Redactieblog

4933 x bekeken 31 reacties

Op zoek naar grond

De grondgebonden landbouw snakt naar grond, zo ook de akkerbouw. Grond ligt niet voor het oprapen. Banken zijn terughoudend en de grondmobiliteit is beperkt.

Ook in 2013 is het gevecht om de hectares weer toegenomen. Hiervoor zijn allerlei redenen aan te voeren, zoals de strenger wordende mestwetgeving, het GLB-beleid en de toenemende vraag naar voedsel.
Extra grond wil iedereen wel. Banken zijn echter zeer terughoudend met het verschaffen van financiering. Dit heeft alles te maken met het beleid van banken om hun eigen balans te verstevigen. De aanleiding hiervoor is de financiële crisis die in 2008 begon. Banken moeten hun eigen vermogen oppoetsen. Alleen boeren die een financieel gezond bedrijf hebben met voldoende cash flow komen in aanmerking voor extra krediet.
De beperkte mogelijkheid om grond bij te kopen wordt mede veroorzaakt door de hoge grondprijs. Deze is afgelopen jaren weer fors gestegen. Het thema 'verwerven van grond' zal de komende jaren een prominent agendapunt vormen voor toekomstige generaties.
Recent had ik het voorrecht een presentatie te geven over de toekomst van de tuin- en akkerbouw voor studenten van CAH Vilentum. Daarna volgde een discussie. Ter voorbereiding van deze bijeenkomst bracht ik de ontwikkelingen van de akkerbouw in beeld. Ik heb vooral gekeken naar de grondprijsontwikkelingen van de afgelopen jaren. De grondprijs is de afgelopen twintig jaar gemiddeld elke tien jaar verdubbeld. Overigens, de waarde van de grond in Oost- en Centraal-Europa is procentueel nog veel meer toegenomen de laatste tien jaar! Anderzijds is ook te zien dat de afgelopen tien jaar het aantal akkerbouwers is gehalveerd. Bij dit alles is de productie per hectare gestegen.
Dit is een bijzondere ontwikkeling, maar het is de actuele situatie. Een van de vragen waarmee jonge akkerbouwers dan ook te maken krijgen, is hoe zij vorm kunnen geven aan de schaalvergroting. Naast het aankopen van grond zullen ook pacht (stoppers houden steeds vaker hun grond vast en verhuren deze) en diverse participatievormen van aandeelhouders in bedrijven als financier hun intrede doen.
Deze vormen van financiering leiden er ongetwijfeld toe dat de bedrijfsvoering verder ontwikkeld wordt. Het meer traditionele gezinsbedrijf komt onder druk te staan of verdwijnt mogelijk. Schaalvergroting is immers een must, creativiteit is hierbij zeer welkom.
Deze ontwikkelingen worden met name veroorzaakt door de sterk groeiende wereldbevolking die de vraag naar voedsel sterk doet stijgen. Een mooie uitdaging voor de jonge generatie. Een compliment dan ook voor CAH Vilentum, dat jonge studenten aan het werk zet en laat nadenken over hun bijdrage aan het voeden van deze toenemende wereldbevolking. Dat is zeker geen vrijblijvende opdracht voor onze generatie en toekomstige generaties.
Zo aan het begin van 2014 kunnen we ons afvragen, en ieder vanuit zijn eigen rol, hoe we aan de wereldwijd groeiende vraag naar voedsel een bijdrage kunnen leveren. Goede kerstdagen en een gezegend 2014 toegewenst.

Laatste reacties

  • wmeulemanjr1

    Mensen die zelf niet agrar. zijn kunnen grond altijd 'rechtvaardig' noemen in column, of is dit om de vele overheidsgrond die 'duur' weer de 'markt' in moet??

