Akkerbouw

Achtergrond 2355 x bekeken 1 reactie

Chemie biedt groeikansen bietensector

Nieuwe afzetmarkten houden de biet aantrekkelijk voor akkerbouwers op een vrije suikermarkt. De markt voor chemische grondstoffen lonkt.

De chemiebedrijven Avantium en BASF gaan in Antwerpen een fabriek bouwen waar plastic flessen worden gemaakt uit suiker. Als de plannen doorgaan, betekent dat een nieuwe grote afzetmarkt voor suiker. Dat komt de suikerproducenten goed uit.

Suikerquotering loopt af

Voedingssuiker staat ter discussie. Het wordt in verband gebracht met overgewicht en suikerziekte. Daarnaast loopt de suikerquotering in de EU af op 30 september dit jaar. Daarna mag iedereen net zoveel voedingssuiker produceren uit bieten als hij wil. Het bietenareaal is dit jaar dan ook 17% gegroeid in de EU.

Suikerproductie stijgt

De suikerproductie stijgt naar verwachting naar zo’n 20 miljoen ton, terwijl de EU 16 miljoen ton voedingssuiker nodig heeft. De rest moet worden geëxporteerd of verwerkt tot andere producten. Tot slot eindigt op 30 september ook de quotering van isoglucose, een zoetstof die uit graan wordt gemaakt. De verwachting is dat isoglucose suiker voor een deel gaat verdringen. In zo’n overschotsituatie is het gunstig als er een grote nieuwe afzetmarkt wordt aangeboord voor suiker.

Geliberaliseerde suikermarkt

Het aanboren van nieuwe markten is een voorwaarde om te zorgen dat de biet een aantrekkelijk gewas blijft voor de akkerbouwers op een geliberaliseerde suikermarkt. Dat concludeert de Duitse Landwirtschaftliche Rentenbank in een rapport over de suikersector na de quotering.

De bietenteelt en -verwerking heeft in principe een goede toekomst. De vraag naar suiker blijft wereldwijd stijgen, vooral in de opkomende economieën. Suikervervangers kunnen niet aan die vraag voldoen, stellen de analisten van de Landwirtschaftliche Rentenbank. Maar de suikerbiet blijft alleen een succesvol gewas als er alternatieve afzet is voor de suiker. De analisten zien aanzienlijke groeikansen voor verwerking van suiker tot grondstof voor bioplastics.

Synvina

Avantium en BASF hebben gezamenlijk het bedrijf Synvina opgericht, dat de fabriek in Antwerpen gaat bouwen. De bedrijven verwachten dat in 2021 de eerste PEF-flessen uit suiker op de markt komen ter vervanging van de PET-flessen, die uit aardolie worden gemaakt. Steeds meer bedrijven willen af van grondstoffen uit aardolie en richten zich op hernieuwbare grondstoffen.

Vergroening

Ook Cosun ziet brood in de vergroening van de economie. De bietentelerscoöperatie begon tien jaar geleden met de eerste verkenningen naar biobased toepassingen. Vier jaar geleden werd daar een aparte divisie voor opgericht: Cosun New Business/Biobased Products. De andere Cosun-dochterbedrijven produceren voedingsmiddelen, zoals suiker (Suiker Unie), aardappelen (Aviko) of inuline (Sensus).

Zoektocht naar innovatieve toepassingen

Cosun Biobased Products richt zich onder meer op het ontwikkelen van nieuwe toepassingen voor de reststromen uit de voedselproductie, zegt directeur Gert de Raaff. “Zo ontstaat bij de productie van 1 miljoen ton suiker ongeveer 1 miljoen ton bietenpulp, dat nu wordt gebruikt als veevoer. Omzetten van de reststromen in energie, is niet onze insteek. De energiemarkt is kostprijsgedreven. Wij zoeken innovatieve toepassingen voor markten met een hogere toegevoegde waarde.”

Bietenpulp als groene grondstof

Daarom doet Cosun mee aan het demonstratieproject Pulp2Value, dat wordt gesubsidieerd door de EU. Daarin wordt gekeken naar de mogelijkheden van bietenpulp als groene grondstof. Een van de toepassingen is Betafib. De Raaff: “Betafib is een microcellulose waarmee je de viscositeit van vloeibare wasmiddelen en verf beïnvloedt. Het is een mooi product, dat we in onze proeffabriek hebben geproduceerd. We gaan dit jaar de markt op met BetaFib. Cosun heeft ook carboxymethylinuline (CMI) ontwikkeld, een grondstof voor wasmiddelen en voor de behandeling van water. CMI vervangt grondstoffen die op fosfaat zijn gebaseerd.”

‘De vermarkting is voor ons de grootste uitdaging’.

