Akkerbouw

Achtergrond 1443 x bekeken 1 reactie

Kopergebruik tegen phytophthora verhit gemoederen

Diverse bioboeren spuiten de bladmeststof koperoxychloride als bestrijdingsmiddel. Dat wringt, maar de biologische sector ziet dat niet als een probleem.

De inzet van koper tegen phytophthora in biologische aardappelen is sinds dit jaar niet langer een publiek geheim. Het verschijnsel dat biologische akkerbouwers de bladmeststof koperoxychloride in zulke hoge doseringen en in een zo hoge frequentie inzetten dat daarmee de phytophthoraschimmel wordt bestreden, ligt breed op straat. Het lijkt er echter niet op dat daarmee nu het gebruik van koperoxychloride als phytophthoramiddel uit de biolandbouw wordt gebannen.

Koperaffaire zonder gevolgen

De 'onthulling' dat een deel van de bioboeren de bemestingsregels wel heel erg ruim interpreteert, heeft tot op heden in de maatschappij weinig losgemaakt. Het sterke imago van bio kan wel een incident absorberen. De koperaffaire blijkt voor consumenten in ieder geval geen aanleiding bio-aardappelen te mijden.

Kamervragen

Bij Albert Heijn kwam welgeteld 1 vraag van een bezorgde klant of het koper schadelijk kon zijn voor haar gezondheid. Wel lokte de onthulling stevige reacties uit in de sector. VVD-Kamerlid Helma Lodders stelde Kamervragen. Staatssecretaris Martijn van Dam noemde het illegale gebruik ontoelaatbaar en niet in de geest van bio, maar gaf aan dat de keuringsdienst NVWA juridisch weinig mogelijkheden heeft om foute biologische telers te berispen.

Spuiten met koperoxychloride stelt het brandmoment met een week uit, wat een meeropbrengst van 5 tot 10 ton per hectare  geeft.<br /><em>Foto: Roel Dijkstra </em>
Spuiten met koperoxychloride stelt het brandmoment met een week uit, wat een meeropbrengst van 5 tot 10 ton per hectare geeft.
Foto: Roel Dijkstra

'Totaalverbod op koper in bio-aardappel'

Bert van Ruitenbeek, directeur van biologisch dynamisch keurmerk Demeter, pleitte voor een totaalverbod op koper in biologische aardappelen. De voorzitter van de LTO-vakgroep Biologische land- en tuinbouw, Kees van Zelderen, gaf aan dat het illegaal toepassen van koper de biologische sector in diskrediet brengt. Ook Greenpeace is duidelijk: "Gebruik van het uiterst giftige koper is zeer ongewenst en strookt niet met biologisch", aldus campagneleider landbouw Herman van Bekkem.

'Geen excuus voor koper als bestrijdingsmiddel'.

Carlos Nijenhuis, voorzitter van Nefyto, brancheorganisatie van de middelenfabrikanten, vindt dat Skal zich verschuilt achter de Europese biologische verordening. "Het CTGB heeft koper in Nederland in 2000 verboden op basis van zijn eigenschappen. Dus geen excuus voor koper als bestrijdingsmiddel, omdat een Europese verordening dat toestaat."

Jan-Eric Geersingh van Cebeco Agrochemie vindt het wonderlijk dat een sector die soms zo scherp in de leer is, nu zo ferm pleit voor behoud van een discutabele oplossing. "Als de gangbare sector hetzelfde zou pleiten voor een verboden chemisch middel, dan zou de wereld te klein zijn", zegt hij.

'Boeren die koper spuiten tegen phytophthora zijn hypocriet'.

Rinus Vermuë, Boerderij-columnist en biologisch akkerbouwer in Luttelgeest (Fl.), vindt dat bioboeren moeten bedenken dat niet alles wat kan ook verstandig is om te doen. "Spuitende bioboeren zagen de tak af waar ze op zitten. Biologische landbouw laat zich erop voorstaan dat zij minder spuit. Daarop is het imago van de biosector gebaseerd. Boeren die koper spuiten tegen phytophthora zijn hypocriet en horen niet bij de biologische landbouw thuis."