  • trekker123

    Nou, die bijdrage aan de voedselvoorziening interesseert niemand. Dat is alleen maar mooi gepraat om de ruimte te krijgen om je bedrijf te voeren. 'Kijk mij eens belangrijk zijn, ik lever een bijdrage aan de voedeselvoorziening en daarom moet ik op allerlei manieren gefaciliteerd worden'. Anderzijds moet de politiek zich wel realiseren dat het een hele uitdaging is om iedereen aan het eten te houden en dus ook zorgen dat dat zo goed mogelijk gewaarborgd is. Wereldwijd neemt de druk op grond alleen maar toe, dat is echt niet alleen een Nederlandse kwestie en daarom zal grond op termijn overal ter wereld alleen maar duurder worden. In Nederland gaat gebeuren wat op een aantal plaatsen in de wereld al langer aan de orde is, de grond komt in handen van beleggers en aanverwante instanties die flink wat in de melk te brokkelen hebben. Daarnaast zullen er mensen zijn die als een soort super-ZZP-er het werk op die bedrijven uitvoeren. Die noemen zich dan boer. Ik heb het al eerder ger-roeptoeterd en toeter het nog maar een keer: Nederland heeft nog één generatie van familiebedrijven gedaan en daarna wordt dat beperkt tot kleine bedrijven die de niche-markten bedienen. De hoeveelheid kapitaal die met het toekomstige boerenbedrijf is gemoeid is gewoon te groot om dat op de traditionele manier aan een opvolger over te dragen. Vooral als er meerdere kandidaten zich aandienen.

  • alco1

    @trekker123
    Hetzelfde verhaal hoorde je vroeger over het ontstaan van de industrieën en later over de middenstanders. Alleen het kleine zou overleven en zie nu eens. Zijn er nog kleine middenstanders? (De laatsten der Mohikanen )

  • trekker123

    Kleine middenstanders zijn er nog zat. Overwegend franchisers van een grote (beursgenoteerde) onderneming. Feitelijk is de detailhandel overwegend in handen van een paar grote ondernemingen. En die ontwikkeling gaat nog steeds verder. In de landbouw gaat het net zo. Het is de kunst om mensen voor de kar de spannen die de zakken vullen van de grote jongens met een motivatie alsof het hun eigen onderneming is. Wurgcontracten in een mooie verpakking. Niettemin, als je er de juiste persoon naar bent kun je er ook gewoon je brood mee verdienen. Een vaste baan is inmiddels ook al niet meer zo vast. Zelfs niet bij de overheid.

  • alco1

    @trekker
    Zie je de grote winkels niet Ikea, prime markt, jumbo, AH, Aldi en ga zo maar door. Daar zeiden ze bij het ontstaan van: Dat lukt nooit, net zoals nu jouw verhaal over grote boeren. Echter wordt ook alweer deze formule achterhaald door het internet winkelen.

  • koestal

    De laatste jaren snakten gemeenten naar grond ,omdat ze dachten veel grond nodig waren voor woningbouw,dat is al weer gelogenstraft

  • famtillemans1

    haha drijf de prijzen maar op !! ik weet zeker als er echt geld geboden word dat er ineens heeeeel veeeeeel grond te koop is .... mensen er is geen of weinig geld te krijgen bij de bank . want ze hebben niks meer !!!!!!!! de grondprijzen blijven echt niet stijgen tot aan de hemel geloof niet in jezelf of in fabeltjes , een keer komt er ommekeer zelfde als huizen crisus enz enz denemarken enz enz

  • eenvoudige boer

    Op zich is het niet zo heel moeilijk om op lange termijn te voorspellen wat de grondprijzen doen. Grond wordt alleen maar schaarser en is waardevast. Gemiddeld wordt de grond dus iets duurder dan de inflatie, maar de laatste 10 jaar is de stijging wel extreem hard gegaan, dus ligt het voor de hand, dat er voorlopig weinig stijging te verwachten is.

  • minasblunders1

    Eenvoudige boer, gemeentes, provincies, het rijk en projectontwikkelaars moeten al jaren van hun grond af. Daarnaast stoppen pachters massaal en komen er zat bedrijven in de problemen die alleen nog maar kunnen voortbestaan als de grondprijs blijft stijgen, wat dus niet meer het geval is. Al met al tienduizenden hectares waar binnenkort niemand meer op zit te wachten. Ik voorspel je dat de grondprijs binnen enkele jaren halveert.

  • Noordam2

    beste minasblunders, grond wordt niet meer bijgemaakt en grondgebonden bedrijven komen ook niet massaal in de problemen verwacht ik. mijn voorspelling is dat de grondprijzen niet gaan dalen

  • trekker123

    De druk op grond gaat wereldwijd alleen nog maar groter worden. Je ziet door de jaren heen de prijzen dus ook overal stijgen. De grondprijs kan best wel eens een dipje vertonen maar het blijft een schaars goed. Je hoeft je dus niet blij (of bang) te maken met het idee dat op termijn de grondprijs structureel onderuit gaat. Gemeenten en provincies hoeven ook niet met grond in hun maag te zitten. Laat maar gewoon lekker liggen die grond. Dat loopt niet weg.

