Akkerbouw

Achtergrond 1754 x bekeken

Hoe druppelirrigatie je gewas kan verbeteren

Druppelirrigatie kan de kwaliteit van gewassen verbeteren. Groeiverschillen zijn er in een nat jaar niet te zien, zo blijkt uit het project 'More crop per drop'.

➤  Project More crop per drop  
➤  Minder input
➤  Gedruppelde zaaiuien vroeger oogstrijp
➤  Probleem ijzerophoping getackeld
➤  Energie uit zonnepanelen
➤  Geïrrigeerde aardappelen komen sneller op gang   
➤  Verschillen tussen slangen
➤  Wat levert het op?

➤ Project More crop per drop

Het project 'More crop per drop' in Drenthe is een initiatief van Delphy en Lamb Weston/Meijer. 

De pilots dripirrigatie en fertigatie liggen in consumptieaardappelen, pootgoed, lelies en uien. 

Doel van het project is na te gaan welke besparingsmogelijkheden er zijn in het water- en mineralengebruik. Dit onder de voorwaarde dat het systeem ook rendabel moet zijn.

Naast het Drentse project zijn op het Brabantse zand in fritesaardappelen nog twee projecten waarin de mogelijkheden en effecten van druppel­irrigatie en fertigatie onderzocht worden. In Drenthe wordt ook het effect op zaaiuien, lelies en pootaardappelen onderzocht.

Lees hieronder de resultaten van het onderzoek.

➤ Minder input

In de fritesaardappelen op zandgrond ligt nu de focus op het minimaliseren van de input en op kwaliteitsverbetering. Vooral poederschurft is een probleem waarvoor Gert-Jan Heidemans, bedrijfsleider van akkerbouwbedrijf Scholtenszathe in Klazienaveen, een oplossing zoekt. Deze schimmel krijgt onder droge en warme omstandigheden kans toe te slaan. Met druppelirrigatie blijft de temperatuur in de aardappelrug 2 tot 4 graden lager dan in een niet-geïrrigeerde rug. Aan de kant waar de slang lag bleek minder schurft voor te komen dan aan de droge kant van de rug.

Het druppelirrigatiesysteem op akkerbouwerbedrijf Scholtenszathe in Klazienaveen-Noord, Drenthe, krijgt energie uit zonnepanelen. Dat is praktisch voor installaties die ver van het bedrijf liggen.</p>
<p><em>Foto's: Hans Banus</em>
Het druppelirrigatiesysteem op akkerbouwerbedrijf Scholtenszathe in Klazienaveen-Noord, Drenthe, krijgt energie uit zonnepanelen. Dat is praktisch voor installaties die ver van het bedrijf liggen.

Foto's: Hans Banus

➤ Gedruppelde zaaiuien vroeger oogstrijp

Op de lichte gronden leverde druppelirrigatie in uien een egalere sortering met minder tarra en een hoger leverbare opbrengst. Een ander belangrijk voordeel is dat de gedruppelde uien beduidend vroeger oogstrijp waren. Dat heeft vooral voordelen voor de afzet. In de pilots bleek dat uien slecht tegen ijzerhoudend water kunnen.

Dat belemmert de opname van fosfaat, waardoor de uien niet goed op gang komen. In aardappelen en lelies is dit effect niet gevonden.

Sigrid Arends, adviseur van Delphy, laat op het scherm de instellingen van de installatie zien. Het aansturen kan via een internetverbinding ook op afstand.
Sigrid Arends, adviseur van Delphy, laat op het scherm de instellingen van de installatie zien. Het aansturen kan via een internetverbinding ook op afstand.

➤ Probleem ijzerophoping getackeld

Een belangrijk knelpunt waar de onderzoekers aanvankelijk tegenaan liepen, was het ijzergehalte in grondwater. Daardoor raakten de druppelslangen verstopt en liepen de pompen zelfs vast. Dit probleem loste Broere Beregening op door in plaats van een zuigpomp een bronpomp te gebruiken.

In de uien liggen drie druppelslangen per bed van 1,5 meter. Om wegwaaien te voorkomen zijn deze met een daarvoor ontwikkelde machine onder de grond gelegd. Onderzocht wordt welke diepte het beste is, 2 of 5 centimeter onder het maaiveld.</p>
<p><em>Foto's: Hans Banus</em>
In de uien liggen drie druppelslangen per bed van 1,5 meter. Om wegwaaien te voorkomen zijn deze met een daarvoor ontwikkelde machine onder de grond gelegd. Onderzocht wordt welke diepte het beste is, 2 of 5 centimeter onder het maaiveld.

Foto's: Hans Banus

Door het grondwater omhoog te stuwen in plaats van te zuigen, komt er geen zuurstof in het water. Het ijzer in het water oxideert dan pas nadat het uit de druppelslang is. Volgens Arie-Jan Broere is dat in driekwart van de gevallen een afdoende oplossing.

➤ Energie uit zonnepanelen

Ook de energievoorziening op afgelegen percelen is een knelpunt. De installatie draait op stroom. Een aggregaat maakt een installatie complexer, minder betrouwbaar en duurder. Voor de pilot bij Scholtenszathe wordt daarom de stroom opgewekt met zonnepanelen. Dat deze 's nachts geen stroom leveren is volgens projectbegeleider Sigrid Arends van Delphy geen enkel probleem. Zelfs in erg droge perioden draait de installatie maar enkele uren per dag.

