Akkerbouw

Foto & video 1124 x bekeken

Vlasverwerking in de winterperiode

Bij Van de Bilt zaden en vlas bv in Sluiskil (Zld.) wordt het in de zomer geoogste lijnzaad en de vezels in de winter verwerkt.

Foto

  • Telers telen voor Van de Bilt zaden en vlas bv niet alleen vlas voor de vezels, ook de zaaizaadproductie is belangrijk. Daarom gaat het tijdens de oogst net even ander. Het bedrijf maakt gebruik van speciale pluk/dors-vlasoogstmachines. Het zaad wordt tijdens het plukken direct van het vlasstro gerepeld en gedorst.

    Foto's: Henk Riswick en tekst: Karin Oonk-Nooren

  • Vlas plukken gebeurt in een zeer kort tijdsbestek tussen 10 juli en 10 augustus. Hierdoor wordt ook het lijnzaad in korte tijd ontvangen. Het is niet allemaal droog genoeg. Daarom bemonstert het bedrijf alle kisten bij aankomst. Is het vochtgehalte te hoog, dan wordt het zaad teruggedroogd.

  • Lijnzaad is een fijn oliehoudend zaad, wat het drogen lastiger maakt. Van de Bilt heeft een professionele droogcapaciteit voor 140 kuubskisten en 150 dubbele kuubskisten. Afhankelijk van het vochtgehalte staan de kisten 24 tot 48 uur voor de droger/beluchting. Goed conditioneren van het zaai-lijnzaad is essentieel voor het behoud van de kwaliteit.

  • Vervolgens wordt het zaad in droogkisten gestort. In de meeste gevallen moet het zaad nog gedroogd worden in Sluiskil. Niet al het zaad wordt direct gedorst op het land. De bolletjes worden opgevangen en gedroogd, zoals het lijnzaad dat rechtstreeks wordt gedorst op het land. Achteraf moeten de bolletjes dan gedorst worden in Sluiskil.

  • Ook de vezels verwerkt Van de Bilt natuurlijk. Deze ronde balen slaat het bedrijf op om later in het seizoen te verwerken. Uniek aan het oogstproces bij Van de Bilt is dat het zaad al van de vezels is gescheiden tijdens de pluk. Hierdoor hebben weersinvloeden geen invloed meer op de kwaliteit van het zaad.

  • Na het oogstseizoen wordt vanaf 1 september begonnen met het verder verwerken van het lijnzaad tot zaaizaad. De eerste stap is een goede reiniging van het zaad. Het zaad moet ontdaan worden van onkruidzaden en kleine kluitjes. Maar ook zaadjes met beschadigingen, zoals halve zaadjes, moeten eruit.

  • Als de bolletjes terug gedroogd zijn, wordt het zaad gedorst. Deze manier van zaaizaadwinning is bewerkelijker maar zorgt dat het vlas iets eerder geplukt kan worden. Ook is de vlasser minder afhankelijk van scherp combineweer.

  • Na het dorsen wordt het zaad opgevangen in een kist en opgeslagen tot het tijd is voor de verdere bewerking.

  • Het reinigen van lijnzaad gebeurt op zwaarte en grootte. Hiervoor wordt gebruikgemaakt van wind en zeven. De zeven bevatten een verschillende maasgrootte en maasvorm. Elk zaad heeft zijn eigen combinatie van zeefmaten en windinstelling.

  • Lijnzaad schonen is zeer bewerkelijk. Vanwege het fijne zaad is het niet eenvoudig de fijne onkruidzaden en kluitjes te verwijderen. Voor het verkrijgen van een goede kwaliteit zaaizaad is een uitgebreide schoningsmachine noodzakelijk. Overigens kan Van de Bilt hiermee ook andere fijne zaden schonen, zoals olielijnzaad, blauwmaanzaad en teunisbloem.

  • Het zaad van Van de Bilt gaat veelal naar België en Frankrijk. Rusland is een afnemer in opkomst. Een ras blijkt onverwacht geschikt voor het landklimaat aldaar.

  • De verwerking van de balen met vezels. Een touw is in de balen meegewikkeld, zodat de baal gemakkelijk verdeeld kan worden op de toevoerband.

  • Om de stroom constant te houden staat een medewerker bij de band om deze te sturen. De vezels zitten aan de buitenkant van de stengel. De houten pijp in de stengel moet ertussenuit.

  • De voet en de kop van het product gaan apart door de lijn heen. De vlasplant is aan de voet grover van structuur. De brakels kneuzen het hout in kleine stukjes. Verderop in de lijn slaan messen de laatste houtdeeltjes tussen de vezels vandaan.

  • De vlaslijn in beeld. Al het vlas wordt met een soort V-snaar getransporteerd. In deze machine is deze wel 15 meter lang. Er staan overigens twee verwerkingslijnen naast elkaar.

  • De vezels zijn nu schoon. Een laatste blik van een medewerker zorgt dat alleen het optimale product in de baal komt.

  • Ook nu zorgt een touw in de baal dat de laatste baal gemakkelijk kan worden afgerold.

  • Op het etiket staan de kwaliteitskenmerken van het vlas. Ieder lot vlas wordt apart verkocht. Zo stemt Van de Bilt de verkoop af op de kwaliteitswensen van de afnemer.

  • De opslag van de verwerkte vezels. Alle vezels worden in een poolsysteem afgezet. Telers ontvangen de gemiddelde prijs voor hun kwaliteitsklasse.

  • Het is belangrijk dat vlas lang genoeg root op het veld. Alleen dan kunnen de houtdeeltjes en de vezels gescheiden worden. Daarom worden tijdens de oogst regelmatig proefmonsters gezwingeld. Middenin een monster dat nog iets langer in het veld moet blijven liggen.

Karin Oonk-Nooren

Of registreer je om te kunnen reageren.