Akkerbouw

Achtergrond 1209 x bekeken

Breeders Trust strijdt voor gelijk speelveld

Breeders Trust is in 2008 opgericht om illegaal pootgoedgebruik tegen te gaan. Boetes kunnen fors oplopen. 'Je bent slecht af als Breeders Trust je in het vizier heeft.'

Het is frustrerend voor een kweekbedrijf. Het kost je tientallen jaren om een goed aardappelras te kweken en handenvol geld. Vervolgens vermeerderen telers je moeizaam verkregen ras zonder licentierechten te betalen. Zo lopen de kweekbedrijven wereldwijd veel geld mis.
De aardappelkweekbedrijven waren het in 2008 zo zat, dat ze Breeders Trust hebben opgericht. De organisatie begon met 4 kweekbedrijven. Inmiddels is Breeders Trust eigendom van 9 aardappelkweekbedrijven: Agrico, Danespo, Europlant, Germicopa, HZPC, KWS Potato, Meijer, Norika en Solana.

Breeders Trust zorgt dat telers licentierechten afdragen

Breeders Trust heeft als taak te zorgen dat telers de licentierechten afdragen en dat illegale teelt wordt uitgebannen. Dat is niet alleen van belang voor de kweekbedrijven, zegt directeur Geert Staring. "Het is een belang van de hele aardappelsector. De kweekbedrijven willen uiteraard hun investering terugverdienen. Maar ook telers en verwerkers hebben baat bij nieuwe rassen, die aansluiten op de behoefte van de markt. Wanneer licentierechten worden betaald, kunnen kweekbedrijven nieuwe rassen blijven ontwikkelen."

Geert Staring is directeur van Breeders Trust. "Buiten Nederland en België is nog veel werk aan de winkel om te komen tot een gelijk speelveld in Europa."</p>
<p><em>Foto: Koos Groenewold</em>
Geert Staring is directeur van Breeders Trust. "Buiten Nederland en België is nog veel werk aan de winkel om te komen tot een gelijk speelveld in Europa."

Foto: Koos Groenewold

De wet verplicht telers om licentierechten af te dragen aan het kweekbedrijf als het geen vrij ras betreft. Als telers hun eigen zaaizaad of pootgoed produceren, spreekt de wet van een billijke vergoeding. Die is bij pootaardappelen meestal 50 tot 60% van de gebruikelijke licentie die het kweekbedrijf ontvangt als het zelf het ras aan derden in licentie uitgeeft. De wet eist dat licenties worden afgedragen. Maar de kweekbedrijven moeten zelf zorgen dat ze de licenties binnenkrijgen, zegt Gerard Backx, directeur van HZPC.

Backx is sinds december vorig jaar voorzitter van Breeders Trust voor een periode van 6 jaar. "De inning van licentierechten is geen verantwoordelijkheid van de wetgever. Zo is het ook geregeld met bijvoorbeeld het copyright in de muziek- en filmsector. We kunnen de bevoegde instanties wel wijzen op overtredingen waarna zij actie kunnen ondernemen, maar de inning moet de sector zelf regelen."

Gerard Backx is voorzitter van Breeders Trust. "De kweekbedrijven lopen jaarlijks tientallen miljoenen euro’s mis door illegaal pootgoed."</p>
<p><em>Foto: Mark Pasveer</em>
Gerard Backx is voorzitter van Breeders Trust. "De kweekbedrijven lopen jaarlijks tientallen miljoenen euro’s mis door illegaal pootgoed."

Foto: Mark Pasveer

Boetes kunnen hoog oplopen

De boetes voor het illegaal verhandelen van pootaardappelen kunnen hoog oplopen. Zo veroordeelde het gerechtshof in het Deense Viborg eind vorig jaar het aardappelhandelsbedrijf Knud Kristensen tot een schadevergoeding van €133.000.
Het handelsbedrijf heeft in 2010 het aardappelras Folva vermeerderd en verhandeld zonder kwekersrecht af te dragen aan kweekbedrijf Danespo. De compensatie bedraagt €134 per ton pootgoed. Het handelsbedrijf moet ook de proceskosten en een rentevergoeding betalen van ruim €55.000. Danespo is lid van Breeders Trust.

