Expertblog

3368 x bekeken 5 reacties

'Stop met kunstmest'

Kennis over de bodembiologie is dun gezaaid. Het is moeilijk te onderscheiden waar feit overgaat in fictie.

Onlangs schreef ik nog dat de kunstmest uitverkocht is. De meeste reacties waren stevig, de beschuldigende vinger wees vooral richting producenten. Prima. Dat is het mooie van internet: iedereen is gelijk en kan zijn/haar visie met iedereen delen. Slimme boeren zuigen zo veel mogelijk informatie op, zoeken en vragen verder, filteren en vormen vervolgens hun eigen mening.

Maar inmiddels is de oplossing gevonden. Stop met kunstmest! We gaan de bodem tot leven brengen. Artikel gemist? Google vindt alles.

Bodembiologie: wat is feit, wat is fictie?

Kennis over bodembiologie is dun gezaaid. Niet gek dat deze akker vol onkruid staat. Mooi dat dit lastige onderwerp aandacht krijgt in de vakpers, maar voeg als journalist waarde toe door meerdere visies naast elkaar te zetten. Zeker wat betreft dit onderwerp valt het niet mee om te beoordelen waar feiten overgaan in fictie.

Het bodemleven is verschrikkelijk belangrijk voor het gewas. Was het maar een marionet: trek aan het touwtje en de pop gaat leven. De pop van het bodemleven zie je niet eens bewegen als je aan alle touwtjes trekt. Binnenin kan er wel van alles kapotgaan. Trek voorzichtig!

Optie 1: Biologisch boeren, zonder kunstmest

Biologische boeren hebben heel goed begrepen hoe belangrijk het bodemleven is voor het gewas. En natuurlijk kan het zonder kunstmest. Dat hebben onze voorouders al duizenden jaren lang bewezen. Maar mik dan niet op een opbrengst van 15 ton tarwe. De balans is labiel en beschikbare inputs moeten zorgvuldig worden verdeeld. Daarvan kunnen veel gangbare telers veel leren. Probeer ook voorbij de oogst van 2016 te kijken. 2015 was het jaar van de bodem, maar is om nooit te vergeten.

Informatiebijeenkomst groenbemesters op het SPNA-proefbedrijf in Munnekezijl, Friesland.</p>
<p><em>Foto: Ton van Vliet</em>
Informatiebijeenkomst groenbemesters op het SPNA-proefbedrijf in Munnekezijl, Friesland.

Foto: Ton van Vliet


Stel: na een dwaling van 100 jaar kunstmest massaal terug naar die goede oude tijd. Evolutie is een pad van vallen en opstaan. Was de uitvinding van kunstmest een crime against humanity? Persoonlijk zie ik het als een mogelijke redding voor dat beetje natuur wat we nog vergeten zijn plat te branden. De snel groeiende wereldbevolking zal toch gevoed moeten worden. Bemest uiteraard met verstand.
Mijn biologieleraar zag biologisch evenwicht als de rode draad waarmee alles aan elkaar geknoopt kon worden. Alle problemen lossen zich vanzelf op, veel effectiever dan politiek. Hongersnoden zijn van alle tijden. In de jaren 1960-'70 merkten alleen de krantenlezers er iets van. Tegenwoordig voltrekt ieder drama zich live op 2.000.000.000 smartphones. Nee, geen 0 te veel. Niemand die dat wil zien. Toch?

Optie 2: Kunstmestvervangers

Zeker kunstmestvervangers zijn ook een optie. Een blog moet prikkelen, dus kan ik mijn mening niet onder stoelen of banken steken. Het moet leesbaar blijven, dus ga ik kort door de bocht. De heilige graal voor de intensieve Nederlandse veehouderij is volgens anderen een denkfout. Die discussie heb ik al diverse keren gevoerd. En inderdaad, ik snap het niet. Toch blijf ik het proberen.
In theorie is ons 'gratis' mestoverschot de ideale grondstof voor kunstmest. Gouden bergen voor Yara dus. Helaas kosten de huidige technieken te veel geld en energie om uit mest iets te maken wat echt vergelijkbaar is met kunstmest. Ruikt het naar mest, ziet het er uit als mest, dan is het meestal ... mest. Op zich een prachtige meststof en bodemverbeteraar.

Mest: het weerbarstige bruine goud

Uit ervaring weet ik hoe weerbarstig het bruine goud is. In 1994-'95 werkte ik voor Promest en haalden we de voorpagina van de Telegraaf met een droomorder naar Brazilië. Helaas, als iets te mooi lijkt om waar te zijn, is dat meestal ook zo.