Reststromen

Cosun Biobased Products haalt ook galacturonzuur uit de pectine in de bieten. Het zuur is een grondstof voor plastic. Dit zit nog in de testfase. Volgens De Raaff werkt Biobased Products aan meer toepassingen van de reststromen van Cosun. “Wij richten ons op producten met unieke eigenschappen. Het kost moeite potentiële afnemers te overtuigen, omdat de producten nieuw zijn en zij soms hun productieproces moeten aanpassen. De vermarkting is voor ons de grootste uitdaging. Meer nog dan het bedenken van unieke producten. Maar je ziet dat het bedrijfsleven verschuift van fossiele naar natuurlijke grondstoffen.”

Fermentatiesuikers

Wageningen UR doet in het Acrres-project onderzoek naar nieuwe toepassingen van biomassa. De fermentatiesector gebruikt vooral glucosestroop uit mais om van suiker chemische grondstoffen te maken. Maar de suikerbiet is het meest voor de hand liggende gewas om dat te doen in Noordwest-Europa, zegt Chris de Visser, business developer bij WUR. “Met bieten produceer je 12 tot 13 ton fermenteerbare suikers per hectare voor zo’n 20 cent per kilo. Bij mais haal je in Nederland 6 tot 7 ton fermenteerbare suiker per hectare. Bij mais hebben de stengel en eiwit uit de korrel ook een verkoopwaarde. Als je dat meeneemt in de berekening, ligt de kostprijs op 25 cent per kilo fermenteerbare suiker uit mais.”

WUR-manager Chris de Visser geeft uitleg over de proeffabriek van het Acrres-project in Lelystad. Foto: Ton Kastermans
WUR-manager Chris de Visser geeft uitleg over de proeffabriek van het Acrres-project in Lelystad. Foto: Ton Kastermans

Nadeel biet

De biet levert dus goedkopere suiker dan mais. De biet heeft wel een nadeel, zegt De Visser. “Bieten zijn maar een gedeelte van het jaar beschikbaar. Met mais kun je de fermenteerinstallatie 365 dagen per jaar laten draaien, met biet kan dat niet. Of je moet er diksap van maken, maar dat maakt bieten juist weer duurder, omdat je dan veel water moet verdampen. Diksap kan niet concurreren met glucosestroop uit mais.”

‘Bietsuiker is een goedkopere grondstof dan maissuiker’.

Overstap naar gebruik bieten

De Visser ziet het meeste perspectief in een combinatie van goedkope bietsuiker en duurdere maissuiker in de fermentatie. WUR maakt daar nu berekeningen van, zegt De Visser. “We hebben een verzoek van een Canadees bedrijf dat ethanol produceert uit mais. Het bedrijf wil een gedeelte van het jaar overstappen op bieten omdat bietsuiker een goedkopere grondstof is dan maissuiker.”

Suiker wordt verpakt bij Suiker Unie. De suikerconsumptie stijgt wereldwijd, vooral in opkomende economieën. In de EU zijn nieuwe afzetmarkten nodig. Foto: Cosun
Suiker wordt verpakt bij Suiker Unie. De suikerconsumptie stijgt wereldwijd, vooral in opkomende economieën. In de EU zijn nieuwe afzetmarkten nodig. Foto: Cosun

Nieuwe afzetmarkt

Er ligt een enorme markt open voor suiker als chemische grondstoffen worden gemaakt. De Visser: “Etheen is de meest geproduceerde petrochemische grondstof ter wereld. Het is een miljardenmarkt. Maar etheen kun je ook maken van suiker. Zelfs als je dat maar voor een deel kunt invullen met een grondstof uit suiker, heb je een gigantische nieuwe afzetmarkt gecreëerd.”

Directeur De Raaff van Cosun New Business/Biobased Products ziet een verschuiving ontstaan in de akkerbouw. “Vroeger produceerde de akkerbouw niet alleen voedsel, maar ook grondstoffen voor non-foodtoepassingen, zoals vlas, hennep en meekrap. Met de opkomst van de aardolie, werd de akkerbouw steeds meer alleen een voedselproducent. Nu zie je de akkerbouw weer opschuiven richting een bredere basis dan alleen voeding.”

Suiker Unie doet eigen onderzoek

Bietenverwerker Suiker Unie doet een eigen onderzoek naar kleinschalige bietenverwerking, zegt een woordvoerster. “Ook wij zien mogelijkheden voor kleinschaliger verwerking. Wij hebben in ons onderzoek een eigen insteek, mede ingegeven door onze praktische ervaringen als suikerproducent. Het is nog te vroeg om hiermee naar buiten te treden. Het onderzoeksproject is nog te pril.”

Eén reactie

  • ed12345

    Allemaal heel bemoedigend nieuws Hopelijk gaat die ontwikkeling met de vraag naar meer suiker voor industriele doeleinden harder dan de verhoogde meeropbrengst door meer ha's bietenteelt

Of registreer je om te kunnen reageren.