, tekst: Anton Dingemanse, Niels van der Boom, Matthijs Verhagen

  • Op 23 juni heeft de loonwerker de karwij gemaaid. Door het daaropvolgende wisselvallige weer kunnen de telers pas donderdagavond, 30 juni, echt beginnen met dorsen. Dat doen vader en zoon zelf, met hun New Holland TX 32-maaidorser.

  • Een loonwerker heeft de karwij gezaaid. Dat gebeurde gelijktijdig met de zaai van blauwmaanzaad. Omdat winterkarwij een tweejarig gewas is, groeit het eerst een jaar als dekvrucht. Beide gewassen worden gezaaid met een aangepaste Stegsted-nokkenrad-zaaimachine. Om het gewas goed te kunnen schoffelen, staan de planten op een rijafstand van 25 centimeter. Chemische onkruidbestrijding is in deze kleine teelten vaak een probleem.

  • Met een graszaad-opraapkleed rapen de telers het gewas van het zwad. De Visser denkt erover volgend jaar het ras Bleija te zaaien. Dat is een vastzadig gewas dat direct van stam wordt gedorst. Volhouden en Bleija zijn de meest geteelde karwij-rassen in Nederland.

  • 30 juni om acht uur 's avonds bedraagt het vochtgehalte 11,4 procent. Dat is laag genoeg om te beginnen met dorsen. Twee dagen eerder is nog 12 millimeter regen gevallen. Wanneer er nog meer regen valt, worden de zaadverliezen in het zwad te hoog en is het moeilijk op te rapen. "De vochtmeter hebben we enkele jaren geleden aangeschaft en heeft ons al veel geld bespaard", zegt Piet de Visser.

  • Om het zaad te kunnen afleveren mag het vochtgehalte maximaal 12 procent bedragen. Op de kipper kan het zaad nog gedroogd worden. Op de bodem staat een rij fijnmazige kokers. Met een ventilator achterop wordt er lucht doorheen geblazen. Regelmatig roert De Visser het zaad. Hiervoor heeft hij zelf een vijzel aan de boormachine gemaakt.

  • Over de opbrengst kan Ben de Visser nog weinig zeggen, maar hij is niet ontevreden. Vorig jaar haalde hij 2.200 kilo per hectare. Daar verwacht hij nu ruim boven te zitten. Het zaad kan worden gebruikt voor olie, als medicijn of als kruid voor in gerechten of op brood. Veel van het zaad gaat naar Duitsland. De Visser brengt het zelf met kippers naar het bedrijf Red River-Van Eck in Zevenbergen (N.-Br.). Dit Amerikaans-Nederlandse bedrijf handelt in bakkerijgrondstoffen.

  • Op een perceel verderop staat alweer karwij voor seizoen 2012. In augustus oogsten de telers eerst het blauwmaanzaad. Vervolgens overwintert de karwij om in het volgende jaar uit te stoelen en zaad te vormen. Het gewas vormt zo een uitstekende voorvrucht voor bijvoorbeeld aardappelen of suikerbieten. Qua saldo is de teelt gelijk aan of iets minder dan tarwe. Het voordeel is dat het zaad gerust een aantal jaar bewaard kan worden.

  • Ook akkerbouwer Jan Noteboom in het Zeeuwse Dreischor dorst 5 hectare karwijzaad van het ras Mansholt’s Volhouden. “Dit is volgens mij de oorspronkelijke benaming, hoewel in de volksmond ook wel over Volhouden gesproken wordt.” In totaal teelt hij 10 hectare. Samen met zijn compagnon Titus van der Torren runt hij het akkerbouwbedrijf De Noordhoek Zonnemaire.

  • Het ras Volhouden geeft volgens de telers de meeste olie en kilo-opbrengst. De olie zit niet in het zaad, maar in pel van het zaad. Hoe meer lengteribbels op het zaad en hoe donkerder het is, des te meer olie.

  • Deze oogst lijkt mee te vallen wat betreft kilo’s. Noteboom schat de opbrengst op 1.500 tot 1.800 kilo per hectare. Hij doelt hierbij op de netto-opbrengst geschoond zaad. Naast kilo’s bepalen vooral de kleur en geur van het zaad de prijs.

  • De akkerbouwers kijken heel secuur of er geen zaad verloren gaat. Daarom strooit hij kaf uit op de weg en blaast het voorzichtig weg om te zien of en hoeveel zaad er ligt.

  • Zonodig stelt de teler de combine bij.

  • Het lossen gebeurt normaliter in kisten, rechtstreeks op de vrachtwagen. Deze was echter niet beschikbaar. Met een trekker en platte wagen lukte het de telers het zaad zelf voor de droogwand te krijgen.

  • De kisten zijn gemaakt naar specificaties van het bedrijf. Alle naden zijn dichtgekit en de bodem bestaat uit zeefdoek ondersteund door een geperforeerde stalen plaat. Deze stalen plaat moet meteen muizenvraat van onderop voorkomen.

  • Om verlies door de wind tegen te gaan, tilt de heftruck de kist zo dicht mogelijk bij de lospijp.

  • Noteboom teelt ook blauwmaanzaad en vindt beide teelten mooi. Karwij is een vrij handelsgewas met jaarlijks enorme verschillen in opbrengst. De teelt is ook vrij goedkoop. “Je kan er echt geluk of pech mee hebben wat betreft het weer. Het is veel wisselender dan bijvoorbeeld tarwe. We volgen daarom de internationale areaalontwikkeling goed. Op die manier weten we of er veel Oost-Europese import te verwachten is. Met kwaliteit proberen we ons te onderscheiden.”

Niels van der Boom

Of registreer je om te kunnen reageren.