Akkerbouw

Foto & video 604 x bekeken

Bodem-themadag druk bezocht

Op de Bodem-themadag van proefboerderij Ebelsheerd was veel te zien: van mooie machinedemonstraties tot diepgravende presentaties.

Foto

  • Op dinsdag 8 september vond op proefboerderij Ebelsheerd in Nieuw-Beerta (Gr.) de themadag ‘De bodem, grondig bekeken’ plaats. De graanoogst is al lang achter de rug, het weer was prachtig en er waren veel machines te zien: dé ingrediënten voor een goede opkomst en een geslaagde middag.’s Middags vermaakten bezoekers zich tijdens verschillende workshops en presentaties in de schuur en op het land. Maar de publiekstrekker was natuurlijk de grondbewerkingsdemonstratie.

    Foto’s: Dennis Beek en Koos van der Spek, tekst: Hilko Bos.

  • Bezoekers komen van heinde en verre. Tussen het plat-Gronings is af en toe het accent van een verdwaalde Fries te ontwaren. Ook Duitse akkerbouwers weten over het algemeen de weg naar de Oost-Groningse proefboerderij te vinden. Maar de bezoeker die waarschijnlijk het verst van huis is, is de stagiaire van akkerbouwer Menno Schuiringa uit Pieterburen (Gr.). Stagiaire Holga is namelijk afkomstig uit Moskou, Rusland. Ze is hier voor een drie maanden durende praktijkstage. De Nederlandse landbouw vindt ze op hoog niveau liggen.

  • De eerste machine die zich op de zware kleigrond mocht gaan bewijzen, was de 4,5 meter brede getrokken Sumo Trio. De machine wordt in de markt gezet als concurrent van de ploeg.
    Vooraan de machine zit een rij met 18 snijschijven om de stoppel en gewasresten stuk te snijden. Hierna volgen twee rijen vaste, rechtopstaande tanden. Deze liften de bodem, zonder te mengen. Vervolgens mengen twee rijen met 17 gekartelde schijven de bovenlaag. Tot slot drukt een zware packerrol met een diameter van 70 centimeter, mét nog een opstaande rand van 10 centimeter, de grond weer aan om zo het contact met de ondergrond te herstellen.

  • De Sumo Trio werkt hier met een werkdiepte van 30 centimeter. De maximale werkdiepte is 43 centimeter. De machine lift de grond goed op en mengt de bovenlaag prima. Een zaaibed in een keer klaarleggen zou op deze grond echter nooit lukken. Een strook die drie weken eerder al met de machine was losgetrokken (zie foto), verweerde al wel mooi.

  • Een bekende machine op Ebelsheerd is de mulch- en directzaaimachine Primera van Amazone. Kenmerkend aan de machine is dat deze puur en alleen de stroken bewerkt die gezaaid worden. De machine heeft 16 tanden, verdeeld over vier rijen met vier tanden. De beitels zijn onafhankelijk opgehangen via een parallellogram-constructie. Door holle schijven achter de beitels, zaait de machine op een constante zaaidiepte. En doordat de beitels op grip staan, trekken deze zichzelf de grond in.

  • Het zaaibeeld lijkt op het eerste oog heel apart: alleen smalle strookjes zijn bewerkt, terwijl veel stoppel nog gewoon rechtovereind staan. Maar het zaad komt vrij goed in de grond terecht. En in de gleuven waar het zaad ingedrukt wordt, kunnen maar weinig slakken en vogels schade aanrichten.

  • De Rabe Combidigger 3006 is een zespootswoeler met een werkbreedte van 3 meter. Kenmerkend aan de machine zijn de gebogen woelpoten. De beitels met een lengte van 57,5 centimeter liften de grond zo’n 15 centimeter. Verder valt de lengte van de machine op: door de lange hefarmen krijgt de grond de tijd om terug te vallen voordat de rotorkopeg de kluiten fijn maakt. Opstoppingen zijn in deze machine dus niet snel te verwachten. De rotoreg kan ook ingewisseld worden voor bijvoorbeeld een schijveneg. Op de zware kleigrond werkt de combinatie met 3 tot 3,5 kilometer per uur, op lichte grond is 5 tot 6 kilometer haalbaar.

  • Het valt niet mee om op de zware kleigrond in een keer een mooi zaaibed klaar te leggen en te zaaien. Na het woelen, rotoreggen en zaaien ligt het zaad er redelijk goed onder. Het zaaibed is echter niet heel fijn, daarvoor zijn de kluiten nog te nat. Ook is de ondergrond ondanks het woelen niet overal erg los geworden. Het stro sleept af en toe wat op onder de zaaikouters, maar problemen geeft dit niet.

