Akkerbouw

Achtergrond 2797 x bekeken 1 reactielaatste update:1 jun 2016

Beste Gewasbeschermer: wie teelt de schoonste aardappel?

De wedstrijd ‘Beste Gewasbeschermer’ gaat weer van start. Deze editie zoeken we de gangbare teler die zo duurzaam mogelijk fritesaardappelen teelt.

Boerderij gaat ook dit jaar weer op zoek naar de Beste Gewasbeschermer. De opzet van de wedstrijd is anders dan in voorgaande jaren. Voor editie 2016 zoeken we de akkerbouwer die de 'schoonste' fritesaardappel van Nederland teelt. Ofwel: wie teelt fritesaardappelen met de minste milieubelasting per kilo geoogst product?

Aardappelen behoren tot de groep meest intensief behandelde gewassen in de akkerbouw. Zo worden ze een à twee keer bespoten tegen onkruid en volgt bij poten een fungicidebehandeling tegen schimmels als rhizoctonia en een granulaatbehandeling met Vydate, Mocap en Nemathorin tegen ritnaalden en aaltjes. Tijdens het groeiseizoen wordt zo’n twaalf tot vijftien keer tegen phytophthora en alternaria gespoten en soms zijn er bestrijdingen met insecticiden, zoals tegen coloradokevers.

Biologische telers passen niet in het concept, omdat zij geen chemische middelen toepassen. Boerderij organiseert de wedstrijd en deze wordt ondersteund door aardappelverwerker McCain, ­gewasbeschermingsmiddelenfabrikant Syngenta, spuitenfabrikant Beyne, keuringsinstantie IsaCert en adviesorganisatie Delphy.

<em>Foto: Jan Willem Schouten</em>
Foto: Jan Willem Schouten

Middelengebruik neemt toe

Ondanks allerlei inspanningen van de akkerbouwsector, zoals het gebruik van BOS-systemen, nieuwe middel- en driftbesparende technieken als de Wingsprayer en vanuit de politiek twee Nota’s Duurzame Gewasbescherming (2004-2010 en 2013-2023) is het middelengebruik in absolute kilogrammen de afgelopen jaren niet gedaald. Sterker nog, het totale gebruik in 2014 is ten opzichte van 2001 zelfs toegenomen van 8 tot 9,6 miljoen kilo, blijkt uit de afzetcijfers gepubliceerd door Nefyto, de branche-organisatie van middelenfabrikanten. Nefyto is wettelijk verplicht de afzetcijfers van actieve stoffen te publiceren, uitgedrukt in kilogrammen actieve stof (zie grafiek). De cijfers van 2015 zijn nog niet bekend.

De algemene trend van 2001 tot en met 2014 is licht stijgend, al is het werkelijke verloop grilliger. In 2007, 2008, 2011 en 2012 lag het middelengebruik zelfs boven 10 miljoen kilo. Sinds 2012 daalt het gebruik weer licht.

De winnaar wint een professionele drone plus een Heliosec, een opvangbak voor tankresten.<br /><em>Foto: Mark Pasveer</em>
De winnaar wint een professionele drone plus een Heliosec, een opvangbak voor tankresten.
Foto: Mark Pasveer

De afname van het middelengebruik van de laatste jaren is hoofdzakelijk toe te schrijven aan de categorie ‘overig’ (min 30 procent ten opzichte van 2013). De afzet van herbiciden, insecticiden en fungiciden steeg in 2014 ten opzichte van 2013 namelijk met respectievelijk 13,7 en 8%. Onder 'overig' valt onder andere het grondontsmettingsmiddel metamnatrium. Er zijn in 2014 zo veel aanvullende lastige restricties geëist voor gebruik van het grondontsmettingsmiddel, zoals het afdekken van het behandelde land met plastic, dat de animo om het middel toe te passen flink is afgenomen.

De middelenafzet steeg licht. Door hogere gewasopbrengsten en milieuvriendelijkere middelen is de milieubelasting per kilo geoogst product gedaald.

