Akkerbouw

Achtergrond 583 x bekeken

'Cichorei heeft prioriteit én aandacht nodig'

Sensus ziet veel mogelijkheden voor productie en afzet van inuline uit cichorei. In de laatste 5 jaar van 25 jaar cichoreiteelt in Nederland was er ruimte voor innovatie; ruimte om de sector klaar te stomen voor de toekomst.

Cichoreiverwerker Sensus acht zichzelf toekomstbestendig met de pakweg 600 telers die een areaal van 5000 hectare met cichorei betelen. Het is een vrij vaste groep telers en dat is precies wat het bedrijf wil, want cichorei doe je er niet zomaar bij. Het is een precisiegewas dat vraagt om prioriteit en aandacht. Dat zeggen directeur Iwan Blankers en manager agro René Schunselaar vlak na de viering van het 25-jarig jubileum van het bedrijf, eind mei.

'Veel cichoreitelers zijn gebleven'

Bij een kwart eeuw cichoreiteelt is stilgestaan met een feest voor personeel en een feest voor telers en andere relaties in de cichoreiketen. Op dat tweede feest, gehouden op het fabrieksterrein in Roosendaal, presenteerde Schunselaar zo'n 80 akkerbouwers met naam en toenaam. Zij telen (bijna) 25 jaar cichorei. "Ik ben daar erg trots op", zegt de agromanager die vanaf het begin betrokken is bij de oprichting van de cichoreiteelt in Nederland. "Ik heb 105.000 hectare cichorei gecontracteerd", berekent hij.

Schunselaar heeft dan ook een mooi overzicht over die 25 jaren. "De eerste tien jaar stond in het teken van pionieren en oprichten. De daarop volgende tien jaren zijn turbulent te noemen met afzet- en prijsschommelingen. We maakten een enorme ommekeer van de productie van fructose naar inuline en dat had gevolgen voor de continuïteit van het bedrijf. Dat was niet altijd goed voor de relatie met de telers. Maar velen zijn gebleven en daarmee gingen we de meest recente vijf jaar in. De laatste jaren kenmerken zich door verdieping en teeltverbeteringen. Dat is ook de koers die we de komende jaren volgen."

Cichorei 'niet voor erbij'

Cichorei doe je er niet zomaar bij, benadrukt Blankers. "Prioriteit en aandacht, daar gaat het om bij dit gewas. Akkerbouwers kiezen voor cichorei om geld te verdienen, maar het staat niet bovenaan in de favorieten. Gezien de toenemende behoefte aan grondstoffen, onder meer vanuit de suikerindustrie en de aardappelsector, moeten we de akkerbouwer een interessante optie bieden in het bouwplan. Hij moet voldoende rendement kunnen halen om vol overtuiging voor de teelt te kunnen kiezen. Maar het gaat niet alleen om het geld, telers hebben er ook plezier in. Het is een gewas waar je iets voor moet doen, een specialisme. Het is een uitdaging en ze willen dat het slaagt. Tenslotte is variatie in het bouwplan ook een vorm van risicospreiding."

Rond 2005 had een omschakeling plaats van de hoofdzakelijk productie van fructose (zoetstof) naar volledig inuline (suiker- en vetvervanger en voedingsvezel). Daardoor halveerde het aantal hectares bijna. Maar tegenwoordig zit Sensus weer op een stabiele 5.000 hectare areaal. Daarop moet de komende jaren productieverhoging plaatsvinden. De 7,2 ton inuline die vorig jaar van een hectare werd geoogst moet in het komende decennium groeien naar landelijk gemiddelde van 10 ton.

Rasverbeteringen en teeltinnovaties

Een kwart is volgens de plannen van Sensus te realiseren met rasverbeteringen, een kwart door teeltinnovaties zoals precisiemeststoffen en de helft van de opbrengstverhoging wordt behaald door teeltoptimalisatie. Die hogere opbrengst levert telers een plus van zo'n €1.300 per hectare op, stellen de heren.

Cimone moet hierbij helpen. Dit teeltregistratieprogramma is gratis voor telers en ze krijgen er €1 per ton cichorei voor terug. Cimone helpt telers en Sensus bij het analyseren van de prestaties. "Onze agentschappen, zoals Agrifirm Plant en CZAV, zijn geïnstrueerd", zegt Schunselaar. "Zij geven op eigen wijze met telers verder invulling aan het programma. Bijvoorbeeld met keukentafelgesprekken of studiegroepen."

