4341 x bekeken 5 reacties

'Boer is kanarie in de kolenmijn'

Piet Hermus
De CO2-uitstotende burger merkt er misschien weinig van, maar klimaatverandering raakt landbouwers al decennia. Beschouw de boer daarom als de kanarie in de kolenmijn, betoogde akkerbouwer Piet Hermus in deze opiniebijdrage in NRC Handelsblad.

Verzopen gewassen in Nederland. Ineens dringt het door dat klimaatverandering meer is dan een ondergelopen kelder. De schade van de afgelopen weken is enorm. Toch doen diverse media alsof dit iets nieuws is. "Welkom in het nieuwe klimaat", zei weerman Gerrit Hiemstra.

Sinds 8 jaar wateroverlast

Voor mij en andere boeren is dit helemaal niet nieuw. De dag dat voor ons het klimaat veranderde is 12 september 1998. Op die zaterdag stond bij mij alles blank, en ook bij veel collega’s in West-Brabant en Zuid-Holland. We waren daar helemaal niet op voorbereid. Paniek alom. Ook in 2002, 2005, 2006, 2011, 2013 en 2015 werden we getroffen door extreme buien die gewasschade veroorzaakten. Vóór 1998 nooit.

'De schade bij enkele boeren wordt veroorzaakt door de gehele samenleving'.

Ik teel aardappelen, peen, uien, knolselderij, suikerbieten en wintertarwe. Een aantal van deze gewassen verrot als ze 24 uur onder water gestaan hebben. Dat is een dramatische, zeer ingrijpende gebeurtenis voor een boerenbedrijf. De maatschappij merkt er misschien nog niet zoveel van, maar besef: de schade bij enkele boeren wordt veroorzaakt door de gehele samenleving. Door al dat geconsumeer, de uitstoot van broeikasgassen die daarmee gepaard gaat. Dit veroorzaakt al bijna 2 decennia schade aan het gewas van boeren. Onze sector is zogezegd de kanarie in de kolenmijn: onze ‘dood’ is het alarm voor een ongezond klimaat. Maar waar mijnwerkers in dit gezegde vluchten, daar blijft de maatschappij het gevaar ontkennen.

"Klimaatverandering beheerst een behoorlijk groot deel van mijn werkzame leven", zegt Piet Hermus, akkerbouwer te Zevenbergschenhoek. Op de foto is spruitkool van André Noordhoek in Bleiswijk te zien. Het gewas heeft veel geleden van de neerslag in de afgelopen weken.<br /><em>Foto: Roel Dijkstra </em>
"Klimaatverandering beheerst een behoorlijk groot deel van mijn werkzame leven", zegt Piet Hermus, akkerbouwer te Zevenbergschenhoek. Op de foto is spruitkool van André Noordhoek in Bleiswijk te zien. Het gewas heeft veel geleden van de neerslag in de afgelopen weken.
Foto: Roel Dijkstra

Brede weersverzekering

Voor boeren is er gelukkig sinds een jaar of 10 een brede weersverzekering, overigens wel met een fors eigen risico. Dat hoort erbij. Bij leven hoort risico. Maar als ik het allemaal op me in laat werken, zo op mijn vijftigste, dan beheerst klimaatverandering een behoorlijk groot deel van mijn werkzame leven. Is klimaatverandering eigenlijk wel ondernemersrisico, zoals andere aspecten in mijn bedrijfsvoering? Nee, daarvoor is het te omvangrijk.

Mondiaal probleem

Klimaatverandering is een algeheel maatschappelijk mondiaal probleem. In de zaak-Urgenda, juni vorig jaar, vonniste de rechter dat de staat meer moet doen tegen de uitstoot van broeikasgassen. De rechter wees op de zorgplicht van de staat. De staat dient de consumerende, vervuilende burgers tegen zichzelf in bescherming te nemen.

Hier zie ik ook een belangrijke rol voor de plantaardige landbouw weggelegd. Boeren zetten met hun gewassen namelijk CO2 in O2 (zuurstof) en voedingsmiddelenenergie om, via zonlicht. De landbouw is de enige maatschappelijke sector, naast bosbouw, die dat kan. Andere sectoren nemen O2 en produceren alleen maar CO2. Raar dus dat de boer kritiek krijgt van mensen die enkel CO2 produceren. Immoreel zelfs.

