Akkerbouw

Achtergrond 7601 x bekeken 21 reacties

Graanklem knijpt steeds harder

De wereld heeft ieder jaar bijna een record-oogst aan graan nodig om het verbruik bij te houden. De groeiende vraag legt een bodem in de markt, zelfs in een jaar dat er veel wordt geoogst.

De wereld krijgt steeds meer te maken met een graanklem. Het verbruik stijgt zo hard, dat de wereld ieder seizoen bijna een record-oogst nodig heeft om de consumptie bij te houden. Dat is de laatste twee seizoenen wel gelukt. De productie was hoger dan het verbruik. Maar zoals het er nu uitziet, gaat dat dit seizoen 2015/2016 niet lukken. Het Amerikaanse ministerie van landbouw (USDA) schat dat de wereld dit seizoen 2.477 miljoen ton graan (inclusief rijst) gaat oogsten, terwijl er 2.485 miljoen ton nodig is. Zo'n grote hoeveelheid graan heeft de wereld alleen afgelopen seizoen van de akkers gehaald. Daarvoor is dat nooit eerder gelukt.

Graanverbruik bijbenen

Uit cijfers van de International Grains Council (IGC) is dezelfde conclusie te trekken. De organisatie van landen die veel graan importeren of exporteren schat dat de wereld dit seizoen 1.981 miljoen ton graan nodig heeft (exclusief rijst). Het is de wereld slechts twee seizoenen gelukt om zoveel graan te produceren. Dat was alleen het geval in de twee laatste seizoenen 2013/2014 en 2014/2015. Ook de IGC verwacht dat dit seizoen 2015/2016 de wereldproductie het verbruik niet gaat bijbenen.

De behoefte aan graan is de laatste tien jaar sterk gestegen. In 2005/2006 had de wereld volgens de IGC 1.619 miljoen ton graan nodig, exclusief rijst. De IGC schat het verbruik dit seizoen 2015/2016 op 1.981 miljoen ton. Dat is een stijging van 22 procent in tien jaar. Het USDA komt op exact dezelfde toename in dezelfde periode (inclusief rijst).

 

Welvaart

Er zijn drie belangrijke redenen voor de stijging van het verbruik. De wereldbevolking groeit. In 1987 telde de aarde 5 miljard mensen. Nu lopen er 7,2 miljard mensen rond. De Verenigde Naties schat dat in 2050 zo'n 9,6 miljard mensen de aarde bewonen. Daarnaast groeit de welvaart in veel landen. Mensen consumeren dan liever bewerkte producten, waar meer grondstoffen voor nodig zijn. Ook verschuift het dieet van plantaardige naar dierlijke producten. Daardoor is steeds meer graan nodig voor veevoer.

Ook wordt veel graan verwerkt tot biobrandstof. In 2005/2006 verstookte de VS 14 procent van de totale maisoogst tot ethanol. Inmiddels wordt 35 tot 40 procent van alle Amerikaanse mais verwerkt tot ethanol, voor bijmenging in fossiele brandstoffen. De EU verwerkte in 2005/2006 nog geen 1 procent van het graan tot ethanol. Dit seizoen ligt dat op 4 procent.

Ontwikkelingslanden

De groei in bevolking en welvaart vindt vooral plaats in ontwikkelingslanden, terwijl dat juist de landen zijn waar de graanproductie lager is. Je ziet dan ook dat de wereldhandel in graan toeneemt. Het afgelopen seizoen is volgens het USDA 376 miljoen ton graan tussen landen verhandeld. Dat was in 2005/2006 nog 253 miljoen ton. De wereldhandel is met 48 procent gegroeid in tien jaar. Terwijl het verbruik met 22 procent toenam.

Knijpen

Doordat de wereld recordoogsten nodig heeft om het verbruik bij te houden, neemt de spanning tussen vraag en aanbod toe. Dat is terug te zien in de tarweprijs. Tarwe is verreweg het belangrijkste graangewas voor de Nederlandse akkerbouwers. Het USDA schat dat de wereld dit seizoen 722 miljoen ton tarwe oogst. Het verbruik schat het USDA op 714 miljoen ton. Doordat de productie hoger is dan het verbruik, groeit de wereldvoorraad naar 220 miljoen ton aan het eind van dit seizoen. De voorraad kan dan 30,8 procent van het jaarverbruik overbruggen.

Grote voorraden

Het is zeker tien jaar geleden dat de wereld zo'n grote voorraad had in vergelijking tot het verbruik. Grote voorraden drukken de prijzen, omdat voorraden tegenvallers in de productie opvangen. Seizoen 2010/2011 had een vergelijkbare stocks-to-use-ratio. Toen kon de eindvoorraad 30,4 procent van het jaarverbruik overbruggen.