De afzetcijfers in kilogrammen actieve stof suggereren dat de Nederlandse akkerbouwer weinig progressie maakt qua duurzaamheid. Dat is echter maar de halve waarheid. De ene kilo actieve stof is namelijk de andere niet. Neem bijvoorbeeld de insecticiden Pirimor en Chess tegen bladluizen. Chess heeft een dosering van 0,3 liter per hectare, terwijl de dosering van Pirimor 0,25 kilo per hectare is. Chess scoort qua milieubelastingspunten op de CLM-meetlat groen op zowel waterleven (0 punten), bodemleven (4 punten) als grondwater (0 punten), terwijl Pirimor oranje scoort op waterleven (300 punten) en groen op bodemleven (6 punten) en grondwater (18 punten). Ondanks z’n hogere dosering is Chess veel milieuvriendelijker.

• Ding mee naar de titel Beste Gewasbeschermer 2016
• Win een drone à €1.200 en een Heliosec à €5.000
• Meld je aan op boerderij/bestegewasbeschermer

Een tweede kanttekening bij de afzetcijfers zijn de almaar stijgende gewasopbrengsten. Nederland gebruikt in verhouding tot het buitenland veel kilo’s actieve stof, maar heeft gemiddeld ook hogere gewasopbrengsten. Per kilo geoogst product zou het middelengebruik weleens kunnen meevallen. Die bewering staven, kunnen we echter niet, omdat hierover geen Europese cijfers voorhanden zijn.

Maatschappelijke druk

Hoewel aan de maatschappij dus goed is uit te leggen dat de Nederlandse teler qua middelengebruik zorgvuldig met het milieu omgaat, is dit niet goed te staven met keiharde cijfers. Chemische gewasbescherming staat onder maatschappelijke druk. Alle commotie rond de toelating van glyfosaat, de striktere MRL-eisen van de Duitse Aldi en de slechte verstandhouding tussen Drentse bollentelers en burgers bewijzen dat de consument bestrijdingsmiddelen wantrouwt. Als het over gewasbeschermingsmiddelen gaat, gaat de sector met een 1-0 achterstand het debat in. De wedstrijd ‘Beste Gewasbeschermer 2016, wie teelt de schoonste fritesaardappel’ is een mooi podium waarop de gangbare teler laat zien dat hij zorg draagt voor een veilig voedselpakket en daarbij kiest voor de juiste teeltmaatregelen met een zo laag mogelijke milieubelasting.

Kortom, Boerderij is weer op zoek naar de topper in de gewasbescherming. Meld u aan op boerderij.nl/bestegewasbeschermer.

De juryleden:

Win een Drone en een Heliosec

U kunt zich vanaf deze week al aanmelden op boerderij.nl/bestegewasbeschermer. De wedstrijd geldt voor alle fritesaardappeltelers in Nederland en Belgisch Vlaanderen.

De prijzen:

De winnaar ontvangt een moderne drone ter waarde van € 1.200, een Heliosec ter waarde van € 5.000 en een verrassingsprijs van 
McCain. Alle vijf finalisten ontvangen een uniek emaillen gevelbord.

Het gaat om teeltjaar 2016. In september, voordat de aardappelen zijn geoogst, moet de teler op de site zijn middelengebruik en verwachte aardappelopbrengst invullen. Potentiële winnaars krijgen vervolgens bezoek van Delphy, die kort voor de oogst via een proefrooiing de hoeveelheid gegroeide aardappelen vaststelt volgens erkend protocol. Keuringsinstantie IsaCert controleert of de deelnemer het middelengebruik naar waarheid heeft ingevuld. Voor de beoordeling worden hoeveelheden middel omgerekend naar milieubelastingspunten, volgens de milieumeetlat van het CLM. Vanzelfsprekend worden alle gegevens vertrouwelijk behandeld door Boerderij.

De vijf beste scoorders krijgen bezoek van een deskundige jury. In december wordt de winnaar ­bekendgemaakt.

Eén reactie

  • farmerbn

    Met andere woorden: De teler die de meeste risico's durft te nemen en daardoor minder middelen gebruikt dan zijn collega, heeft grote kans om deze prijs te winnen.

Of registreer je om te kunnen reageren.