Akkerbouw

Achtergrond 23008 x bekeken 4 reacties

Boeren op 57.000 hectare akkerland

Agricost is het grootste landbouwbedrijf van Europa. Gigantisch. 57.000 hectare akkerbouw op een eiland ingeklemd tussen twee armen van de Donau. Het doet een beetje Nederlands aan; vlak en omsloten door een kilometerslange dijk. Er werkt bijna 1.000 man.

Een bedrijf van 57.000 hectare gaat het bevattingsvermogen te boven. Zo immens groot. 65 kilometer in de lengte, 12 kilometer breed. Bijna de helft van het landoppervlakte van Flevoland. Er zouden zo’n 750 doorsnee Nederlandse akkerbouwbedrijven inpassen. In de wereld zijn er in Australië, Noord- en Latijns-Amerika en Rusland nog grotere bedrijven, maar Agricost behoort ook tot die top van kanjers.

Op weg naar 500.000 ton

Met een totaalopbrengst van 415.000 ton graan (vorig jaar) is het bedrijf de grootste akkerbouwproducent van Europa. De groei is imposant: vijftien jaar geleden zat het bedrijf nog maar op 90.000 ton. Het streven is om in de periode tot 2020 te groeien naar een half miljoen ton. Ter vergelijking om te zien hoeveel dat is: Nederland oogstte vorig jaar in zijn totaliteit 1,37 miljoen ton graan en mais.

Alles is in handen van één persoon: Constantin Dulute. Puissant rijk. Hij laat de uitleg over aan zijn bedrijfsdirecteur Lucian Buzdugan, een 66-jarige landbouwingenieur.

Bedrijfsdirecteur Lucian Buzdugan toont een sojaplant. Dit gewas kan niet zonder irrigatie. - Foto's: Connie Siemes
Bedrijfsdirecteur Lucian Buzdugan toont een sojaplant. Dit gewas kan niet zonder irrigatie. - Foto's: Connie Siemes

Kaarsrechte percelen

Het akkerbouwbedrijf ligt niet ver van de Zwarte Zee, op het grote eiland van Brăila, alleen via de pont over de Donau te bereiken vanuit de stad Brăila. Daar ontvouwt zich een landschap met onafzienbare akkers mais, zonnebloemen, gerst, tarwe, soja, erwten en luzerne. Kaarsrechte, supergrote percelen, allemaal gelegen aan al even rechte betonwegen waarin de ijskoude winter tal van gaten heeft geslagen.

Boerderijen zijn er niet te zien, zoals dat in de hele Donaudelta evenmin het geval is. De oude boerderijen, die vroeger net als in Nederland versnipperd lagen op het platteland, zijn in heel Roemenië onder het communistische bewind volledig weggevaagd, samen met de boeren. Ze moesten plaatsmaken voor de grote staatscoöperaties die tegen de dorpen zijn aangebouwd. Het platteland is leeg, op de dorpen na. Soms tientallen kilometers lang is er niets anders te zien dan landbouwgrond zonder enige bebouwing. Alsof er geen mens woont. De vroegere staatsbedrijven zijn nu een mengeling van oude bouwvallen en nieuwe stallen, graansilo’s en gebouwen. Vaak met Europese subsidies neergezet.

Bekijk ook de fotoreportage: Het grootste akkerbouwbedrijf van Europa

Hypermoderne drogerij

De gebouwen op het Grote eiland van Brăila zijn allemaal modern. Niks staat op instorten. Integendeel, het ziet er verzorgd uit. Verspreid over het eiland staan er 25 stations voor de verdeling van de elektriciteit, 42 pomphuizen voor het regelen van de watertoevoer en -afvoer, schuren voor de machines en opslag van materialen, enorme silo’s om het graan en de soja in op te slaan en een hypermoderne luzernedrogerij met opslagloods.

De drogerij wordt gestookt op samengeperst luzerne- en sojaloof en samengeperste stropellets. De grote, gedroogde luzernebalen vinden gretig aftrek in Italië, maar ook in Arabische landen. “Heel profijtelijk”, glimlacht de bedrijfsdirecteur, die samen met zeven managers het bedrijf runt. Veel minder tevreden is hij over het graan dat van het land komt. De opbrengst is met 8.500 kilo per hectare goed, maar de prijs bevalt hem niet. Begin juli lag deze op € 0,15 per kilo baktarwe. “Veel te weinig”, moppert de directeur. Ook over gerst is hij niet optimistisch.

Luzerne maaien. Agricost wil met dit gewas de grootste van Europa worden. - Foto: Agricost
Luzerne maaien. Agricost wil met dit gewas de grootste van Europa worden. - Foto: Agricost

Bloed, zweet en tranen

Ooit was het eiland een groot moerassig gebied, totdat de president Nicolae Ceausescu het idee van de polders oppikte uit Nederland. “De drooglegging, ontginning en waterhuishouding zijn geïnspireerd door de Nederlanders, maar we hebben het met eigen mensen gedaan”, legt Lucian Buzdugan uit. Dat klinkt mooier dan het is, want niet voor niets staat bij de entree van het eiland een monument voor de dwangarbeiders en gevangenen die het gebied vanaf 1956 op de schop namen. Met bloed, zweet, tranen en veel leed is het eiland in cultuur gebracht (op 16.000 hectare natuur na).