Tarwe veel duurder

Ondanks de vergelijkbare situatie met 2010/2011, is tarwe nu veel duurder. De IGC berekent iedere dag een prijsindex voor tarwe, die is gebaseerd op tien fysieke noteringen verspreid over de wereld. De eerst helft van deze maand schommelde de index tussen 194 en 200 punten (100 punten = prijspeil januari 2000). De index kwam in de eerste helft van juli 2010 niet hoger dan 166 tot 180 punten. De IGC-prijsindex voor tarwe ligt nu gemiddeld 14 procent hoger dan in dat seizoen.

Bodem in de markt

De tarwenoteringen van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) vertellen hetzelfde verhaal. De EU-voertarwenotering schommelde in de eerste week van juli tussen €189 en €195 per ton. De prijzen varieerden in de eerste helft van juli 2010 van €154 tot €165. Dat is zelfs een verschil van 20 procent, tegen 14 procent bij de IGC-prijsindex. Het geeft aan dat een groeiende vraag een bodem in de markt legt, ook als de silo's vol liggen. Ook bij sojabonen is dit verschijnsel duidelijk te zien. Later in seizoen 2010/2011 stegen de graanprijzen hard vanwege extreme droogte in Rusland.

Bij mais is dat effect niet te meten. Volgens het USDA ligt de stocks-to-use ratio voor mais dit seizoen op 19,2 procent. Dat is alleen vergelijkbaar met vorig seizoen. Daarvoor was de maisvoorraad altijd veel krapper dan nu in relatie tot het verbruik. Daardoor was mais relatief duur.

 

Zelfregulering

De graanklem gaat de komende jaren een steeds groter effect krijgen op de prijzen. Die gaan harder schommelen. Bij een iets tegenvallende productie, gaat de prijs hard omhoog. De schommelingen worden niet alleen aangejaagd door de spanning tussen vraag en aanbod, maar ook door speculatie. Speculanten die snel geld willen verdienen, hebben baat bij grote prijsbewegingen en versterken die door hun handelen.

Maar of de bomen voor de graantelers straks tot in de hemel groeien, valt te betwijfelen. De graanmarkt kent namelijk een zelfregulerend mechanisme, net als de markten voor andere grondstoffen. Hogere prijzen drukken het verbruik.

Daarnaast groeit het areaal als de prijzen stijgen. Dan nemen akkerbouwers in de hele wereld grond in gebruik, die ze bij lage prijzen braak laten liggen, omdat er dan niks aan valt te verdienen. Bovendien investeren akkerbouwers meer in de graanteelt als ze een jaar met goede prijzen achter de rug hebben. Vooral wat dit laatste betreft is nog veel mogelijk.

Kunst afkijken

In Rusland schommelen de hectareopbrengsten bij tarwe rond de 1,5 ton per hectare, terwijl er genoeg vruchtbare grond beschikbaar is. In Oekraïne ligt de gemiddelde hectareopbrengst op 2 ton. In de VS is dat 2,9 ton. Dat is veel minder dan de 8,8 ton tarwe die de Nederlandse akkerbouwer de laatste drie jaar gemiddeld van een hectare haalt. Hoe meer akkerbouwers in andere landen de kunst van het graan telen afkijken van hun Nederlandse collega's, des te meer de graanklem zal ontspannen.

EU overvleugelt VS op wereldmarkt voor tarwe

De EU verdringt de VS van de wereldmarkt voor tarwe. De productie daalt in de VS. De EU oogst steeds meer. Ook daalt de eurokoers ten opzichte van de dollar. Dat maakt Europese tarwe goedkoper en Amerikaanse tarwe duurder. In acht jaar zakte het aandeel van de VS geleidelijk van 35 naar 16 procent. Dat van de EU steeg van 12 naar 20 procent. De EU verkoopt drie opeenvolgende seizoenen meer tarwe aan de importeurs dan de VS. Op de maismarkt blijft de VS heer en meester. Bij sojabonen moet de VS de koppositie sinds een paar jaar delen met Brazilië.

Lees ook: Groeiende vraag legt bodem in markt voor sojabonen

Laatste reacties

  • wbrooymans

    als het graan overal een kwartje is dan komt er voldoende graan. 

  • bertes

    Europa. Heeft elk jaar een nieuw record met graan export. Dat doen ze niet. Omdat er graan tekort is

  • pinkeltje


    Kom op boeren, produceren!!

  • hm

    prijzen omhoog praten is dit

  • info36

    De prijzen zijn al 3 jaar bagger. Wat een onzinverhaal.

  • wg

    Kijk even dat grijze vlakje daar vallen we onder .   Dus wat hebben we te zeggen 

  • joohoo

    En met dank aan  de EU comissie is er aanzienlijk minder gezaaid.

  • agratax2

    De landen met lage opbrengsten kunnen de kunst van de graanteelt niet afkijken van de Nederlandse boer. Hoe deze beste collega zijn best ook doet op zijn duizenden hectare grote prairy boerderij, hij kan het klimaat niet sturen! En dat hij zonder water zit en begin zomer te hoge temperaturen heeft is niets aan te veranderen, maar het betekent lage opbrengsten. Heeft hij daarnaast ook nog extreem lage temperaturen in de winter is Wintertarwe of wintergerst ook geen optie. Het enige middel dat deze boeren rest is nog meer marginale gronden in productie brengen om hiermee hun machines nog beter te benutten en de bruto omzet te verhogen.