  • eenvoudige boer

    minasblunders, ik weet niet hoeveel grond je in eigendom hebt, maar dan heb je waarschijnlijk het grootste gedeelte nu wel weer verkocht zeker. Kun je mooi over een paar jaar het dubbele aantal ha terugkopen.

  • wmeulemanjr1

    de huizenmarkt steeg ook zeer explosief, maar daalt nu steeds(had niemand gedacht) Kan grond altijd (te)duur blijven, of is dit de schijn die zolang mogelijk gekoesterd 'moet' worden.

  • minasblunders1

    Juist Meuleman, jij snapt het. De overheid is als de dood dat de grondprijzen gaan dalen. Dat neemt nl. nogal wat mee in een land waar de hele economie op deze luchtbel is gebouwd. Daarom moeten we vooral veel en vaak horen dat we grond moeten kopen. Je zal inderdaad wel gek zijn als je diezelfde grond over een paar jaar voor de helft kunt kopen.

  • alco1

    Grond zal in ieder geval niet duurder worden vanwege de grondgebondenheid opgelegd door de staatssecretaris. Huren geldt ook in deze.

  • ed12345

    Meulema de huizenmarkt met grondmarkt vergelijken gaat natuurlijk niet op Huizen worden steeds nieuw gebouwd landbouwgrond word steeds maar afgehaalt

  • Mozes

    De markt voor agrarische grond en de bouwgrondmarkt zijn twee gescheiden markten die niets met elkaar te maken hebben. De prijs op de markt voor agrarische grond zal vooral bepaald worden door het meerjarig prijsniveau van de melk. Waarom?
    De melkveehouderij is de grootste grondgebruiker van Nederland en daardoor van grote invloed op de grondprijs. De melkveehouderij heeft een grondgebondenheid, ook als die niet wettelijk verplicht is, vanwege de ruwvoerafhankelijkheid. Als de meerjarige melkprijs hoog is zullen boeren veel melken waardoor er veel vraag naar ruwvoer ontstaat en de prijs hiervan dus ook hoog zal zijn. Door de hoge melkprijs en hoge ruwvoerprijs zullen boeren graag bereid zijn een hoge prijs voor grond te betalen. Ook als er veel aanbod van grond is door stoppende boeren ( vergrijzing, geen opvolger) zal er voldoende vraag zijn om de prijs hoog te houden. Alleen als de melkprijs vele jaren slecht is kan de vraag zwak zijn tegenover het aanbod van stoppende boeren en kan de prijs onder druk komen te staan.
    De grondprijs zal dus bepaald worden door de melkprijs.

  • wmeulemanjr1

    #17 , U stelde al eens (als ik het goed heb) 'warme' grond te hebben verkocht, u heeft hiermee feitelijk geprofiteerd in uw bedrijf(net als vele anderen) van de 'te gekke bouwgrondmarkt' Vreemd dat u nu stelt dat de nu ontstane bouwgrondmarkt geen invloed zal gaan hebben op de 'gewone grondmarkt' want er gaan minder uitgekochte boeren komen, dus minder mensen met zak met geld die voor een groot deel zonder de bank uit de voeten kunnen op de grondmarkt.

  • agratax2

    Waarom stellen we als boer nooit de vraag of groei van agrarische bedrijven wel de beste oplossing is voor een duurzame voedselvoorziening? Lees UN rapport op 'http://www.resilience.org/resource-detail/1879060-wake-up-before-it-s-too-late. Hierin wordt deze vraag wel gesteld en wordt tevens beschreven hoe de toekomstige Duurzame voedselproductie en anti honger landbouw het beste kan worden ingericht.

  • bankivahoen

    Heeft het woordje duurzaam je ook al te pakken genomen Agratax@ ? Wat is duurzaam en wie bepaald dat ? Over 20 jaar zul je nog niet duurzaam genoeg zijn . Schijnheilig woordje dat veel ondernemers kapot maakt . Duurzaam betekent jouw en onze kostprijs doen stijgen en minder verdienen , dit kan ik niet duurzaam noemen !