Marketing is een machtig instrument. 'Lokale kunstmestloze kringloop' klinkt geweldig, maar ook te mooi om waar te zijn. Hoezo 'lokaal' en 'kunstmestloos' als het veevoer in Brazilië met kunstmest wordt geproduceerd? Voor Yara maakt het dus niet uit: ergens in de kringloop kan men niet zonder kunstmest. De milieudeskundigen roepen al jaren dat end-of-pipe oplossingen per definitie niet duurzaam kunnen zijn. Pak problemen bij de bron aan of bedenk een nieuw productiesysteem.

Het gewas kan het verschil tussen N, P en K uit mest of kunstmest niet ruiken. Het enige dat telt is of de voedingstoffen op tijd beschikbaar zijn. Voor het milieu is het met name belangrijk dat ammoniak en lachgasemissies minimaal zijn en dat er buiten het groeiseizoen geen stikstof/nitraat vrijkomt. Mest is de basis en gebruik kunstmest en precisielandbouw om te finetunen.

Voor alle partijen hoop ik van harte dat de Nederlandse politieke druk op Brussel niet leidt tot een verbod op kunstmeststikstof, zoals het P-konijn dat de Brusselse ambtenaren in de laatste ronde uit de hoge hoed tevoorschijn toverden. Dan wordt optimaal bemesten pas echt een uitdaging.

Profielkuil

Terug naar de titel: stop met kunstmest. Ik kan niet voor 100% uitsluiten dat ik het al die jaren op de landbouwuniversiteit gewoon niet heb begrepen. Dat ik 6 jaar met de kop in het zand heb gezeten en nooit een lichtje heb gezien onderin de profielkuil.

Natuurlijk ben ik niet objectief en gekleurd door mijn ervaringen. Daarom ga ik even terug naar de basis. Op de basisschool leerden we al 1-2= min 1. Dat was toen even wennen, maar zo simpel is het! Altijd en overal gaat het vroeg of laat fout als je er meer uithaalt dan dat je erin stopt. Je holt het uit en het stort in. Net een profielkuil. Omgekeerd geldt dat ook. Dat hebben we de afgelopen decennia ook ondervonden: gooi je er meer op dan dat je eraf haalt, dan zakt het ook in elkaar. Had mijn biologieleraar dan toch gelijk?

Bemest met je volle verstand

Mijn advies is simpel: bemest met je volle verstand en graaf geen profielkuil voor een ander, maar voor jezelf. Iedereen kan het, doe het zelf!

Natuurlijk blog ik op persoonlijke titel en zijn mijn uitlatingen geen officiële Yara-standpunten.

Laatste reacties

  • Barneveldsei

    Helemaal mee eens, direct stoppen met kunstmest. Dan blijft het geld ook hier, en gaat niet de grens over.

  • mottonbird

    Pracht idee ! dan importeren wij de aardappelen wel naar jullie, ipv andersom .Roudup ook nog verbieden , komt helemaal goed bij jullie..

  • alco1

    In gewone mest met al zijn organische stof zit meer in dan kunstmest.
    Maar ja daar zijn we mee gelimiteerd.
    Het is ook te zot voor woorden dat er mest verbrand wordt (kippen), weg organische stof.
    En ook nog veel opwarming der aarde door al het benodigde gas

  • Kaiser

    Stoppen met kunstmest? De consument maakt gebruik van een WC waardoor er nutriënten verloren gaan. Alleen kunstmest kan dat compenseren. En om dierlijke mest te krijgen heb je ook kunstmest nodig voor het benodigde veevoer.
    Eerst de resultaten van WC`s terug naar het land . Daarna kan pas stoppen met kunstmest worden overwogen

  • denker1234

    Waar haalt de biologische landbouw zijn mestinput vandaan?,deze consument gaat ook naar de WC dus verloren mestinput voor de biolandbouw. Vroeger voor het kunstmest tijdperk ging de beerput op het land en nog werd er roofbouw gepleegd op de heivelden,de hei werd gevlagd en als strooisel gebruikt in de dierenpotstal deze mest werd uitgereden op de daardoor vruchtbaar geworden esgronden,ten koste van de daardoor sterk verarmde heivelden!!!!.Na de komst van kunst mest zijn de meeste heivelden ontgonnen en ,door de komst van de intensieve veehouderij verder vruchtbaar geworden. Dus biologische landbouw is roofbouw op de landbouwgrond ,dit is niet verteld aan de consument.

Laad alle reacties (1)

Of registreer je om te kunnen reageren.