'Men praat over landbouw, niet met landbouwers'.

En wat jammer dat er in de mainstreammedia zo weinig aandacht is voor het oplossend vermogen van de landbouw. De sector wordt daar weggezet als probleem. Men praat over landbouw, niet met landbouwers.

Slimme landbouwmethoden

CO2 kun je met slimme landbouwmethoden binden aan de bodem. Bijvoorbeeld door toevoeging van organische stof. Planten groeien daar beter van, de biodiversiteit zal floreren. En er kan meer water gebufferd worden. Onderdosering van organische stof is een van de grootste sluipmoordenaars in de klimaattransitie.

Gelukkig sta ik niet alleen in de visie dat landbouw oplossingen biedt voor het klimaatprobleem. Marjan Minnesma, directeur van Urgenda, de stichting voor duurzame innovatie, draagt het reeds met verve uit. Eind vorig jaar nodigde ze boeren uit voor de klimaatmars in de aanloop naar de klimaattop in Parijs. Onder wie Hans Huijbers, voorzitter Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie (ZLTO).

In een Frans tarweveld wist Huijbers sceptische toehoorders te overtuigen van de rol die landbouw kan spelen in de bestrijding van klimaatverandering. Een emotionerend moment.

Rentmeesterschap

Landbouw kan dus wel degelijk de toon zetten in het klimaatdebat. Die maatschappelijke rol past bij ons rentmeesterschap, het denken over generaties heen. Hoor ons aan, we denken en werken graag mee.

Piet Hermus is akkerbouwer te Zevenbergschenhoek. Deze opiniebijdrage is op 29 juni verschenen in NRC Handelsblad.

Laatste reacties

  • oorspronkelijk

    groter/groter-meer/meer
    machines worden groter en kunnen altijd het werk aan ongeacht bodem
    ik zie hier wisselbouw percelen gras-bouwland met de minste geel verkleuring
    ook bij doe het zelfboeren door lichtere machines
    koolstof in de mest (of Vlaaien)zorgen voor bodemleven
    koeien moeten binnen blijven en de mest aangemaakt met water voor meer opbrengst.
    bij moeten ieder jaar 100 mollen worden gevangen
    zou dat met bodemleven te maken hebben.
    ook een dichtere zode (draagkracht)
    in de buurt zie ik er weinig
    op deze site wordt veel met de mond beleden.
    praktisch gebeurd er in feite niets
    ikke/ikke/ zij/zij

  • Zents beheer

    Euh.....oké oorspronkelijk, maar wat vind je nou van het verhaal hier boven ? Helder toch ?

  • oorspronkelijk

    Zents beheer
    ik heb de indruk dat er nog wel accenten gelegd moeten worden
    verhaal is helder maar van passief achterover leunen kan geen sprake zijn.
    die indruk krijg ik weleens
    zoals wij zijn de kringloop
    teelt methode oké
    vervoer export import vragen overweging

  • piethermus1

    Tegen 100 mm of meer is niks bestand (tenzij het droog is). Ooit waren dat uitzonderingen. Nu valt er elk jaar wel ergens zo'n bui. Soms meerdere.

    Maar we moeten wel doen wat we kunnen. Er zijn 3 niveaus van waar uit we de zaken dienen aan te pakken; 1) de boer zelf met zijn percelen, machines en de kringloop (humus creëren). 2) het waterschap dient zijn zaken op orde te hebben 3) de mondiale klimaatverandering keren die mondiaal veel erger uitpakt dan bij ons boeren.
    Niks doen is geen optie.

    'oorspronkelijk' brengt goede punten naar voren.

    Mij ging het er om om deze materie onder de aandacht van andere mensen te krijgen; mensen met een leuke baan, een leuk salaris, een leuke studie en een mening, de NRC-lezer. In 600 woorden moet je focussen.

  • PIETER123

    Als de daling vsn de organische stof in de grond een een sluipmoordenaar is voor het klimaat.Dan is blijkbaar bio-landbouw zonder zonder stikstofkunstmest het antwoord.Immers kunstmest eet elk jaar organisch stof op.Dit is dan ook mondiaal het grootste probleem naast de bodem verdichting.Vroeger koesteren boeren de blackpower in de grond nu met de regelgeving is kunstmest lobby erg machtig in Brussel.

Laad alle reacties (1)

Of registreer je om te kunnen reageren.