Akkerbouw

Achtergrond 1104 x bekeken

Late aardappelverkopen duwen poolprijzen omhoog

Een laat voorjaar, een droge zomer en een forse nagroei in augustus kenmerken seizoen 2015-'16. Dit heeft geleid tot vroegtijdig indekken en lang doorleveren van aardappelen.

Uit het Boerderij-poolprijzenonderzoek voor de fritesaardappeloogst van 2015 blijkt dat kiezen voor een pool zonder voorverkoop het meeste geld opleverde. De top 5 bestaat in de drie onderzochte leveringsweken (week 48-2015, week 13-2016 en week 22-2016) vooral uit pools zonder voorverkoop. Bepalend voor de uiteindelijke rangschikking is de netto-opbrengst van de fictieve Boerderij-partij van 350 ton in week 13 (eind maart) van 2016. Zo’n partij Agria levert in week 13 het meeste op in de pool zonder voorverkoop van Schaap Holland, namelijk €59.349,35. De eveneens 350 ton grote partij Innovator levert met €58.209,20 het meeste op in de pool zonder voorverkoop van Flevopool.

Door het koude voorjaar en de nattigheid kwam het poten in 2016 laat op gang. Dit zorgde voor een prijskentering.</p>
<p><em>Foto: Peter Roek</em>
Door het koude voorjaar en de nattigheid kwam het poten in 2016 laat op gang. Dit zorgde voor een prijskentering.

Foto: Peter Roek

Bijzonder en kansrijk seizoen

Bijzonder en kansrijk, dat zijn de twee woorden die fritesaardappelseizoen 2015-'16 volgens de poolbeheerders het beste omschrijven. Na een laat, koud en droog voorjaar in Nederland, zorgde de droogte van mei en juni 2015 in Midden- en Oost-Europa al vroeg voor stemming op de termijnmarkt. Het vooruitzicht van tekorten op de grondstoffenmarkt leidde in juni en juli tot termijnmarktprijzen voor aprilcontracten van ruim €20 tot €26 per 100 kilo.

De marktstemming kantelde in het voorjaar, want een groot deel van de areaaluitbreiding in Nederland, België en Frankrijk gaat teloor door <a href="http://www.boerderij.nl/tag/wateroverlast?cmpid=ILC|Dossier|C3_contentmarketing|in-article|in-article|wateroverlast">wateroverlast</a>.</p>
<p><em>Foto: Bert Jansen</em>
De marktstemming kantelde in het voorjaar, want een groot deel van de areaaluitbreiding in Nederland, België en Frankrijk gaat teloor door wateroverlast.

Foto: Bert Jansen

Tegenvallende proefrooiingen versterkten het gevoel van tekorten alleen maar. Totdat een mooie nazomer en voldoende neerslag zorgden voor een forse nagroei. De opbrengst kwam volgens de VTA (Verenigde Telers Akkerbouw) uiteindelijk uit op gemiddeld 53 ton per hectare (-5% ten opzichte van 2014-'15) en een areaalafname van 1%. Volgens de NEPG (North-Western European Potato Growers) bedroeg de definitieve consumptieaardappelopbrengst in de vijf belangrijkste aardappellanden 25.314.000 ton. Dat is 11,2% minder dan vorig seizoen en nagenoeg gelijk aan het 5-jarig gemiddelde. Het totale areaal in de vijf NEPG landen nam met 3,7% af naar 527.110 hectare.

Pool blijft belangrijke afzetvorm

Na een dramatisch verlopen seizoen 2014-'15 kozen afgelopen seizoen verhoudingsgewijs meer aardappeltelers voor zekerheid in de vorm van vaste (contract)prijzen. Een trend die volgens handelshuizen en poolbeheerders al meerdere seizoenen aanhoudt. Niettemin blijft de pool als afzetvorm populair. Van het totale landelijke volume consumptieaardappelen wordt naar schatting 10 tot 15% via poolvormen afgezet. Bij verschillende poolbeheerders, zoals APF Holland, Eriva en Nedato, is nog steeds meer dan 50% van het totaal verhandelde volume in poolvormen ondergebracht. De bodempools hadden daarin afgelopen seizoen een groot aandeel.

Telers met alle aardappelen in de pool waren dit jaar beter af dan de contracttelers. Vorig jaar was dat andersom.</p>
<p><em>Foto: Peter Roek</em>
Telers met alle aardappelen in de pool waren dit jaar beter af dan de contracttelers. Vorig jaar was dat andersom.

Foto: Peter Roek


Hoezeer de opbrengsten van opeenvolgende seizoenen kunnen verschillen, blijkt eens te meer uit de vergelijking van oogst 2015 met die van 2014. In het dramatische seizoen 2014-'15 rendeerde de keuze voor vaste prijzen het meest en bleven de poolprijzen achter. Telers die daardoor voor oogst 2015 opteerden voor vaste prijzen, worden nu geconfronteerd met poolopbrengsten die gemiddeld 25% hoger liggen met uitschieters naar 14 en 41%.