  • W Geverink

    Beste Han. Op de prairies wordt graan verbouwd naar de hoeveelheid neerslag die men realistisch kan verwachten of de mm irrigatiewater die men mag gebruiken. De prairie graanboeren zijn dus niet achterlijk of slechte vaklui omdat ze mindere opbrengsten halen dan hun Nederlandse collega's. Ook is in Nederland de grond tien + keer zo duur. Wintergraan wordt hier bij de weg ook gewoon verbouwd.

  • trijnie

    Dan wordt het toch tijd om ons voedingspatroon aan te passen en minder vlees te gaan eten.

  • trijnie

    Dan wordt het toch tijd om ons voedingspatroon aan te passen en minder vlees te gaan eten.

  • el

    Een koe is in staat om ruwvoer om te zetten in vlees en melk daar hoeft niet veel graan bij.@Trijnie 

  • trijnie

    Maar een kip eet toch wel graag een graantje mee @el en varkens ook wel denk ik zo.

  • agro1


    tendentieuze titel van dit artikel werpt geheel nieuw licht op de werkelijkheid. de stevig aangedraaide graanklem staat op de producent. maar ja, krantje b he??

  • W Geverink

    De akkerbouw kan niet zonder de veeteeld Trijnie#11 en je helpt niemand door geen vlees te eten. Van de week reed ik langs een veld erwten van een kleine 130 hectare. Als de conserven fabriek deze erwten niet nodig heeft, de exportmarkt verzadigd is of de consumptie kwaliteit niet gehaald wordt waar kan die boer dan nog met zijn erwten heen? Juist ja, die worden verkocht aan boeren die zelf voer malen en mengen of aan de voerfabriek. 

  • farmerbn

    Trijnie; varkens eten meer afvalproducten uit de humane voedselvoorziening dan echt hoogwaardig graan. Dat ze wat graan eten zal nodig zijn om een goede balans te hebben in het varkens rantsoen. Zonder deze varkens moeten we die afvalstromen op de vuilnisbelt gooien en dat is jammer van dat toch nog goede eetbare voer. Kippen maken van graan weer het beste eiwit ter wereld door eieren te leggen. Het eiwit in het graan is bij lange na niet gelijkwaardig aan het eiwit in eieren.

  • trijnie

    @ farmerbn, W Geverink, , wat is wijsheid? Vaak hoor en lees je dat mensen minder vlees moeten eten omdat dit teveel aan soja, mais en andere grondstoffen vraagt. Grondstoffen die ook direct door de mens genuttigd kunnen worden.
    Aan de andere kan t weet ik dat mijn moestuin en tuin wel degelijk mest nodig heeft, dus in mijn visie kan men zonder vee niet genoeg plantaardig voedsel telen.
    Er zijn mensen die zeggen dat het wel kan. Ik zelf maak de keuze vier dagen in de week vlees en voor de rest eieren of een kaasburger en ik laat me niet van de wijze brengen door wat voor groepering ook.

  • agro1


    trijnie, lieve jongen, ei en kaas is ook van dierlijke oorsprong, kost ook maïs en soy. kip en koe aan het einde van het productieve leven toch maar niet slachten??? voed de wereld en verhonger.

  • W Geverink

    De harde werkelijkheid beste Trijnie is dat boeren niet 'politiek correct' kunnen gaan produceren voor mensen die geen cent te makken hebben... 

  • piethermus1

    Landbouw is de fundering van de menselijke beschaving sinds duizenden jaren en graan is daarin de onderste steen. Kortom; Zonder graan geen menselijke beschaving! Wie graan miskent, miskent zichzelf (als mens en beschaafd mens). Graan is niet enkel een kostenpost, hoewel sommigen dat wellicht denken, maar de basis van ook hun welvaart, ondanks dat het geld kost.

  • agratax2

    Dat graan voorraden nodig zijn om een slecht jaar te overbruggen kan ik begrijpen. Wat ik nog nooit heb begrepen is 'De boer moet deze voorraad bekostigen door het prijs drukkende effect van deze voorraad'. Wie heeft ooit gehoord dat de aannemer de schade verzekering betaalt voor storm of brandschade bij zijn klant omdat hij hiermee zich hiermee indekt voor schadeherstel. Dit voorbeeld zult u allen belachelijk vinden, maar u vindt het normaal dat de boer de voedselvoorraad financiert middels een structurele lage prijs voor zijn product. De boer kan gezien de weersrisico's zijn productie nooit afstemmen op de consumptie. Ten tijde van het begin van de EU was deze verzekering via Brusselse opkoop een normaal geaccepteerde weg  voor voedselzekerheid. Nu iedereen zijn mond vol heeft heeft voedselzekerheid en duurzame landbouw wordt de landbouw willens en weten totaal uitgekleed door de wonder middel 'Wereld Markt'.

Laad alle reacties (17)

Of registreer je om te kunnen reageren.