De grond is nog steeds in eigendom van de staat, die het verpacht aan Agricost. Alle gebouwen en machines zijn wel eigendom. Welke pachtprijs de eigenaar ervoor betaalt, wil Buzdugan niet zeggen, maar in totaliteit gaat het om een miljoenenbedrag. Een pachtprijs van vier tot acht tientjes is in Roemenië heel gebruikelijk, dus reken maar om; tussen de € 2,3 en € 4,6 miljoen pacht per jaar.

Wondergrond

De bodem bestaat vooral uit rivierklei, maar hier en daar ook zwarte aarde. Beide zijn ongelooflijk vruchtbaar, vooral de zwarte aarde. ‘Als je een vinger in de grond steekt, groeien er spontaan wortels uit’, roemde oud-landbouwministers Cees Veerman ooit de groeikracht. Die wondergrond strekt zich uit over Oekraïne, Roemenië en Rusland. Samen vormen ze de oude graanschuur van Europa. Die leeft weer op. Sinds dit jaar is Roemenië de grootste exporteur van graan in de EU. Die rol gaat alleen maar groeien. Het wordt een agrarisch land om rekening mee te houden. Vooral in de akkerbouw.

Gerst (10.000 hectare) vlak voor de oogst, halverwege juni.
Gerst (10.000 hectare) vlak voor de oogst, halverwege juni.

Dan gaat het niet om aardappelen of bieten, want daar begint Lucian Buzdugan niet aan. Te kort groeiseizoen en vooral veel te heet en droog in de zomer, geeft hij als verklaring. “Het grootste risico is de droogte”, voegt hij eraan toe. Gemiddeld valt er in de Donaudelta niet meer dan 400 millimeter neerslag (en dan vooral in het voorjaar) en sneeuw in de winter. Die sneeuw probeert het bedrijf vast te houden door met rijen bomen windvangers aan te leggen; 100 kilometer singels staat er inmiddels. Dan blazen de noordelijke winden de sneeuw niet weg, zodat het later als smeltwater de bodem in het vroege voorjaar kan doordrenken.

1.400 kilometer drainbuis

Hoewel omringd door de rivier, is water een probleem. Er is genoeg, maar hoe krijg je het bij de gewassen en hoe zorg je dat het wegvloeit als er te veel is? Dat gebeurt via sloten en pompen, maar er ligt ook maar liefst 1.400 kilometer drainbuis in de grond. En voor de droogte staan gigantische pivotberegeningsinstallaties klaar om de gewassen van water te voorzien. “Je kunt hier niets verbouwen, als je geen goed irrigatiesysteem hebt”, merkt de bedrijfsdirecteur op.

Bij dat irrigeren krijgen de gewassen niet alleen water, maar worden ze precies gedoseerd met vloeibare kunstmest en eventueel gewasbescherming. Direct bij de plant, om geen vocht verloren te laten gaan. Twee derde van het land is inmiddels voorzien van pivots en drainage. De bedoeling is dat in de komende twee jaar de rest van het gebied volgt. “We willen toe naar 100% precisie-akkerbouw.”

De geoogste luzerne (2.100 hectare) wordt opgeschept en naar binnen gebracht om te drogen in de drogerij.
De geoogste luzerne (2.100 hectare) wordt opgeschept en naar binnen gebracht om te drogen in de drogerij.

Duurzaamheidsverhaal

Spuitvliegtuigen die elders in Roemenië veel worden toegepast komen niet aan bod, want het is een van de doelstellingen van Agricost om zorg te dragen voor een goed milieu. Modern. Voor de Roemeense onderneming is het een belangrijk punt. “Rond het water is het een heel gevoelige omgeving, we moeten zorgen dat we het milieu niet aantasten”, legt de directeur uit. “We streven naar een goede balans tussen een hoge productie en zorg voor het personeel, milieu en de natuur. Waarom? We moeten ons bedrijf kunnen doorgeven aan de volgende generatie.” Kortom, het duurzaamheidsverhaal heeft ook Roemenië bereikt, al merkt Buzdugan op dat Agricost een voorloper is, ‘een voorbeeld voor anderen’.

Naast dat duurzaamheidsstreven plaatst hij de ambitie om met lage kosten de hoogste productie te halen. Dat kan hand in hand gaan met zorg voor het milieu. Er wordt bijna niet geploegd. Het is vrijwel allemaal no tillage, met een maximum gebruik van 50 liter diesel per hectare. Op geen enkel gewas wil het bedrijf meer dan 170 kilo stikstof per hectare. En in een paar jaar tijd heeft het bedrijf het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen met een kwart teruggebracht.

