Akkerbouw

Achtergrond 2244 x bekeken 4 reacties

Hoe een kwaliteitsplan de bodem gezonder maakt

WUR-onderzoeker Leendert Molendijk is optimistisch over de kwaliteit van de bodem, ook bij schaalvergroting. Een kwaliteitsplan helpt.

Bodemkwaliteitsplan

Het onderhouden of verbeteren van de kwaliteit van landbouwbodems vergt een integrale aanpak. Doel is om op zowel op biologisch, fysisch als chemisch vlak de juiste kwaliteit te krijgen. Onderdelen van een integraal bodemkwaliteitsplan zijn:

  • Aanpak van de bodemstructuur;
  • Organische stof en bemesting;
  • Bodembiologie en bodemgezondheid.

Leendert Molendijk sprak op een bijeenkomst van het project Gouden Gronden, op de grens van Groningen en Friesland. Wie van jullie, vroeg hij de akkerbouwers, komt nog geregeld van de trekker om te kijken naar hoe de grond erbij ligt? Vijf of zes mensen staken hun hand op. Dat waren deelnemers aan het project, dus ze moesten wel. “Wat ik signaleer is dat machines groter en zwaarder worden, en meer pk’s krijgen. Onder vrijwel alle omstandigheden krijgen ze de oogst van het land. Alsmaar geavanceerder worden ze. Maar wat die machines niet hebben is een haakje of een klem, zodat je altijd een schop bij je kunt hebben. Welke akkerbouwer komt tegenwoordig nog met vuile knieën van de trekker? Ik zie ze niet.”

Leendert Molendijk (55) is onderzoeker bij PPOagv van Wageningen University & Research. - Foto's: Ton Kastermans
Leendert Molendijk (55) is onderzoeker bij PPOagv van Wageningen University & Research. - Foto's: Ton Kastermans

De moderne akkerbouwer laat een bodemscan doen om een goed beeld te krijgen.

“Ja, dat is een goede ontwikkeling, daar ben ik optimistisch over. Schaalvergroting op een bedrijf is mogelijk, waarbij je tegelijk voldoende aandacht per vierkante meter houdt. We leven in een technologisch tijdperk. Ik denk alleen niet dat die bodemscan er de verklaring voor is dat boeren weinig op de knieën met de spade in het veld bezig zijn. Er is eenvoudigweg niet zo heel veel echte aandacht voor de bodem.

Er is een lector Duurzaam Bodembeheer aan de Aeres Hogeschool in Dronten. Die doet wel belangrijke bodemprojecten, waarop studenten kunnen intekenen, maar duurzaam bodembeheer zit nog niet standaard in het basisleerpakket. De bodem is echt nog niet zo hip. Zeker de structurele benadering nog niet.”

Opbrengsten zijn hoger dan ooit.

“Boeren halen 10 ton tarwe, 60 ton aardappelen en 120 ton suikerbieten. Veel boeren zeggen inderdaad: ga jij mij nu een bodemprobleem aanpraten? Dan zeg ik: super dat je die opbrengsten haalt, maar ik denk dat je die graag over 20 jaar ook nog hebt. En dan ook nog met het oog op optimalisatie van de opbrengst in relatie tot de hoeveelheid input.”

Stijgen de opbrengsten dan niet?

“Nou ja, aardappels op het zand, maar niet op de klei hè, suikerbieten wel. Zestig ton aardappelen per hectare. Ik zeg: maar als je kijkt naar de lichtinstraling, dan kan 100 ton. Waarom laat je de 100 ton zitten? Er is geen reden om achterover te leunen. Onze stelling is: met beleid, maximale kennis, goed gebruik van gegevens en met vakmanschap is nog een duurzame efficientieslag te maken als het gaat om opbrengst en de inzet van eindige grondstoffen.”

U pleit voor een bodemkwaliteitsplan. Hoe gaat dat boeren helpen?