Ook onderzoeksinstituut IRS zet in op de cichoreiteelt. "Daar hebben wij de beschikking over een fulltime-cichoreiteelt-expert", vertelt de agromanager. "Zo kunnen we teeltkennis beter ontwikkelen en benutten. Dat helpt bij het ontwikkelen van teeltinnovaties."

De oogst van inuline-cichorei. Foto: Peter Roek
De oogst van inuline-cichorei. Foto: Peter Roek

Innovatie: afdekken

Het afdekken met vliesdoek direct na de zaai is hiervan een voorbeeld dat door een aantal telers wordt opgepakt. "De cichoreigroei begint vrij langzaam. Met het microklimaat van warmte en vocht onder het doek proberen we het proces te versnellen, de teelt te vervroegen en de opbrengst te verhogen. Daarnaast werken we voortdurend aan het middelenpakket. Dat zijn ook teeltinnovaties. Er zitten weer drie nieuwe middelen in de pijplijn."

Daarnaast werken we voortdurend aan het middelenpakket. Dat zijn bij cichorei ook teeltinnovaties. Er zitten weer drie nieuwe middelen in de pijplijn.

De loyaliteit van die vaste telerskern wordt beloond met stabiele contractvoorwaarden, beloven Schunselaar en Blankers. Afhankelijk van de afzet kan de prijs jaarlijks iets fluctueren, maar lange termijn stabiliteit is het streven.

De markt voor inuline is groeiend, schetst Blankers: "Sensus profiteert van de groeiende aandacht voor gezonde en goed smakende voedingsproducten."

'Suikerverlaging krijgt steeds meer aandacht in voedselmarkt'

Het aantal afzetbestemmingen groeit, evenals de mate van afzet per bestemming. "De wereld verandert", ziet Blankers. "Overheden hebben steeds urgenter te maken met gezondheidsproblemen zoals obesitas en kosten van de zorg. Ik denk dat ons voedsel met toenemende mate onder de loep wordt genomen. Wat zit er in? Zit het er echt in? Suikerverlaging krijgt steeds meer aandacht in de hele voedselmarkt. Intussen wil de consument een lekker product. Bij voorkeur met authentieke ingrediënten van natuurlijke oorsprong. Hij offert smaak en textuur niet snel op voor gezondheid. Inuline uit cichorei biedt veel mogelijkheden voor die ogenschijnlijke contradictie. Daar liggen kansen voor ons."

'De wereld verandert. Overheden hebben steeds urgenter te maken met gezondheidsproblemen zoals obesitas en kosten van de zorg.'

Afzet en productie

Sensus verkoopt haar product zelf, wereldwijd aan klanten als Nestlé en Danone. De productie van cichorei beperkt zich tot Nederland, België en een beetje in Duitsland voor verwerking in Nederland. Concurrentie is er weinig, behalve het product dat in de Verenigde Staten wordt gemaakt uit mais, een goedkopere grondstof. Blankers: "We moeten dus competitief blijven. Wij toetsen wat de klant wil en spelen daarop in. Wat heeft een bedrijf nodig om innovatief te blijven en wat kan onze rol daarin zijn, in combinatie met natuurlijke zoetstoffen zoals Stevia."

Met het oog op continuïteit en duurzaamheid wil Sensus meer uit de cichoreiplant halen. Het bedrijf onderzoekt de mogelijkheden om ook de pulp af te zetten in het voedingscircuit. "We onderzoeken of we de hele plant kunnen verwaarden door de pulp te introduceren als vezelstof. Dat kan worden toegepast in producten waar vezelverhoging een doel is, zoals in de vleessector of in de bakkerijwereld. Kortom: we gaan veel meer nieuwe bestemmingen vinden voor ons product. Er is nog veel terrein te ontginnen."

Iwan Blankers (l) en René Schunselaar willen akkerbouwers met een cichoreicontract een interessante optie bieden in het bouwplan. Cichorei is niet het makkelijkste gewas, schetsen de heren, dus moet het rendement voldoende zijn om er vol overtuiging voor te kiezen. Foto: Peter Roek
Iwan Blankers (l) en René Schunselaar willen akkerbouwers met een cichoreicontract een interessante optie bieden in het bouwplan. Cichorei is niet het makkelijkste gewas, schetsen de heren, dus moet het rendement voldoende zijn om er vol overtuiging voor te kiezen. Foto: Peter Roek

Of registreer je om te kunnen reageren.