  • W Geverink

    Tja, grond is een goede investering omdat er niet meer van wordt gemaakt. Er is altijd landbouwgrond nodig voor woningbouw en recreatie. Laatst was hier op het nieuws dat ze in een of ander land zelfs zo ver willen gaan als goeie landbouwgrond onder water zetten voor het creeren van 'natuur'. Al met al wordt de run op grond alleen maar groter. Hoorde laatst dat nederlandse boeren grond kopen die ze daarna meteen doorverkopen aan een investeringsmaatschappij waarvan ze het vervolgens terug pachten...

  • landboer

    Als de melkprijs redelijk blijft zakt de grondprijs niet er staan nog heel wat stallen halfvol,die willen er nog graag heel wat hectares bij dus minasblunders ik zou het nog maar niet verkopen (als je tenminste wat hebt te verkopen)

  • eenvoudige boer

    De meeste boeren weten maar al te goed dat grond op de lange termijn een goede investering is en dat weet minasblunders ook wel.

  • wmeulemanjr1

    #23, Zeg eenvoudige boer, de meeste banken lenen niet meer voor de zeer lange termijn. misschien iedere keer een klein stukje duur bijkopen ? koop je toch wat !

  • landboer

    Als je weet dat je voor grondaankoop zeer lang moet lenen kun je beter huren

  • info104

    Om een compensatie te verkrijgen voor de grond die de afgelopen 20 jaar door natuur, wegen, woning en industrie van ons is afgenomen had de overheid het Markermeer al lang moeten inpolderen en hebben we voor ons land weer een goed productiegebied erbij, maar dat zal wel weer nooit gebeuren , het is goedkoper om ook ons voedsel uit het buitenland te halen bv. uit Brazilië waar er wel natuurgronden omgezet naar cultuurgronden, en wij de transportkosten maar betalen en veel fossiele brandstoffen hiermee verkwisten. Wat is dan het beste kortbij produceren of 10.000km. verderop je voedsel halen.
    Probeer dat een natuurfriek maar eens bij te brengen, of al die ha. die door de natuur zijn ingepikt weer aan de landbouw terug geven, nu geeft deze grond geen enkele voedselopbrengst voor de mens.

  • minasblunders1

    Eenvoudige Boer: grond WAS een goede investering. Als je te maken hebt met grondprijzen die alsmaar stijgen dan zit je er goed mee, da's logisch. Net zo logisch is het dat je er niet goed mee zit om te kopen als de grondprijzen op het hoogtepunt zijn en (zeer) binnenkort instorten. Een kleuter begrijpt dat je dan een enorme verliespost aan je broek hebt.

  • denisdia

    Toen we voor 4 gulden grond kochten en 2 gulden voor het melkquotum betaalden, werd ik keihard uitgelachen door iedereen op de Landbouwschool, want die prijzen zouden nooit zo hoog blijven en dat geld zouden we nooit terug verdienen!

  • Mels

    Denisdia,dat klopt als een bus maar met wat er nu gaande is hoor ik steeds mer mensen,ook boeren die in het verleden (veel)grond gekocht hebben,zeggen dat dit geen stand kan houden. Er is een grens aan wat je bedrijf op kan brengen en wat de grond die daar voor nodig is mag kosten. In het verleden werd veel gedaan aan kosten besparing door capaciteitsvergroting. Daar hebben we het maximum wel zo een beetje bereikt. Opbrengstverhoging zit er door de bemestingsnormen ook niet meer in. Blijft over het verdelen van de kosten van het dure land over de kosten van het al aanwezige ``goedkope`` land wat dus niet eindeloos door kan gaan en tzt een rem zal worden op de prijsstijging en de kooplust. Of,maar dat ligt dus niet in de lijn der verwachtingen,de prijzen voor welk eender product wordt significant hoger om die hoge landkosten te kunnen betalen. Daar zal die vermaledijde EU wel voor zorgen omdat er dan mensen echt honger gaan lijden.

  • W Geverink

    @info 104. Het ligt er gewoon aan wat je produceerd. Als je bv vlees wil produceren is het voor het milieu beter om 1 boot met vlees uit bv Brasil te halen dan drie boten met voer en daarna nog energie verspillen aan de mestverwerking.

  • info36

    Wat een geleuter van die Jacco v.d. Wekken.

Laad alle reacties (27)

Of registreer je om te kunnen reageren.