“Zie het als de Nationale Autopas, waarop je de historie van je auto kunt zien, maar dan voor landbouwpercelen. Dat vastligt wanneer wat op een perceel is gebeurd. Handig bij schaalvergroting als je op je eentje veel percelen hebt bij te houden. Maar zeker ook voor huurland is dat belangrijk. Juist voor dure teelten wordt steeds meer land gehuurd, dat is toch wel een fenomeen aan het worden. Als je dan kijkt naar pH of organische stof kan nu de huurder redeneren: Waarom zou ik er wat aan doen, een ander profiteert. Een verhuurder kan zeggen: ik wil voor mijn grond een integraal kwaliteitsplan, hoe houden jullie huurders mijn grond goed? Of juist de huurder die zegt, hoe zit dat met uw grond?”

Molendijk haalt een voorbeeld aan van 4 jaar geleden. “Op een perceel in de Biesbosch was sprake van een misoogst door aaltjes. “Die boer belde me daarover. Hij wilde meer informatie. Toevallig kende ik dat perceel. Ik zeg: heb je daar nu alweer aardappelen gezet? Boer zegt: ‘Ik had 4 jaar geleden dat land niet. Ik zit er nu voor het eerst met aardappelen.’ Een bodempaspoort kan dit soort situaties voorkomen, een keurmerk voor de grond.”

Zou de gangbare akkerbouwer zoals zijn bio-collega de bodem integraler moeten benaderen, gericht op de lange termijn?

“Misschien, maar ik heb daar ook wel deels mijn bedenkingen bij. In de biolandbouw hoor je vaak zeggen hoe mooi ze het doen. In de zin van ‘wij voeden de bodem’, en daarom gaat het goed. Echter, ook hun systeem is kwetsbaar. Zodra de biologische aardappelteelt geconfronteerd wordt met resistentie tegen phytophthora, dan komt daar ook een aaltjesprobleem om de hoek kijken. Nu hebben ze daar geen last van, omdat de aardappelen wegens phytophthora van het land zijn. Maar als straks ook de biologische aardappelen langer doorgroeien, kunnen ook daar problemen komen.”

Leendert Molendijk spreekt op 12 december op het Boerderij-evenement Grond om te Boeren

Komt het goed met de zorg voor de bodem?

“Schaalvergroting op een bedrijf is mogelijk en tegelijk de aandacht per vierkante meter grond op peil te houden. Het is begonnen met schaalvergroting en zware mechanisatie. Wie hebben altijd een boterham verdiend? Dat zijn de boeren die schaalvergroten, grotere machines kopen, langere gewasperiodes hanteren. Je hebt 3 typen telers:

  • machineboeren met extreme spuitmachines;
  • het handelstype, de vrije teler om het verschil te maken in de aankoop en afzet van de producten;
  • plantentelers, die veel met het gewas bezig zijn.

Kun je die 3 goed combineren, dan ben je een topondernemer. Daar komt de nieuwe technologie bij. We leven in een technologisch tijdperk. Ik denk zelfs dat de aandacht per vierkante meter grond nog omhóóg kan gaan. Daar ben ik echt optimistisch over.”

Een gezonde bodem is belangrijk. Zo houd je de bodem gezond.

Laatste reacties

  • Bertus Buizer

    Goed artikel van Leendert Molendijk.

    De bodem gaat in kwaliteit achteruit, zowel in Europa als op mondiaal niveau: erosie, bodemafdekking, verlies van organische stof, verdichting, verzilting, aardverschuivingen en verontreiniging hebben negatieve gevolgen voor de menselijke gezondheid, voedselzekerheid, natuurlijke ecosystemen, biodiversiteit en klimaat, en op onze economie. Hierover gaat de brochure die wij hiervoor hebben gemaakt.
    http://bit.ly/2gd66OY

  • WGeverink

    Tja, als men de ernst van een probleem kracht wil bijzetten neemt men geen data maar heeft men een ingewikkelde en achterbakse constructie om aan te tonen hoeveel procent van de ondervraagden er met het standpunt eens zijn @ Bertus... Zo is er een "klimaatprobleem" ontstaan terwijl de ongemanipuleerde data aantonen dat er niks gebeurd wat nog niet eerder voorgekomen is.

  • alco1

    Achter een bureau kan er veel.
    Natuurlijk wordt er her en der geprutst, maar om daardoor de hele landbouw te tarten.

  • farmerbn

    Aan zijn handjes te zien werkt hij niet vaak met een spade. Zou ook graag zijn knieeen zien of ze wel vuil zijn.

Of registreer je om te kunnen reageren.