Gemiddelde salaris personeel: € 800 per maand

Met 1.000 medewerkers zijn de personeelskosten aanzienlijk, al zijn ze per persoon vergeleken met Nederland spotgoedkoop. Het gemiddelde salaris bedraagt € 800 per maand. Het is een gemiddelde waarbij de laagst betaalden nauwelijks aan de € 300 komen. Niettemin is die € 800 als gemiddelde voor Roemenië aan de hoge kant (het gemiddelde zit landelijk op € 550). In de landbouw wordt over het algemeen meer betaald. Lang niet iedereen kan de machines en werktuigen bedienen, dat personeel is schaars en dus duur.

Plannen heeft Buzdugan genoeg. Hij denkt aan een melkveehouderij- en vleesveetak, maar dat is de eerstkomende jaren nog niet aan de orde. Voor de korte termijn ziet de landbouwingenieur vooral kansen in luzerne. Nu nog met een productie van 40.500 ton, maar die kan wat hem betreft in de komende jaren wel verdriedubbelen. Met luzerne, mais en graan heeft hij wel een geweldig rantsoen voor een veestapel in handen, maar Roemenen zijn niet zo sterk in veehouderij. “We moeten er nog goed over nadenken, voordat we eraan beginnen”, zegt hij.

Het grootste akkerbouwbedrijf van Europa ligt op een soort eiland tussen zijarmen van de Donau. - Foto: Agricost
Het grootste akkerbouwbedrijf van Europa ligt op een soort eiland tussen zijarmen van de Donau. - Foto: Agricost

Alles wordt uitgetest

Dat is een aanpak die het hele bedrijf kenmerkt. Het gaat niet over een nacht ijs. Alles wordt eerst goed uitgeprobeerd. Ruim 1.500 hectare is bestemd voor het nemen van proeven met nieuwe rassen, machines en technieken. Eerst wordt iets op kleine schaal uitgeprobeerd, daarna op tientallen hectaren, voordat in de praktijk de stap naar nieuwe zaden, hybriden, gewasbeschermingsmiddelen of werktuigen wordt gezet.

In het veld laat Lucian Buzdugan bij elk gewas zien wat de opbrengsten, kosten en plannen zijn. Op borden staat het allemaal weergegeven. Tarwe N 144 kilo, P 58 kilo, S 30m kilo. Vorig jaar 8,2 ton per hectare, dit jaar 8,5 ton verwacht, plan in 2020 is 10 ton.

De opbrengsten zijn lager dan in Nederland. “Kijk ook naar de kosten. Die zijn bij ons heel laag. En vertel me niks over de kwaliteit van de Nederlandse tarwe. Daar kunnen ze twaalf ton halen, maar ligt daar het proteïnegehalte ook op 14%? Ik dacht het niet.” Overigens is 8,5 ton voor Roemeense begrippen heel hoog, gelegd naast het landelijk gemiddelde van 3,5 ton per hectare.

Landroof

Investeerders waaronder de Rabobank proberen in Roemenië grond in handen te krijgen, want het is goedkoop en vruchtbaar. Land grabbing (landroof) is in dat verband een belangrijk discussiepunt in het Oost-Europese land. Of Agricost ook een prooi kan worden van investeerders? De bedrijfsdirecteur moet er hartelijk om lachen. “Nooit aan gedacht. Maar laat de Rabobank maar komen, we zijn een heel winstgevend bedrijf. Die gaan de vraagprijs nooit betalen.”

Een land van contrasten

Roemenië is het land van contrasten. Een agrarisch land, waar een derde van de bevolking nog in de landbouw werkt. Aan de ene kant boeren die met paard en wagen op het land, aan de andere kant is er moderne landbouw op grote bedrijven, vroegere staatscoöperaties met nieuwe Amerikaanse trekkers en grote, vaak verouderde stallen. Langs de weg hoedt een man in de berm vijf koeien zonder oormerk (dat hoeft niet als de melk alleen voor eigen gebruik is). Verderop verrijzen vaak met EU-subsidie splinternieuwe stallen.

De Donaudelta is vlak, met hier en daar zelfs polders naar Nederlands model. Aan de andere zijde ligt Transsylvanië, het land van Dracula met zijn ruige Karpatengebergte waar kleine boertjes zich staande moeten zien te houden. Hun toekomstbeeld is verre van rooskleurig. De meeste boeren gaan het niet redden.

Laatste reacties

  • farmerbn

    Raar dat stukjesschrijvers vaak positiever zijn over boeren in het buitenland dan over boeren in het eigen Nederland. Die bedrijfsleider kan ook goed verkopen met het 'duurzaamheidsverhaal'. Een Nederlandse boer wordt niet zo geciteerd als hij en krijgt veel meer stront over zich heen.

  • stont hoort op het land en niet op de boer


  • Koos

    4 miljoen euro pacht. 57.000 x 200€ glb = 11 miljoen euro van uit Brussel? en krijgen ze dan ook nog vergroeningspremie ? Of gelden er andere bedragen .
    Wat overigens niets afdoet aan de prestaties van het bedrijf. Magnifiek gewoon.

  • info36

    Ik heb eerder respect voor kleinere ondernemingen die hun hoofd boven water houden dan voor kapitaalgestuurde grote ondernemingen. Als er veel geld achter zit praat je ook iets makkelijker.

Of registreer je om te kunnen reageren.