Biosector vrij terughoudend

Wat opvalt is dat juist degenen die belang hebben bij biologische aardappelen, redelijk terughoudend reageren. Supermarktkoepel organisatie CBL, biologische branche-organisatie Bionext en biologische telersvereniging Biohuis keurden in een reactie het ongeoorloofd gebruik van koperoxychloride als bestrijdingsmiddel af, maar nemen geen concrete vervolgstappen om toekomstig ongeoorloofd kopergebruik bij hun telers te voorkomen.

Supermarkten kondigden aan hun biologische aardappelen te gaan testen op residuen koperoxychloride, maar zien ondanks het koperschandaal geen bezwaar voor het gebruik van koperoxychloride als bladmeststof zolang dat wettelijk is toegestaan, meldt CBL.

'Totaalverbod gaat te ver'

Bionext vindt een totaalverbod te ver gaan. "Kopergebrek moet kunnen worden aangevuld met middelen die binnen de biologische verordening zijn toegestaan", zegt Miriam van Bree, manager kennis & innovatie bij Bionext.

Ook Douwe Monsma, biologisch akkerbouwer in Zeewolde (Fl.) en bestuurslid van Biohuis, vereniging van biologische boeren, breekt een lans voor legaal kopergebruik. "Koper is een essentieel sporenelement, dat ook een preventieve nevenwerking heeft op phytophthora. Koper is alleen schadelijk voor het bodemleven als het jaar in jaar uit in hoge concentraties wordt toegepast. Een keer in de 6 jaar een bladbemesting met koper, mits niet hoger gedoseerd dan de biologische verordening voorschrijft, kan milieutechnisch geen kwaad."

Agrico, marktleider in biologische aardappelen, noemt kopergebruik de verantwoordelijkheid van de telers zelf. Agrico wijst er op dat koper in het buitenland gewoon mag als bestrijdingsmiddel. Met een totaalverbod zou concurrentiepositie van de Nederlandse biosector verslechteren.

Multi-interpretabele regelgeving

De regelgeving rond koperoxychloride in de Nederlandse biologische landbouw is in aanleg duidelijk. Ermee spuiten tegen de aardappelziekte mag niet, ermee bemesten wel. De regels zijn als volgt:

  • Koperoxychloride is sinds 2000 in Nederland verboden als bestrijdingsmiddel, vanwege zijn schadelijke effect op bodemleven.
  • Als bladmeststof is koper in Nederland nog steeds toegestaan, het is volgens de Meststoffenwet goedgekeurd als sporenelement. De adviesdosering volgens fabrikanten voor een bladbemesting bij optreden van kopergebrek bedraagt zo'n 0,25 liter per toepassing. Bij deze dosering is de werking tegen de aardappelziekte echter gering.
  • Voor bladbemesting zijn wettelijk geen maximale doseringen per toepassing vastgesteld.
  • Volgens de meststoffenwetgeving hoeven telers het gebruik van sporenelementen als koper niet administratief bij te houden. Dat in tegenstelling tot gewasbeschermingsmiddelen.
  • Koperoxychloride is volgens de Europese biologische verordening een stof van natuurlijke oorsprong, waardoor het in de EU dus ook in de bioteelt is toegestaan als bladmeststof én bestrijdingsmiddel.
  • De maximale dosering volgens de EU-verordening is maximaal 6 kilo koper per hectare per jaar.

Concreet houdt dit dus in dat in Nederland volgens de biologische EU-verordening tweemaal per seizoen een 'bladbemesting' van 3 kilo koperoxychloride per hectare (met nevenwerking op phytophthora) in aardappelen is toegestaan, maar een phytophthorabestrijding met 3 kilo koperoxychloride per hectare door het CTGB is verboden.

Meer 'bemesten' dan is toegestaan

Biotelers die koper spuiten tegen phytophthora, spreken dan ook consequent over aardappelen bemesten. Diverse biotelers 'bemesten' aardappelen trouwens vaker en in veel hogere doseringen dan uit bemestingsoogpunt logisch is. Én hoger dan volgens de Europese verordening is toegestaan, melden bronnen binnen de sector. Van een bladbemesting kun je dan niet meer spreken.

Certificeringsinstantie Skal bevestigde begin augustus tegenover Boerderij dat ze ervan op de hoogte is dat er biotelers zijn die ongeoorloofd koperoxychloride spuiten als ware het een bestrijdingsmiddel. Mariken de Bruijn, woordvoerder van Skal, zegt er echter niet op te kunnen handhaven, omdat de overtreding juridisch niet aantoonbaar is te maken is omdat telers doseringen van bladmeststoffen niet hoeven te administreren.