  • De Lemken Rubin 9 is een zogeheten rotorcultivator. De 3 meter brede machine heeft twee rijen met 12 gekartelde schijven (diameter van 62 centimeter). De schijven staan onder een hoek. Bovendien wordt er veerdruk op uitgeoefend. Na de schijven volgen stropennen die het stro verdelen en inwerken. Tot slot volgt een dubbele ringwals.
    De ideale werkdiepte van de compacte machine ligt tussen de 5 en 15 centimeter, waarbij de snelheid wel boven de 10 kilometer per uur moet liggen.
    Als de cultivator voorbij komt, is goed de mengende werking van de schijven te zien. Op plekken waar de machine niet al te diep werkt, zoals in sporen, blijven echter strookjes grond onbewerkt op de grensvlakken van de schijven. Hierop blijven de stoppels en onkruiden soms staan. Dieper werken zou dit probleem opheffen.

  • De Kverneland CLC is een cultivator met tien tanden die 5 tot 40 centimeter diep kunnen werken. Na de tanden volgt een achttal gekartelde schijven en tot slot een zware aandrukrol.
    Het eerste rondje is gewerkt met beitels van 20 centimeter breed, maar dit geeft een te open beeld met te grote brokken. Dankzij het snelwisselsysteem zijn de beitels in vijf minuten gewisseld voor een 33 centimeter brede uitvoering.

  • Dankzij de brede beitels, snijdt de cultivator de grond en de stoppel over de hele breedte los. Ook hier geldt weer dat bij ondiep werken (ruim 5 centimeter) sporen in de tarwestoppel al gauw niet helemaal losgetrokken worden.

  • Na het lostrekken met de Kverneland CLC kan gezaaid worden met de Kverneland MSC. De drie meter brede getrokken machine heeft vooraan een bandenpakker met acht banden. Vervolgens werken twee rijen met gekartelde schijven de bovenlaag los. De zaaischijven hebben een rijafstand van 12,5 centimeter en werken op constante diepte. Meedraaiende rubberschijven zorgen voor de reiniging van de schijfkouters. Tijdens het zaaien dienen de transportwielen als dieptewiel. Tot slot volgen nog aandrukrollen en harkpennen. Om ruim 10 kilometer per uur te rijden, is een trekker van 110 kW (150 pk) tot 147 kW (200 pk) nodig.

  • De Kverneland MSC zaait zowel in de losgetrokken stoppel (rechts) als in de vaste stoppel (links). De machine is ingesteld op zaaien in voorbewerkte grond en geeft mede daardoor in de vaste stoppel een onvoldoende zaaibeeld: het zaad ligt daar in vrij ondiepe gleuven en is bovendien niet helemaal bedekt.
    Op de voorbewerkte stoppel is het beeld een stuk beter: het meeste zaad is bedekt, maar het losse zaaibed moet zeker aangedrukt worden om problemen met slakken te voorkomen. Ook is niet al het gekiemde onkruid afgesneden.

  • Tot slot is het de beurt aan twee ploegen. De eerste is een vierschaar Kverneland met Twister-rister.

  • Aansluitend ploegt de halfgedragen zesschaar Lemken Vari Tansanit 8. Beide ploegen laten een duidelijk verschillend ploegbeeld zien (zie volgende foto).

  • Midden door de foto loopt de scheiding van de Lemken (links) en de Kverneland (rechts). Hierbij moet niet vergeten worden dat de Lemken naar de fotograaf toe ploegt, terwijl de Kverneland er vanaf rijdt. Uiterst rechts in beeld is het resultaat te zien van de Kverneland in dezelfde rijrichting als de Lemken. Het ploegbeeld van de Lemken krijgt van de akkerbouwers vrij veel kritiek. De grond is niet genoeg gekeerd en er liggen veel grote gaten tussen de ploegsneden. De ploeg met variabele werkbreedte werkt met een vrij grote werkbreedte per schaar.
    De Kverneland keert veel beter, waarbij ook veel minder gaten tussen de voren ontstaan. Een aantal telers maakt echter de opmerking dat de Kverneland dieper geploegd heeft dan de 22 centimeter die Lemken aanhield, waardoor het makkelijker zou zijn een net ploegbeeld te creëren.

  • Naast machines waren er ook verschillende workshops en presentaties, zoals hier door Derk van Balen van PPO. Van Balen liet door middel van profielkuilen het effect van grondbewerking op de structuur van de bodem zien. Zo blijkt dat in de periode na het ploegen in de bovenlaag veel minder wormen aanwezig zijn en het contact met de ondergrond zo goed als verdwenen is. Bij veel regen lijkt het geploegde land dan droog, terwijl het water in werkelijkheid op de ploegzool staat. Na een tijdje herstellen de wormenpopulatie en het contact met de ondergrond weer.

  • De opkomst op de themadag was goed. Bedrijfsleider Gerhardus Rosenboom schat dat zo’n 500 tot 600 mensen de dag bezocht hebben. De trekker met aanhangwagen reed dan ook af en aan om publiek van de schuur naar de demovelden en weer terug te vervoeren.

Of registreer je om te kunnen reageren.