Nederland heeft als enige ATR-regeling pootaardappelen

Wat de inning van licenties betreft zijn er grote verschillen tussen landen. Nederland kent als enige een ATR-regeling voor pootaardappelen, die telers verplicht dat ook eigen geteeld pootgoed gekeurd moet zijn. Dus is gemakkelijk na te gaan wie een licentieras gebruikt.
Veel landen kennen een meldingsplicht van licentierassen, maar controle daarop is moeilijk, zegt Staring. "Breeders Trust is een naamloze vennootschap. Je kunt als privaat bedrijf niet zomaar de administratie inzien van een teler. Dat kan uitsluitend met toestemming van de rechter."

Breeders Trust boekt succes in België

Toch heeft Breeders Trust daar onder meer in België successen in geboekt. In België moeten aardappeltelers bij de federale voedselautoriteit FAVV melden hoeveel eigen geteeld pootgoed ze gebruiken. Via de gang naar de rechter dwong Breeders Trust af dat de FAVV die informatie desgevraagd moet doorgeven, zegt Staring. "De rechter vond het belang van de kweekbedrijven zwaarder wegen dan de privacy van de teler. Het gaat per slot van rekening om zakelijke informatie, niet om persoonlijke zaken."

De schade voor kweekbedrijven door misgelopen licentie inkomsten is groot, zegt Backx. "In de EU wordt ieder jaar meer dan 1,5 miljoen hectare consumptieaardappelen geteeld. 40 tot 50% komt voort uit eigen geteeld pootgoed. We schatten dat de kweekbedrijven ongeveer een derde van de licenties binnen krijgen waar ze recht op hebben. De schade bedraagt tientallen miljoenen euro's per jaar."

Toen Breeders Trust in België via de FAVV over de noodzakelijke informatie over het hoevepootgoed kon beschikken, is de organisatie gaan rekenen. Staring: "We hebben telers rekeningen gestuurd over de jaren 2008 tot en met 2011. Sommige telers moesten meer dan €50.000 aan achterstallige licenties afdragen. We hebben uiteindelijk met AgroFront, de Belgische koepel van landbouworganisaties, een compromis bereikt. De licenties over 2008 tot en met 2010 hebben we kwijtgescholden. Vanaf 2011 moet iedere teler over zijn areaal uitgeplant met hoevepootgoed licenties afdragen. De boerenorganisaties hebben zich vanaf dat moment loyaal achter onze aanpak geschaard."

'Het is ook een kwestie van bewustwording bij de telers. De sociale controle op betalen van licenties neemt toe.'

De aanpak in België is succesvol, zegt Staring. "We ontvangen nu jaarlijks informatie van de FAVV over het eigen geteelde pootgoed. Daarnaast hebben we afspraken gemaakt met 9 grote aardappelverwerkers in België dat wij desgevraagd hun administratie in kunnen zien hoeveel pootgoed zij uitleveren aan de telers en hoeveel consumptieaardappelen zij terug ontvangen. Dat helpt bij de handhaving en geeft inzicht in het gebruik van hoevepootgoed. Tot 2011 ontvingen de kweekbedrijven in het geheel geen licenties over het hoevepootgoed in België. Nu zitten we boven de 65%. Het is ook een kwestie van bewustwording bij de telers. Het is in het belang van de hele aardappelsector dat licenties worden afgedragen. De sociale controle op het betalen van licenties neemt toe. Bovendien is bekend dat je slecht af bent als Breeders Trust je in het vizier heeft. De rekening kan hoog oplopen."

Licentie-inkomsten dragen bij aan ontwikkeling nieuwe rassen

In Nederland wordt meer dan 90% van de licenties over eigen geteeld pootgoed afgedragen, zegt Backx. "Dat komt niet alleen door de ATR-regeling. Nederlandse telers zijn zich bewust van het feit dat kwekers recht hebben op die licenties. De inkomsten stelt de kweekbedrijven ook in staat nieuwe rassen te blijven ontwikkelen. Nederland heeft een naam hoog te houden als aardappelland."
Backx en Staring zijn tevreden met wat Breeders Trust tot nu toe heeft bereikt. Backx: "In Nederland liep de inning van licenties over eigen geteeld pootgoed altijd wel goed. Engeland kende ook al een inningsysteem. In België is het enorm verbeterd. In Duitsland is een meldingsplicht ingevoerd. In Frankrijk hebben de kwekers net een overeenkomst gesloten met de boerenorganisaties over de inning van licenties."

Maar er moet nog veel gebeuren in andere landen, zegt Staring. "In Polen, de Baltische staten en in Oost- en Zuid-Europa worden veel aardappelen geteeld, maar de afdracht van licenties laat sterk te wensen over. Daar is nog werk aan de winkel. Zonder een goed doordacht handhavingssysteem is het kansloos."

Of registreer je om te kunnen reageren.