Nog nooit een teler beboet

Bij verdenking geeft Skal dat door aan de NVWA. De voedselautoriteit meldt echter nog nooit een teler te hebben kunnen beboeten, vanwege de maas in de wet rond koper. Skal en de NVWA hebben inmiddels aangegeven voortaan scherper toezicht te gaan houden op het niet-toegestaan gebruik van koperoxychloride door biologische telers, zowel via administratieve controles als via monstername.

Albert Heijn bande van de zomer 28 middelen in gangbare AGF en promootte bio. Dat zette kwaad bloed bij gangbare telers, die wisten dat ook bioboeren het soms niet zo nauw namen met de regels.<br /><em>Foto: ANP </em>
Albert Heijn bande van de zomer 28 middelen in gangbare AGF en promootte bio. Dat zette kwaad bloed bij gangbare telers, die wisten dat ook bioboeren het soms niet zo nauw namen met de regels.
Foto: ANP

Gangbare telers klokkenluiders

Gangbare telers zochten afgelopen zomer de publiciteit toen, ondanks een grote ziektedruk, gewassen vatbare bio-aardappelen verbazingwekkend gezond bleven. Dat deden ze om verschillende redenen. Directe aanleiding om de kwestie bij Boerderij aan te kaarten, was de irritatie van veel akkerbouwers dat zíj door Albert Heijn en Jumbo werden opgezadeld met bovenwettelijke residu-eisen.

'Gangbare boeren voelen zich door 'groene' organisaties weggezet als bijendoders'.

Gangbare boeren voelen zich door 'groene' organisaties geregeld weggezet als milieuviezeriken en bijendoders, terwijl biolandbouw de hemel in geprezen wordt. Wat gangbare en diverse principiële bioboeren al langer irriteerde is het van-twee-walletjes-eten van een deel van de bioboeren: wél profiteren van het goede imago van de biologische sector met bijbehorende prima kiloprijs voor de aardappelen, maar niet werken in de geest van de biologische landbouw en daarmee het risico lopen van een soms lage opbrengst.

Tot slot is er nog de gangbare akkerbouwer met veel percelen grenzend aan percelen biologische grond, die zich afvroeg of niet álle bioboeren verplicht moeten worden met koper te spuiten. Hun aardappelpercelen zouden dan minder gevaarlijke phytophthorahaarden worden voor percelen daaromheen.

Eén reactie

  • Bertus Buizer

    Biologische aardappeltelers roepen met het gebruik van de toegelaten bladmeststof koper in een verboden hogere dosering tegen de schimmelziekte phytophthora infestans een verkeerd beeld af over de hele biologische sector. Zij gooien daarmee het kind met het badwater weg.

    EKO en Demeter scoren nu nog hoog in het enige elftal uit de ongeveer negentig keurmerken en logo's dat het predicaat Topkeurmerk voor duurzame en verantwoorde voeding draagt. Zie de Volkskrant van 15 oktober 2016: http://www.volkskrant.nl/binnenland/slechts-elf-van-negentig-keurmerken-voor-duurzaam-voedsel-krijgen-predicaat-topmerk~a4395896/

    Bovendien, als biologische aardappeltelers een voor phytophthora gevoelig aardappelras telen, vragen zij om moeilijkheden. En dat, notabene, terwijl er goede, smaakvolle resistente rassen zijn.

    Het KNMI verwacht op basis van onderzoek, dat er in de toekomst vanwege de klimaatverandering in het voorjaar meer heftige regenbuien te verwachten zijn en in de (na-)zomers vaker perioden van langere en heftiger droogte. Hierop zal iedereen die daar mee te maken heeft zich moeten voorbereiden. Een goede rassenkeuze wordt daarmee nog weer belangrijker.
    Ik neem aan dat ook de belangenorganisaties de boeren hier op wijzen.

    Op woensdag 16 november is er in Amersfoort overigens een interessant seminar voor ieder die daar belang aan hecht. Daarin staat de klimaatverandering centraal en hoe boeren, waterschappen etc. daarop zouden moeten inspelen. Heeft u interesse, meld u dan zo spoedig mogelijk aan: http://www.sustainablefoodsupply.org/seminar-duurzaam-waterbeheer-in-relatie-tot-duurzame-voedsel/

Of registreer je om te kunnen reageren.