Een druppelslang tussen de aardappelruggen. Dat werkt makkelijk bij af- en oprollen, vertelt Jacob Dogterom, projectleider van Delphy. Om bij dit systeem de rug egaal vochtig te krijgen, moet de grond het water ver genoeg kunnen transporteren. Op zandgrond met weinig organisatie stof valt dat tegen.</p>
<p> 
Een druppelslang tussen de aardappelruggen. Dat werkt makkelijk bij af- en oprollen, vertelt Jacob Dogterom, projectleider van Delphy. Om bij dit systeem de rug egaal vochtig te krijgen, moet de grond het water ver genoeg kunnen transporteren. Op zandgrond met weinig organisatie stof valt dat tegen.

 

De planning dit jaar was om de aardappelen in droge perioden om de dag 5 tot 6 millimeter water te geven, 15 tot 20 millimeter per week. Het idee is om de gewassen ‘s ochtends een paar uur water te geven en in perioden met een hoge verdamping ’s middags nog een keer. In dit natte seizoen hadden de gewassen tot half juli geen extra water nodig. Alleen voor het toedienen van meststoffen draaide de installatie. Daarvoor is niet meer dan 2 tot 3 millimeter water per keer nodig.

➤ Geïrrigeerde aardappelen komen sneller op gang

De ervaring leert dat de geïrrigeerde aardappelen sneller op gang komen en zo een groeivoorsprong opbouwen ten opzichte van de niet-gedruppelde aardappelen. Aan het eind van het seizoen sterven de geïrrigeerde aardappelen echter ook eerder af, waardoor de groeivoorsprong niet resulteert in een hogere opbrengst. Aardappelen aan de groei te houden door ook in augustus te bemesten biedt mogelijk soelaas.

Dit natte seizoen wortelen de aardappelen egaal door de rug. Een gevaar voor druppelirrigatie is dat de wortels van het gewas vooral naar de slang toegroeien, waardoor de natuurlijke vocht- en mineralenbuffer van de grond onvoldoende wordt benut.
Dit natte seizoen wortelen de aardappelen egaal door de rug. Een gevaar voor druppelirrigatie is dat de wortels van het gewas vooral naar de slang toegroeien, waardoor de natuurlijke vocht- en mineralenbuffer van de grond onvoldoende wordt benut.

Aardappelverwerker Lamb Weston/Meijer (LWM) doet in het project mee met de fritesaardappelen. In dit gewas plaatste LWM camera’s die per dag van elk project drie foto’s maken. Door er een filmpje van te maken, is volgens agronomist Geert Jan van Roessel aan het eind van het seizoen de ontwikkeling van het gewas precies na te gaan. Het effect van druppelirrigatie en fertigatie op bloeitijd en afrijping is dan precies op datum te achterhalen.

➤ Verschillen tussen slangen

Een van de onderzoeksvragen is welke soort slang het geschiktst is en waar deze in het gewas moet liggen. Slangen met om de 40 centimeter een druppelopening waaruit 0,6 liter water per uur komt, voldoen voor alle getoetste gewassen. Het verschil wordt gemaakt in de kwaliteit van de slang en de plaats waar deze ligt.

De druppelslang bovenin de aardappelrug. Dit geeft een betere verdeling van het water. Voor dit systeem is twee keer zoveel slang nodig. Voor het verwijderen van de slangen voor de oogst zoeken de onderzoekers nog een praktische oplossing.
De druppelslang bovenin de aardappelrug. Dit geeft een betere verdeling van het water. Voor dit systeem is twee keer zoveel slang nodig. Voor het verwijderen van de slangen voor de oogst zoeken de onderzoekers nog een praktische oplossing.

In de aardappelen is een slang beschikbaar die per twee ruggen in de geul tussen de ruggen wordt gelegd. Dit is een kwalitatief goede slang voor meerjarig gebruik. Na het poten wordt deze met een haspel over het perceel uitgerold en voor de oogst weer opgerold.

De tweede variant is een slang voor eenmalig gebruik die bovenin de aardappelrug ligt. Het verwijderen ervan blijkt erg lastig. De slang gaat bij de oogst door de rooier en kan daarna worden opgeruimd.

➤ Wat levert het op?

De meerwaarde van druppelirrigatie komt vooral uit de kwaliteitsverbetering van de gewassen en mogelijk een lagere input van bemesting en chemie. Veel extra opbrengst levert de irrigatie van akkerbouwgewassen nog niet op. Dat zijn enkele bevindingen uit het project More Crop per drop.

Naast het Drentse project zijn op het Brabantse zand in fritesaardappelen ook de mogelijkheden en effecten van druppel­irrigatie en fertigatie onderzocht. In Drenthe wordt bovendien ook gekeken naar het effect op zaaiuien, lelies en pootaardappelen.

Onderzoek naar druppelirrigatie in zetmeelaardappelen leverde over meerdere seizoenen  onvoldoende rendement op. De beoogde minimaal 10% hogere zetmeelopbrengst is niet gehaald. Dat onderzoek is dan ook gestaakt. 

Neem vervolgstappen op het gebied van bodemgezondheid. U leert meer tijdens het evenement Grond om te Boeren op 12 december. Komt u ook?

Of registreer je om te kunnen reageren.