Agrea-Weuthen: Fontane grootste ras

Op de zand- en lösgronden in het werkgebied van Agrea-Weuthen (voorheen AgroDyn-Weuthen) spelen Agria en Innovator maar een kleine rol. “Zo’n 80% is Fontane, 15% is Challenger en de overige 5% is Innovator en Agria,” zegt Leon Thijssen, account manager potato bij Agrea. De pool blijft populair bij Agrea-Weuthen en telers kunnen kiezen voor wel of geen bodemgarantie.

APF Holland: lang bewaren loont

Dit seizoen liepen de pools een weekje langer door (tot week 27, eerste week juli) en daardoor kon APF de marktopleving aan het eind van het seizoen nog nipt meepakken. “Over het algemeen was de kwaliteit van oogst 2015 goed met wat minder tarra en iets meer grofte. Het onderwatergewicht was her en der laag, maar dat was te managen door de juiste afnemer ervoor te vinden,” aldus Martin de Visser, directeur verkoop.

Aviko Potato: volume achter de hand gehouden

Vanwege de natte augustusmaand hield poolbeheerder ATC van Aviko Potato rekening met kwaliteitsproblemen. “Hoewel die zich vooral in de winterperiode voordeden, ontstond aan het eind van het seizoen toch steeds meer stemming in de markt. Dat zorgde voor onrust, maar anderzijds kon de pool zonder voorverkoop daar van meeprofiteren,” zegt Jan van Kempen, voorzitter van ATC.

Eriva: spin-off effect pool is groot

Directeur Sjaak Ermers van Eriva vindt de pool een goed alternatief voor contractteelt en zegt dat marktwerking in de pool echt tot zijn recht komt. “Het spin-off effect is ook veel groter. Als een teler 600 van de 1.000 ton in de pool doet, kom je automatisch ook in gesprek over de resterende 400 ton. Het prijsverloop van de pool was bijzonder en in tegenstelling tot de meeste voorgaande jaren was de markt na november flink in beweging. Het was een kansrijk jaar dus.”

Flevopool: nieuw totaalconcept

Flevopool heeft afgelopen jaar een zogenoemd totaalconcept gelanceerd. Dit totaalconcept omvat de bestaande Variopool en een nieuwe tonnenpool. In de tonnenpool kan de teler een deel van zijn hectare-opbrengst, tussen de 20 tot maximaal 40 ton per hectare, vastleggen tegen een vaste prijs. De resterende ‘meelever’-aardappelen worden afgezet in de pool zonder voorverkoop. In de Variopool kan iedere teler individueel kiezen voor 0 tot 30% voorverkoop.

HZPC: pool ondersteunt pootgoedtelers

HZPC heeft een relatief kleine Innovator pool die voornamelijk als doel heeft om pootgoedtelers te ondersteunen bij de afzet van consumptieaardappelen. Het areaal van de pooldeelnemers ligt vooral in Groningen, Friesland en de Noordoostpolder. “Telers die lang kunnen bewaren, zitten bij ons echter meestal niet in de pool,” zegt manager consumptieaardappelen Paul Zekveld.

Nedato: meestal twee afzetvormen

Bij Nedato konden telers voor het tweede jaar op rij kiezen uit 5 afzet- en prijsvormingssystemen. Ze hebben de keus uit (combinaties van) een pool zonder voorverkoop, de Top- en Bodempool, vaste prijzen, klikcontracten en dagprijzen. Ondanks de grote keuzevrijheid kiezen de meeste telers volgens Nedato voor een combinatie van twee afzetvormen. Voor oogst 2015 waren vaste prijzen en de Top en Bodempool populair.

Q-Potato: geen pool met voorverkoop

Handelshuis Q-Potato heeft een eigen aardappelpool in Zuidwest-Nederland en biedt alleen vasteprijscontracten, een pool zonder voorverkoop en verkoop op dagprijs aan, legt directeur Dirk van de Water uit. “Omdat een vasteprijscontract al voor een deel van de aardappelpartij een gegarandeerde prijs oplevert, biedt een pool met voorverkoop geen meerwaarde.”

Schaap Holland: bovengemiddelde poolprijs

Bij Schaap Holland is de uitbetaling in de bodempool gekoppeld aan de uitbetaling in de pool met voorverkoop. Telers betalen 5% ‘verzekeringspremie’ voor de bodempool. Het is al jaren een tendens dat het volume in de bodempool groeit. “Een seizoen zoals het vorige is een extra stimulans voor telers om meer volume in de bodempool te doen”, zegt directeur Hans Geling.

Lees alles over aardappelpool 2015-'16 in Boerderij nr. 47 van 16 augustus 2016

Of registreer je om te kunnen reageren.